Ism — versiyalar orasidagi farq

Jump to navigation Jump to search
30 bayt qoʻshildi ,  7 yil oldin
tahrir izohi yoʻq
k (imlo)
Teg: Mobil tahrirlash
'''Ism''', ot — bolaning tugʻilganligi qayd etilayotganda unga beriladigan nom. I.Ism shaxslarni oila, avlod, mahalla, jamoa doirasida ajratishga imkon beradi. Odatda, chaqaloqqa I.niIsmni otaonasi, qarindosh-urugʻ, oiladagi keksa kishilar tanlaydilar. Qanday I.Ism qoʻyilishi estetik va etik tamoiillar, I.Ism tanlovchilarning orzu-istaklari, tasavvur va dunyokarashlari, milliy xu-susiyat va b. bilan bogʻlangandir. I.Ism qoʻyishda dinning taʼsiri, ayniqsa, kuchli boʻldi. Xristianlik vujudga kelib, monoteistik dinga aylanganidan keyin Bibliyaaagi paygʻambarlarning I.lariIsmlari jahondagi koʻpgina xalqlarda ommaviy I.larIsmlar boʻlib qoldi. Islom dinining tarqalishi Markaziy Osiyo xalqlari, xususan, oʻzbeklarda bu din tushunchalari bilan bogʻliq I.larningIsmlarning koʻpayishiga olib keldi. Xalqimiz Qurʼoni karimda tilga olingan Allohning goʻzal ismlarini (q. [[al-Asmo alhusno]]), [[Muhammad (sav)]]ning nomlarini oʻz farzandlariga qoʻyishni rasm qildi. Xullas, har bir I.Ism muayyan sabab bilan paydo boʻlib, oʻzining tarixi, geografik tarqalishi, hududi va maz-munigaega. Qadimqadimdan I.Ism qoʻyishning turli rasm-rusm, udumlari saqlanib qolgan, chunki bolaning sogʻ boʻlishi, yashab ketishi, kelgusi baxti unga qoʻyiladigan I.Ism bilan bogʻliq boʻladi, deb hisoblangan. Kishiga muvaffaqiyatli tanlangan I.Ism uning taqdiri, hayotiga katta taʼsir koʻrsatadi, I.Ism odamning ruhiyatini oʻzida mu-jassam qiladi, kishi oʻz I.igaIsmiga oʻxshay-di, deb ishonishgan. Musulmon oilalarida bolaga I.Ism qoʻyish bilan bogʻliq alohida marosim oʻtkazib kelinadi (q. [[Aqika]]).
 
I.gaIsmga eʼtibor chaqaloqqa I.Ism tanlashdan va uni tugʻilganlik toʻgʻrisida guvohnoma (metrika)ga yozishdan boshlanadi. Mualliflik huquqiaahuquqiga, oila huquqida merosxoʻrni belgilash va sh. k.dagi bir qancha huquqiy munosabatlar I.Ism bilan bogʻlangandir. Oʻzbekiston Respublikasining OK bolaning I.Ism olish huquqini belgilaydi (69-modda). Bu huquq bolaning shaxsiy huquqi doirasiga kiradi. Amaldagi qonunlarga binoan, bolaga I.Ism ota-onaning keli-shuviga binoan qoʻyiladi, fuqarolik holati dalolatnomalarini qayd etish organlari buni hisobga olishga maj-bur. Bolaga I.Ism qoʻyishda ota-ona oʻrtasida kelishuv boʻlmasa, mazkur nizo vasiylik va homiylik organi tomonidan bola, shuningdek, uning otaonasi manfaatlarini eʼtiborga olib hal etiladi. Bola I.iniIsmini oʻzgartirish tartibi OKda belgilab berilgan (70-mod-da). Unga koʻra, fuqarolik holati dalolatnomalarini qayd etish organi ota-onaning birgalikdagi arizasiga binoan, bola 16 yoshga toʻlguncha bola manfaatlarini eʼtiborga olib, uning I.iniIsmini oʻzgartirishga hakli. 10 yoshga toʻlgan bolaning I.iniIsmini oʻzgartirishga faqat uning roziligi bilan yoʻl qoʻyiladi.
 
Tilshunoslikda kishilar I.lariniIsmlarini oʻrganadigan alohida soha antroponimika deb ataladi. I.niIsmni til fakti sifatida onomastika oʻrganadi.
 
== Adabiyot ==
66

ta tahrir

Navigatsiya