Boʻri — versiyalar orasidagi farq

Jump to navigation Jump to search
k
(Yangi maqola yaratildi)
 
k (Boshqa maʼnolari qoʻshildi)
{{Maʼnolari|Bo‘ri (maʼnolari)}}
'''Bo‘ri''', qashqir (Canis lupus) — itsimonlar oilasiga mansub yirtqich sut emizuvchi hayvon. Yevropa, Osiyo va Shim. Amerikada tarqalgan. O‘zbekistonning cho‘l, dashtlari, o‘rmon, to‘qay, tog‘ va tog‘ etaklarida tarqalgan; qor va muz b-n qoplangan baland tog‘lar va tundrada ham yashaydi. B. qoyalar orasiga, to‘qaylik va jarliklarga, quruq qamishzorlarga in quradi. Tulki inlaridan ham foydalanadi. B. inida bolalaydi va bolalarini parvarish qiladi. Chorvachilik r-nlarida podalardan uzoqqa ketmaydi. B. yanv. oyidan boshlab urchiydi. Urchish vaqtida erkaklari urg‘ochisini talashib qattiq urishadi. B. monogam hayvon. Jufti uzoq muddat saqlanib qoladi. Homiladorlik davri 62— 65 kun. Yosh bo‘ri 3—5 ta, qarisi 6—8 ta, ba’zan 10—13 ta bola tug‘adi. Bolasini 5—6 hafta emizadi. Bolasi 3 haftaligida inidan chiqa boshlaydi. Urg‘ochisi emizikli davrida erkagi ovqat olib kelib turadi. Bolalari go‘sht b-n oziqlanishga o‘tgandan so‘ng ona bo‘ri ham o‘lja tutib kela boshlaydi. Avg . oxiridan boshlab yosh bo‘rilar har xil mayda kemiruvchilarni tutib yeya boshlaydi. Sent.da kattalari b-n birgalashib, uy hayvonlarini va yovvoyi hayvonlarni ov qilishga o‘rganadi. Noyab.ga qadar 10—15 ta buri gala bo‘lib yuradi. O‘lja topish qiyin bo‘lib qolganda bitta yoki ikkitadan bo‘lib, tarqalib ketadi. Erkagi 2 yoshida, urg‘ochisi 2—3 yoshida voyaga yetadi. B. 15—16 yil yashaydi. Yilda ikki marta — bahor va kuzda tullaydi. B. kuchli, chidamli va chaqqon, hid bilish va eshitish organlari yaxshi rivojlangan hayvon. Go‘sht b-n oziqlanadi, ba’zan olma, qovun, tarvuz kabi mevalarni ham yeydi. Asosan, uy hayvonlari va yovvoyi hayvonlar, quyon, yumronqoziq kabi kemiruvchilar, qushlar, hatto o‘limtiklar b-n oziqlanadi. B. juda ochko‘z va xo‘ra, ikkitasi bitta qo‘yni yeb qo‘yishi mumkin. Podaga hujum qilganda ko‘p qo‘yni nobud qiladi. Bir nechta B. birgalikda yoki tuda bo‘lib ov qiladi. Quturgan va ochiqqan bo‘rilar odamga ham hujum qilishi mumkin. B.ning 12 ta kenja turi bor. O‘rta Osiyoning cho‘l, dasht va past tog‘larida cho‘l bo‘risi (S. 1. campestris), Pomir tog‘larida tibet bo‘risi (S. 1. laniger) kenja turlari yashaydi. Ba’zan qora B. ham uchraydi, uning terisi qimmatbaho hisoblanadi. O‘zbekistonda cho‘l bo‘risi tarqalgan.
 
187 762

ta tahrir

Navigatsiya