Fransuz tili — versiyalar orasidagi farq

Jump to navigation Jump to search
k
qisqartmalarni toʻliqlash, replaced: F.t. → {{subst:FULLPAGENAME}} (6), hoz. → hozirgi (2), y.lar → yillar (2), va b.) → va boshqalar) (3) using AWB
k (qisqartmalarni toʻliqlash, replaced: F.t. → {{subst:FULLPAGENAME}} (6), hoz. → hozirgi (2), y.lar → yillar (2), va b.) → va boshqalar) (3) using AWB)
 
<!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn boshi -->
'''Fransuz tili''' — xindevropa tillari oilasining roman guruxiga mansub til; Fransiya, Fransiya Gvianasi, Gaiti, Monako, Benin, BurkinaFaso, Gabon, Gvineya, Kongo Demokratik Respublikasi, Kongo Respublikasi, Kot d’Ivuar, Mali, Markaziy Afrika Respublikasi, Niger, Senegal, Togo, Chad davlatlarining rasmiy tili; Belgiya Kirolligi, Shveysariya Konfederatsiyasi, Kanada, Lyuksemburg , Andorra, Kamerun, Madagaskar, Burundi, Ruanda, Komor Orollari Federativ Islom Respublikasi, Jibuti, Vanuatu, Seyshel Orollari davlatlaridagi rasmiy tillardan biri. Italiya va AQShning belgili xududlarida ham tarqalgan. Soʻzlashuvchilarning umumiy soni 100 mln. kishidan, Fransiyaning oʻzida 57 mln. kishidan ortiqroq (oʻtgan asrning 90-y.lariyillari). BMTning rasmiy va ishchi tillaridan biri.
 
Asosiy lahjalari: frans (hoz.hozirgi F.t.ningFransuz tilining tarixiy negizi), shim. (Belgiyadagi normand, pikard, vallon va b.boshqalar), gʻarbiy (anjuy, gallo va b.boshqalar), jan.gʻarbiy (puatevin), markaziy, jan.sharkiy (burgund, franshkont), sharkiy (lotaringiya, shampan), frankprovansal.
 
F.t.Fransuz tili istilochilar tili (lotin tili) va Galliya tub aholisi tillarining oʻzaro taʼsiri jarayonida shakllangan. F.t.Fransuz tili tarixi quyidagi davrlarga boʻlinadi: gallroman (5—8-a.lar), eski fransuz (9—13-a.lar), oʻrta fransuz (14—15-a.lar), ilk yangi fransuz (16-a.), yangi fransuzklassik (17—18-a.lar) va hoz.hozirgi fransuz (19-a.dan). Oʻrta asrlarda umumfransuz yozma tili maydonga keladi, 16-a.da milliy til (1539 y.danyildan davlatning rasmiy tili) shakllanadi. 17-a.da adabiy til meʼyori barqarorlashadi. 20-a.da adabiy va ogʻzaki nutq oʻrtasida sezilarli farq paydo boʻladi. Dastlabki yozma yodgorliklari 8—9-a.larga mansub.
 
Fonetik xususiyatlari sifatida urgʻusiz, ayniqsa, soʻz oxiridagi unlilarning reduksiyasi, urg`uning asosan soʻnggi boʻgʻinga tushishi, urg`u ta`sirida unlilarning oʻzgarishi, unlilar oʻrtasidagi va soʻz oxiridagi undoshlarning tushib qolishi va b.niboshqalarni koʻrsatish mumkin. F.t.Fransuz tili morfologiyasi uchun analitizm xarakterlidir (murakkab zamon, nisbat, qiyosiy darajalarning analitik shakllari). So`zlarning morfologik jihatdan oʻzgarmaslikka moyilligi kuzatiladi. Bir kancha fammatik ma`nolar (jins, son, shaxs)ning ifodalanishi koʻpincha sintaksis sohasiga koʻchiriladi, yordamchi soʻzlar keng qo`llanadi. Fe`l sohasida 4 mayl, 3 nisbat va keng tarmokdi zamon shakllari mavjud. Leksikasida gallardan sakdanib qolgan so`zlardan tashqari franklar tilidan sakdanib qolgan muayyan qatlam ham mavjud. F.t.Fransuz tili rivojida adabiy lotin tili katta rol oʻynagan; undan koʻplab soʻzlar, soʻz yasalish qoliplari, sintaktik tuzilmalar o`zlashgan.
 
Yozuvi bir qancha diakritik belgilar qoʻshilgan lotin alifbosi asosida shakllangan. F.t.Fransuz tili Belgiya, Shveysariya va Kanadada milliy variantlarga, Afrika mamlakatlarida esa, asosan, fonetik va lugʻaviy oʻziga xosliklarga ega.
 
== Adabiyot ==
[[Tasvir:Brussels signs.jpg|thumb|left|Fransuz va [[niderland tili]], [[Brussel shahri]]]]
[[Tasvir:New-Map-Francophone World.PNG|thumb|left|400px]]
<br {{clear="|left" />}}
 
== Manbalar ==
<references/>
 
 
 
{{OʻzME}}
197 605

ta tahrir

Navigatsiya