Robot — versiyalar orasidagi farq

Jump to navigation Jump to search
123 bayt olib tashlandi ,  5 oy oldin
qisqa izoh tahrirlanmadi
k
[[ImageTasvir:HONDA ASIMO.jpg|right|200px|thumb|ASIMO, zamonaviy odamsimon robot.]]
 
'''Robot''' ([[Chex tili|Chexchachexcha]]: ''robota'' — - "mehnat"„mehnat“), — sunʼiy [[mashina|mexanik]] qurilmadirqurilma. U, odatda, [[elektromexanika|elektromexanik]] [[tizim]] boʻlib, [[odam]] mehnatini bajaradi. ''Robot'' soʻzi bilan virtual [[dasturiy taʼminot]] agentlariga ham aytilishi mumkin, biroq ularni ''[[bot]]'' deyish qabul qilingan.<ref>[http://www.atis.org/tg2k/_bot.html Telecom glossary "bot"„bot“]</ref>
 
Robotni insonning hayoti uchun xavfli sharoitlar (kuchli radiatsiya, yuqori temperatura va boshqalar)da, odam borishi qiyin boʻlgan obyektlarda (suv ostida, kosmosda) kishi funksiyasini qisman yoki toʻla bajaruvchi mashina deb ham atashimiz mumkin. Robot terminini birinchi marta 1920-yilda chex yozuvchisi Karel Chapek oʻzining "Robot„Robot U. Robot"Robot“ pyesasida ishlatgan.
<!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn boshi -->
Robotni insonning hayoti uchun xavfli sharoitlar (kuchli radiatsiya, yuqori temperatura va boshqalar)da, odam borishi qiyin boʻlgan obyektlarda (suv ostida, kosmosda) kishi funksiyasini qisman yoki toʻla bajaruvchi mashina deb ham atashimiz mumkin. Robot terminini birinchi marta 1920-yilda chex yozuvchisi Karel Chapek oʻzining "Robot U. Robot" pyesasida ishlatgan.
 
Robotlar, asosan, 3 turga boʻlinadi: qatʼiy dastur asosida ishlaydigan Robot, odam (operator) boshqaradigan Robot va sunʼiy intellektli (integralli) Robot Ish bajarish turiga qarab, Robot manipulyatorlar, axborot uzatuvchi Robot, odimlovchi Robot va boshqalarga boʻlinadi. Robotlarning tashqi koʻrinishi ham, xattiharakatlari ham odamni eslatadi, yaʼni ular antropomorf (odamsimon) mashinalar hisoblanadi va boshqa mashinalardan shu xususiyati bilan farq qiladi. Robotlar texnikasining asosiy 2 yoʻnalishi mavjud: sanoatda ishlatiladigan va favqulodda (ekstremal) sharoitda ishlatiladigan Robotlar texnikasi. Sanoatda ishlatiladigan Robot, Mas, Robotmanipulyatorda "mexanik„mexanik qoʻllari"qoʻllari“ va tashqi boshqarish pulti yoki oʻziga oʻrnatilgan dasturli boshqarish qurilmasi, EHM (kompyuter) boʻladi. Operator P. qoʻllarining harakatini bevosita yoki televizor ekranidan kuzatib boshqaradi. Koʻpincha Robot avtomatik boshqarish tizimi bilan jihozlanadi. Robotmanipulyatorlar, asosan, kishi salomatligi uchun xavfli boʻlgan (ekstremal) sharoitlarda qoʻllaniladi. Robotlar jarayonlarni avtomatlashtirishning eng samarali vositasi hisoblanadi.
 
Robotlardan foydalanish sohalari borgan sari kengayib bormokda. Mac, Yaponiyada 6 ming metrgacha chuqurlikda ishlay oladigan Robot"geolog", notani "oʻqib"„oʻqib“ elektr gitara chaladigan Robot"mashshoq", Avstraliyada qoʻy junini qirqadigan Robot"sartarosh", AQSH da suv ostida ishlay oladigan Robot"gʻavvos" yaratilgan. Germaniyada esa Robotlar politsiyada ishlaydi (ularga portlovchi moddalar oʻrnatilgan mashinalarni ochish vazifasi topshiriladi). Avtomobilsozlik rivojlangan barcha mamlakatlarda (shu jumladan, Oʻzbekistonda) Robotlar mashinalarni yigʻishda (ayniqsa, payvandlash ishlarida) qatnashadi. Ixtirochilar avtomobilni boshqara oladigan Robotni yasash bilan shugʻullanishmokda. Bunday Robotning varianti Volkswagen (VW) zdida (Germaniya) yaratilgan. "Klaus"„Klaus“ laqabli ushbu Robot 2000 yilda namoyish qilingan. U boshqa Robotlar kabi 2 qoʻl va 2 oyokdi emas, balki 3 qoʻl va 3 oyoqqa ega. Bu Robot 2002 yilgi koʻrgazmada ham ishtirok etdi, lekin hali amalda qoʻllanilganicha yoʻq. Bunday Robotlar ustida Yaponiyada ham tajribalar olib borilmoqda. "Soni"„Soni“ kompaniyasi (Yaponiya) sunʼiy intellektli "Aybo"„Aybo“ ("Oʻrtoq"„Oʻrtoq“) nomli Robotni yaratdi (2004). U uydagi koʻp ishlarni (mebelni surish, oynani artish, telefon jiringlaganda uy egasini chaqirish va boshqalarni) bajaradi.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>
 
Aynan qanday mashinalar robot, deb atalishi mumkinligi haqida bahslar ketayotgan boʻlsa-da<ref>[http://www.cbc.ca/technology/technology-blog/2007/07/your_view_how_would_you_define.html Your View: How would you define a robot?]</ref><ref>[http://www.botmag.com/forum/showthread.php?t=240 What does "robot"„robot“ mean to YOU?]</ref><ref>[http://forumjon.com/viewtopic.php?t=313 Robot nima?]</ref>, odatiy robot quyidagi sifatlarga ega boʻlishi kerakligi taʼkidlanadi:
Mirkomil Mirboboyev.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>
<!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn oxiri -->
 
Aynan qanday mashinalar robot, deb atalishi mumkinligi haqida bahslar ketayotgan boʻlsa-da<ref>[http://www.cbc.ca/technology/technology-blog/2007/07/your_view_how_would_you_define.html Your View: How would you define a robot?]</ref><ref>[http://www.botmag.com/forum/showthread.php?t=240 What does "robot" mean to YOU?]</ref><ref>[http://forumjon.com/viewtopic.php?t=313 Robot nima?]</ref>, odatiy robot quyidagi sifatlarga ega boʻlishi kerakligi taʼkidlanadi:
 
* [[Tabiat|Tabiiy]] emas, yaʼni ongli mavjudot tomonidan yasalgan.
* [[Kompyuter dasturi|Dasturlana]] oladi.
* [[Aylanish]] yoki [[parallel koʻchish]] oʻqlari bilan harakat qila oladi.
* Epchil [[manipulatsiya]]larni bajara oladi.
* [[Iroda]]sini namoyish qila oladi (bu sifat muhim emas, zero [[antropomorfizm]]ga taalluqlidir<ref>[http://www.technologymarketing.com/bw/magazine/current/article_display.jsp?vnu_content_id=1003541524 Even Robot Suicide Is No Laughing Matter]</ref>).
 
== Etimologiya ==
"Robot" soʻzi ilk bora [[Chexiya|chex]] yozuvchisi [[Karel Čapek]]'ning ''[[R.U.R. (Rossum'ning Universal Robotlari)|RobotU.Robot (Rossum'ningRossum’ning Universal Robotlari)]]'' (1920) dramasida ishlatilgan<ref>[http://www.faculty.ucr.edu/~currie/roboadam.htm The History of Robotics]</ref>. Biroq, Čapek bu soʻzning muallifi sifatida akasi, rassom va yozuvchi [[Josef Čapek]]'ni koʻrsatgan.<ref>[http://capek.misto.cz/english/robot.html Who did actually invent the word "robot"„robot“ and what does it mean?]</ref>
== Shuningdek ==
* [[ASIMO]]
* [[QRIO]]
* [[Sunʼiy ong]]
 
== Manbalar ==
<references/>
 
== Manbalar ==
 
[[Turkum:Robotexnika]]
 
 
{{stub}}
 
<!--interwikis-->

Navigatsiya