Masxadov Aslan Alievich
Aslan (Xolid) Alievich Masxadov (chechencha: Andoza:Чеченское имя (Халид) ; 1951-yil, 21-sentyabr, Shokai, Qaragʻanda viloyati, Qozogʻiston SSR, SSSR - 2005 -yil, 8-mart, Tolstoy-Yurt, Checheniston Respublikasi, Rossiya Federatsiyasi) - chechen davlat arbobi, siyosiy va harbiy arbobi, Checheniston Ichkeriya Respublikasi (ChIR) prezidenti. 1990-yillarning boshida u ChIR qurolli kuchlarini yaratishda ishtirok etgan va ChIR Kuchlarining federal kuchlarga qarshi harbiy operatsiyalariga rahbarlik qilgan. 1997-yilning yanvaridan 2005-yil martigacha - ChIR prezidenti .
Alleroy qavmiga mansub .
U 2005-yil, 8-martda Rossiya Federal xavfsizlik xizmati tomonidan oʻtkazilgan maxsus operatsiya davomida o`ldirilgan .
Shimoliy Osetiya Oliy sudining 2006-yildagi Beslandagi 1-maktabni egallab olishda qatnashgan yagona tirik ishtirokchi Nurpashi Kulaev ishi boʻyicha chiqargan hukmida Masxadovning ushbu terrorchilik aktiga aloqadorligi haqida da'volar mavjud.
Tarjimayi hol
[tahrir | manbasini tahrirlash]Qozog`iston SSR, Qaragʻanda viloyati, Osakarovskiy tumani, Shokay qishlogʻida tugʻilgan. Uning oilasi 1944-yilda bu joylarga deportatsiya qilingan edi. Alleroy qavmiga mansub.
Chechen va ingush xalqlari reabilitatsiya qilingandan soʻng, 1957-yilda (boshqa ma'lumotlarga koʻra - 1959-yilda) oilasi bilan Chechen-Ingush Respublikasiga, Chechen-Ingush avtonomiyasining Nadterechniy tumanidagi Zebir-Yurt qishlogʻiga qaytib keladi. 1966-yilda BLKYSga kiradi. 1968-yilda Nadterechnoye qishlogʻidagi oʻrta maktabning 10-sinfini tamomlagan.
1978-yilda M. I. Kalinin nomidagi Leningrad harbiy artilleriya akademiyasiga oʻqishga kirdi. Uni 1981-yilda imtiyozli diplom bilan tugatgan. Hujjatlarga koʻra, akademiyada u Oslan nomi bilan roʻyxatga olingan va sinfdoshlari uni Oleg deb atashgan.
Hamkasblarining guvohlik berishicha, ularning polki bir-necha bor Harbiy Kengash ko`chma bayrog`ini qo`lga kiritgan.
Saylovlar
[tahrir | manbasini tahrirlash]1996-yil, 27-noyabrda u ChIR prezidentligiga nomzodini qoʻyishini e'lon qildi (u vitse-prezident Vaxa Arsanov bilan bellashgan). Masxadov tashabbusi bilan barcha nomzodlar o‘z raqiblariga qarshi har qanday provokatsiya va tajovuzkor usullarga yo‘l qo‘ymasliklari haqida ochiq qasamyod qilishlari kerak edi. Masxadovning boʻlajak saylovlarda asosiy raqiblari dala qoʻmondoni Shamil Basayev, ChIR prezidenti Zelimxan Yandarbiev va tashviqot vaziri Movladi Udugovlar edi.
1997-yil, 27-yanvarda u 59,3% ovoz toʻplab , ChIR prezidenti etib saylandi . Ikkinchi, uchinchi va to‘rtinchi o‘rinlarni mos ravishda Basaev (23,5%), Yandarbiev (10,1 %) va Udugov (7,1%) egallashdi. Fevral oyidan boshlab u bir vaqtning oʻzida ChIR hukumati raisi lavozimini egalladi.
Adabiyotlar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Зайналбек Сусуев. Чечено-российские отношения и идея чеченской государственности. Политический очерк. Litres, 2022-05-15. ISBN 978-5-04-105686-5.
- Овчаров В.. Дагестанское Досье. Москва: Litres, 2009.
- В. И. Короткевич. История современной России 1991-2003. С.-Петербургского университета, 2004. ISBN 5-288-03376-5.
Havolalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Masxadovning tarjimai holi
- Масхадов, Аслан - maqola
- Georgiy Derlugyan Sovet imperiyasining soʻnggi chechen askari
- Masxadov tasodifan bunkerda portlatib yuborilgan
- Masxadovdan keyin Checheniston
- Terrorchining oʻlimiga
- Yoʻq qilingan Aslan Masxadov (FSB. Ru)
- Andrey Savelvev "Chechen urushining qora kitobi (2000)"