Ism — versiyalar orasidagi farq

Jump to navigation Jump to search
12 bayt qoʻshildi ,  8 yil oldin
k
imlo
(Yangi maqola yaratildi)
 
k (imlo)
'''Ism''', ot — bolaning tugʻilganligi qayd etilayotganda unga beriladigan nom. I. shaxslarni oila, avlod, mahalla, jamoa doirasida ajratishga imkon beradi. Odatda, chaqaloqqa I.ni otaonasi, qarindosh-urugʻ, oiladagi keksa kishilar tanlaydilar. Qanday I. qoʻyilishi estetik va etik tamoiillar, I. tanlovchilarning orzu-istaklari, tasavvur va dunyokarashlari, milliy xu-susiyat va b. bilan bogʻlangandir. I. qoʻyishda dinning taʼsiri, ayniqsa, kuchli boʻldi. Xristianlik vujudga kelib, monoteistik dinga aylanganidan keyin Bibliyaaagi paygʻambarlarning I.lari jahondagi koʻpgina xalqlarda ommaviy I.lar boʻlib qoldi. Islom dinining tarqalishi Markaziy Osiyo xalqlari, xususan, oʻzbeklarda bu din tushunchalari b-nbilan bogʻliq I.larning koʻpayishiga olib keldi. Xalqimiz Qurʼoni karimda tilga olingan Allohning goʻzal ismlarini (q. [[al-Asmo alhusno]]), Muhammad (sav)ning nomlarini oʻz farzandlariga qoʻyishni rasm qildi. Xullas, har bir I. muayyan sabab b-nbilan paydo boʻlib, oʻzining tarixi, geografik tarqalishi, hududi va maz-munigaega. Qadimqadimdan I. qoʻyishning turli rasm-rusm, udumlari saqlanib qolgan, chunki bolaning sogʻ boʻlishi, yashab ketishi, kelgusi baxti unga qoʻyiladigan I. b-nbilan bogʻliq boʻladi, deb hisoblangan. Kishiga muvaffaqiyatli tanlangan I. uning taqdiri, hayotiga katta taʼsir koʻrsatadi, I. odamning ruhiyatini oʻzida mu-jassam qiladi, kishi oʻz I.iga oʻxshay-di, deb ishonishgan. Musulmon oilalarida bolaga I. qoʻyish b-nbilan bogʻliq alohida marosim oʻtkazib kelinadi (q. [[Aqika]]).
 
I.ga eʼtibor chaqaloqqa I. tanlashdan va uni tugʻilganlik toʻgʻrisida guvohnoma (metrika)ga yozishdan boshlanadi. Mualliflik huquqiaa, oila huquqida merosxoʻrni belgilash va sh. k.dagi bir qancha huquqiy munosabatlar I. b-nbilan bogʻlangandir. Oʻzbekiston Respublikasining OK bolaning I. olish huquqini belgilaydi (69-modda). Bu huquq bolaning shaxsiy huquqi doirasiga kiradi. Amaldagi qonunlarga binoan, bolaga I. ota-onaning keli-shuviga binoan qoʻyiladi, fuqarolik holati dalolatnomalarini qayd etish organlari buni hisobga olishga maj-bur. Bolaga I. qoʻyishda ota-ona oʻrtasida kelishuv boʻlmasa, mazkur nizo vasiylik va homiylik organi tomonidan bola, shuningdek, uning otaonasi manfaatlarini eʼtiborga olib hal etiladi. Bola I.ini oʻzgartirish tartibi OKda belgilab berilgan (70-mod-da). Unga koʻra, fuqarolik holati dalolatnomalarini qayd etish organi ota-onaning birgalikdagi arizasiga binoan, bola 16 yoshga toʻlguncha bola manfaatlarini eʼtiborga olib, uning I.ini oʻzgartirishga hakli. 10 yoshga toʻlgan bolaning I.ini oʻzgartirishga faqat uning roziligi b-nbilan yoʻl qoʻyiladi.
 
Tilshunoslikda kishilar I.larini oʻrganadigan alohida soha antroponimika deb ataladi. I.ni til fakti sifatida onomastika oʻrganadi.
516 159

ta tahrir

Navigatsiya