Kontent qismiga oʻtish

Maskat xalqaro aeroporti

Koordinatalari: 23°35′36″N 058°17′04″E / 23.59333°N 58.28444°E / 23.59333; 58.28444
Vikipediya, erkin ensiklopediya
Maskat xalqaro aeroporti
مطار مسقط الدولي
Maskat xalqaro aeroportining yuqoridan koʻrinishi
IATA kodi: MCTICAO kodi: OOMS
Qisqacha bayon
Aeroport turi Fuqarolik
Egasi/Operator Oman Airports
Xizmat doirasi Maskat
Joylashuvi Sib, Ummon
Ochilgan 1929-yil
Havo yoʻli tuguni
  • Oman Air
  • SalamAir
Dengiz sathidan balandligi 48 ft / 15 m
Koordinatalari 23°35′36″N 058°17′04″E / 23.59333°N 58.28444°E / 23.59333; 58.28444
Vebsayti muscatairport.co.om
Xarita
MCT (Ummon)
MCT
Aeroportning Ummon xaritasidagi joylashuvi
Uchish/qoʻnish yoʻlaklari
Uzunligi Yuzasi
ft m
08R/26L 13 385 4 080 Asfalt
08L/26R 13 123 4 000 Asfalt
Maʼlumotlar (2024)
Yoʻlovchilar soni 12,9M
Yuk hajmi
Parvozlar soni 96 116

Maskat xalqaro aeroporti (IATA: MCTICAO: OOMS), avvalgi Seeb xalqaro aeroporti[1] – Ummonning eng yirik va eng gavjum xalqaro aeroporti. Mamlakatning Sib viloyatida, mamlakat poytaxti va eng qadimgi shahri Maskatdan 32 kilometr (20 mi) uzoqlikda, Maskat aglomeratsiyasida joylashgan. Aeroport flagman aviakompaniya Oman Air va Ummonning birinchi lou-kosteri Salam Air uchun aviahab boʻlib xizmat qiladi, u bir nechta mintaqaviy yoʻnalishlarga, shuningdek, Osiyo, Afrika va Yevropaga koʻplab qitʼalararo aviaqatnovlarni taqdim etadi.

1929-yilda Maskatning dastlabki aeroporti Bayt al-Falaj aeroporti tashkil etildi va toʻliq ishga tushirildi. Aeroport poytaxtning birinchi aeroporti boʻlib, keskin burilishlar va tik tushishlar bilan mashhur boʻlgan. Gulf Aviation (keyinchalik Gulf Air) va Oman International Services kabi aviakompaniyalar uning birinchi foydalanuvchilari boʻlgan, ammo, u asosan harbiy maqsadlarda foydalanilgan[2]. Bundan tashqari, u muntazam ravishda Petroleum Development Oman Company tomonidan Maskat va Fahud, Qarn Al-Olam va boshqa joylardagi neft qidiruv konlari oʻrtasida parvozlar uchun samolyotlari uchun foydalanilgan[3] .

Keyingi oʻn yilliklarda Bayt al-Falaj aeroporti tobora kattalashib borayotgan samolyotlar uchun juda kichik boʻlib qoldi, shuningdek, atrofdagi togʻlar tufayli tik yaqinlashishi tufayli oʻrtacha darajadan yuqori xavfli deb hisoblandi. Natijada, operatsiyalarni kengaytirish uchun kengroq maydonlarga ega yangi aeroport qurish zarurati tugʻildi. Hukumat yangi aeroport uchun bir nechta joylarni koʻrib chiqqandan soʻng, oxir-oqibat Seeb qishlogʻini eng maqbul deb tanladi, shuning uchun aeroport hozirgi joyida qurildi. Ummonning hukmron qirollik oilasi, Al Bu Said sulolasi, Netherlands Airport Consultancyga (NACO) loyihalash va qurilishni nazorat qilish shartnomasini berdi. Bundan tashqari, uchish-qoʻnish yoʻlagi, yoʻlaklar va samolyotlar toʻxtash joylarini qurish shartnomasi yunon qurilish kompaniyasi Joannou & Paraskevaidesga berildi[4] .

Aeroport 1973-yil 1-yanvarda Seeb xalqaro aeroporti sifatida tantanali ravishda ochildi[5]. Dastlabki yillarda u uchib kelish va ketishga xizmat koʻrsatadigan bitta operatsion terminal binosiga va faqat ikkita roʻyxatdan oʻtish va immigratsiya stoliga ega edi. 1970-yillarning oʻrtalarida aeroport keyinchalik tungi vaqtda ham ishlay oladigan boʻldi[6] .

1980- va 1990-yillarda eski terminal yangi inshootlar bilan kengaytirildi. Uchib kelish va immigratsiya, shuningdek, transferlarni qabul qilish uchun yangi terminal qurildi. Keyinchalik yangi yuk terminali ham qurildi[7] .

Ilgari, aeroportda Buyuk Britaniya Qirollik harbiy-havo kuchlarining BAe Nimrods samolyotlari, jumladan, 1991-yilda Koʻrfaz urushi paytida foydalanilgan harbiy samolyotlar joylashgan edi. Ushbu samolyotlar Ummon Qirollik dengiz floti bilan „Sehrli aylanma yoʻl“ mashqlar seriyasida hamkorlik qilgan[8]. Bazadan Fors koʻrfazi urushi mashgʻulotlari paytida Qirollik harbiy-havo kuchlari SEPECAT Jaguars bilan 101-sonli eskadron Buyuk Britaniya Qirollik harbiy-havo kuchlarining Vickers VC10 tankerlari otryadi foydalangan[9].

2008-yil 1-fevralda aeroportga hozirgi nomi berildi[1].

Aeroport 2,200 gektar (5,500 akr) maydonni egallaydi. Dastlab bitta yoʻlovchi terminali binosi va bitta uchish-qoʻnish yoʻlagi, shuningdek, kichik yuk tashish va texnik xizmat koʻrsatish inshootlariga ega boʻlgan. Aeroport majmuasi kengaytmasining bir qismida aeroport xodimlari va Oman Air xodimlari uchun turar joy mavjud boʻlgan. Kengaytirish jarayonida yangi terminal va boshqaruv minorasi, shuningdek, yangi uchish-qoʻnish yoʻlagi qurildi. Hozirgi terminal Maskat aeroportini mamlakatdagi eng katta aeroportga aylantiradi. Uning qurilishi 2007-yilda boshlangan va aeroport 2018-yilda ochilgan. Bundan tashqari, yangi qurilgan inshootlar orasida xususiy samolyotlar uchun VIP terminali, shuningdek, aeroport mehmonxonasi mavjud[10].

Aeroport shuningdek, Royal Flight of Oman va Ummon Qirollik harbiy-havo kuchlari uchun operatsion baza boʻlib xizmat qiluvchi qoʻshma harbiy va fuqarolik inshooti hisoblanadi. Eski terminal yonida Qirollik terminali va Qirollik parvozi angarlari joylashgan[11].

2019-yilda aeroport hududida Aaronia AARTOS C-UAS dronlarni aniqlash tizimi oʻrnatildi, bu esa Maskat xalqaro aeroportini dronlarni aniqlash tizimi mavjud boʻlgan dunyodagi birinchi xalqaro aeroportga aylantirdi[12].

Yangi 1-terminal

[tahrir | manbasini tahrirlash]
1-terminal (yangi terminal)

Mavjud terminal va birinchi uchish-qoʻnish yoʻlagining shimolida joylashgan aeroportning yangi va ancha katta terminali 2018-yilda ochildi. Ushbu yangi bino dastlab birinchi bosqich tugagandan soʻng aeroportning imkoniyatlarini yiliga 20 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsata oladigan darajada kengaytirdi[13]. Ikkinchi va uchinchi bosqichlar doirasida keyingi kengaytirishlar aeroportning sigʻimini mos ravishda yillik 24 va 48 million yoʻlovchiga oshiradi[13]. Terminal 580 000 kv.m maydonni egallaydi va 118 ta roʻyxatdan oʻtish peshtaxtasi, 10 ta yuk topshirish lentasi, 82 ta immigratsiya peshtaxtasi, 45 ta darvoza va 97 metr balandlikdagi yangi boshqaruv minorasiga ega. Yangi terminal eski va yangi uchish-qoʻnish yoʻlaklari orasida joylashgan boʻlib, Airbus A380 va Boeing 747 kabi yirik samolyotlarni qabul qila oladi[14]. Terminal 2018-yil 18-martda ochildi, Najafdan amalga oshirilgan birinchi reys – Oman Air reysi soat 18:30 da yetib keldi[15].

Eski 2-terminal

[tahrir | manbasini tahrirlash]

2-terminal bir binoli, ikki qavatli, T shaklidagi yoʻlovchi terminalidir. 1970-yilda qurilgan u 1973-yilda Bayt al-Falaj aeroporti oʻrniga ochilgan va soʻnggi yillarda yoʻlovchilar sonining koʻpayishini taʼminlash uchun bir necha bor kengaytirilgan[15]. Ushbu terminalda 58 ta roʻyxatdan oʻtish peshtaxtasi, 23 ta uchib ketish eshigi, toʻrtta yuk topshirish lentasi va bir nechta xizmat koʻrsatish peshtaxtalari va doʻkonlar mavjud boʻlgan[15]. 2007-yilda yangi pier qurildi, qoʻshimcha doʻkonlar, restoranlar va savdo nuqtalari 2009-yilda ochildi. Ishlayotgan yillarida yoʻlovchilar va ekipaj samolyotga avtobuslar yordamida olib kelindi, chunki terminalda teletraplar yoʻq[16].

Eski terminaldan uchgan soʻnggi xalqaro reys Oman Airning Shveysariyaning Syurix shahriga parvozi boʻldi, Salolaga yoʻl olgan yana bir Oman Air reysi esa oxirgi mahalliy reys boʻldi[17]. Eski bino lou-koster terminaliga aylantirilishi rejalashtirilgan edi[18], ammo COVID-19 virusi tarqalgandan beri dala kasalxonasi va COVID-19ga qarshi emlash joyiga aylantirildi.

Uchish-qoʻnish yoʻlaklari va apronlari

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Aeroportda ikkita uchish-qoʻnish yoʻlagi mavjud: dastlabki 08R/26L uchish-qoʻnish yoʻlagi va yangi terminal binosining shimolida joylashgan va 2014-yil 14-dekabrda ochilgan ikkinchi 08L/26R uchish-qoʻnish yoʻlagi. Ikkala uchish-qoʻnish yoʻlagi ham Boeing 747-8, Airbus A380 va An-225 kabi katta samolyotlarni qabul qilish uchun jihozlangan. Yangi va eski yoʻlovchi terminali oʻrtasida joylashgan dastlabki uchish-qoʻnish yoʻlagi 2015-yilda taʼmirlash va kengaytirish uchun yopildi[19], bu butunlay yangi asosiy terminal binosi va aeroport apron maydoni qurilishi bilan mos tushdi. Dastlabki uchish-qoʻnish yoʻlagini taʼmirlash 2023-yil oktyabr oyida yakunlandi va u rasman 2023-yil noyabr oyida faoliyatini davom ettirdi[20].

Eski terminalning apron qismida T shaklidagi yoʻlovchi terminali binosining ikkala tomonida 32 ta tirgak[15] joylashgan boʻlib, yangi terminal binosi oldida ikki bosqichda qurilgan 30 ta yangi tirgak[14] mavjud boʻlib, ulardan bir nechtasi 2016-yil sentyabr holatiga koʻra allaqachon foydalanishga topshirilgan.

Aviakompaniyalar va yoʻlovchilar

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Yoʻlovchi tashish

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Quyidagi aviakompaniyalar Maskatga va Maskatdan muntazam va charter reyslarini amalga oshiradi[21]:

Aviakompaniya Manzillar
Air Arabia Abu-Dabi, Qohira, Sharja
Air India Express[22] HindistonKannur, HindistonKochi, HindistonKojikode, HindistonLakhnau[23], HindistonMangalor, Mumbay[24], HindistonTiruvananthapuram, HindistonTiruchirapalli, HindistonChennay[25]
Air Sial, Pokiston bayrogʻi Pokiston Islomobod, Lohur, PokistonSialkot
Badr Airlines, Sudan bayrogʻi Sudan SudanPort Sudan[26]
Biman Bangladesh Airlines BangladeshChattogram, Dakka, BangladeshSilhet1
China Eastern Airlines Pekin–Poytaxt (2025-yil 30-noyabrdan boshlanadi)[27]
Egyptair Qohira
Emirates Dubay–Xalqaro
Ethiopian Airlines Addis-Abeba
Etihad Airways Abu-Dabi
Fly Cham, Suriya bayrogʻi Suriya Damashq[28]
Flydubai Dubay–Xalqaro
Fly Jinnah, Pokiston bayrogʻi Pokiston Islomobod, Lohur[29]
Gulf Air Bahrayn
Iraqi Airways Bagʻdod[30], Basra, Najaf[31]
IndiGo HindistonHaydarobod, HindistonKochi, Mumbay
Kuwait Airways Mavsumiy: Kuvayt[32]
Oman Air[33] Amman–Qirolicha Aliya, Amsterdam[34], Ar-Riyod, Bahrayn, Bangkok–Suvarnabhumi, Bangalor, Dakka, Dammom, Dorussalom, Dehli, Doha, Dubay–Xalqaro, Frankfurt, Goa–Mopa[35], Hasab, HindistonHaydarobod, Istanbul, IndoneziyaJakarta–Sukarno-Hatta, Jidda, Karachi, HindistonKochi, HindistonKojikode, Kuala Lumpur–Xalqaro, Kuvayt, London–Hitrou, HindistonLakhnau, Madina, FilippinManila, Milan–Malpensa, Moskva–Sheremetyevo[36], Mumbay, Myunxen, Parij–Sharl de Goll[37], Phuket[38], Qohira, Rim–Fiumichino[39], Salola[40], ShveysariyaSyurix[41], HindistonTiruvananthapuram[42], TanzaniyaZanzibar, HindistonChennay
Mavsumiy: Trabzon
Pakistan International Airlines Islomobod, Karachi, Lohur, PokistonMoʻlton, PokistonPeshovar, PokistonSialkot
Pegasus Airlines Istanbul–Sabiha Goʻkchen
Qatar Airways Doha
Qeshm Air Mashhad, EronQeshm, Tehron–Imom Xumayniy, Sheroz
Red Wings Airlines Mavsumiy charter: Sochi[43]
SalamAir[33] Abu-Dabi, Abxa[44], Ar-Riyod, Bahrayn, Bayrut (2025-yil 3-dekabrdan qayta tiklanadi)[45], Bagʻdod, Bangkok–Suvarnabhumi, Bangalor[46], Bishkek[47], Dakka, Dammom, Dehli[48], Doha, Dubay–Xalqaro, UmmonDuqm[49], Fujayra[50], Giza[51], HindistonHaydarobod[52], Iskandariya, Islomobod[53], Istanbul[54], Istanbul–Sabiha Goʻkchen, HindistonJaypur[52], Jidda, Karachi, NepalKatmandu, HindistonKojikode[52], Kolombo–Bandaranaike, Kuvayt, HindistonLakhnau[52], Lohur[53], Madina, Masira[55], Mashhad, Mumbay[56], Myunxen[57], PokistonMoʻlton, Nayrobi–Jomo Kenyatta[58], Oʻsh[47], PokistonPeshovar[59], Phuket, Salola, PokistonSialkot, Tehron–Imom Xumayniy, HindistonTiruvananthapuram[52], Vena (2026-yil 15-iyundan boshlanadi)[60], Sheroz, BangladeshChattogram, HindistonChennay[61]
Mavsumiy: Boku, Olmaota[62], Praga[63], TurkiyaRize–Artvin[62], Bosniya va GersegovinaSarayevo[64], Tbilisi, AlbaniyaTirana[65], Toif, Trabzon
Charter: Muhayzna[66]
Saudia Jidda
Sepehran Airlines, Eron bayrogʻi Eron Mashhad, Tehron–Imom Xumayniy
Smartwings, Chexiya bayrogʻi Chexiya Mavsumiy charter: Kolombo–Bandaranaike (2025-yil 23-dekabrdan boshlanadi)[67], Varshava–Shopen[68]
SunExpress Trabzon[69]
Taban Air, Eron bayrogʻi Eron Mashhad, Tehron–Imom Xumayniy[70], Sheroz
Tarco Aviation, Sudan bayrogʻi Sudan SudanPort Sudan[71]
Turkish Airlines Istanbul
US-Bangla Airlines BangladeshChittagong, Dakka, BangladeshSilhet[72]
Varesh Airlines, Eron bayrogʻi Eron Isfahon, Tehron–Imom Xumayniy
Eslatmalar
  • ^1 Biman Bangladesh Airlinesning Maskatdan Dakkaka reysi Silhetga toʻxtash bilan amalga oshiriladi.
Aviakompaniya Manzillar
Cargolux[73] Hong Kong
Oman Air Cargo[74] Qohira
Qatar Airways Cargo[75] Hong Kong
Aeroportning yuqoridan koʻrinishi, markazda yangi terminal, tepasida esa eski inshootlar joylashgan.
2-terminal
Oman Airning Airbus A330-300 samolyotlari eski terminalning apronida toʻxtab turibdi. Yangi terminal ochilgunga qadar, teletraplar mavjud emas edi.
Yillik yoʻlovchilar soni va yuk tashish jami[76]
Yillar Yoʻlovchilar soni Yuk hajmi, metr-tonnada Parvozlar soni
2020 4,085,499 Decrease 109,806 Decrease 35,188
2019 16,038,844 240,285 117,601
2018 15,392,095 212,764 118,698
2017 14,061,732 200,852 114,360
2016 12,031,496 180,332 103,326
2015 10,315,358 154,868 103,915
2014 8,709,505 121,368 92,347
2013 8,310,927 120,667 90,223
2012 7,546,716 112,306 81,486
2011 6,479,860 98,085 78,650
2010 5,752,017 96,696 79,710
2009 4,558,002 63,764 66,872
2008 4,001,393 Decrease 57,887 Decrease 58,346
2007 4,219,000 Decrease 76,448 Decrease 49,806
2006 4,778,000 97,908 49,901
2005 4,071,000 76,563 52,781
2004 3,461,000 67,151 43,622
2003 2,886,000 48,630 42,330
2002 2,447,000 Decrease 46,934 Decrease 39,555
2001 2,700,992 Decrease[77] 71,830 [77] 35,064[77]
2000 2,721,393[77] 69,696[77] 36,082[77]

Yer usti transport

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Ummon milliy transport kompaniyasi (Mwasalat) belgilangan vaqt oraligʻida 24 soatlik maxsus aeroport avtobuslarini boshqaradi. A1 yoʻnalishi Mabela va Ruvi avtobus bekati oʻrtasida Maskat aeroportida toʻxtash joyi bilan xizmat koʻrsatadi. 8-avtobus yoʻnalishi (Al-Mouj-Al-Xuvayr) ham Maskat aeroportida toʻxtaydi. Bagaj va uchib kelish zallarida maxsus hisoblagichlari boʻlgan aeroport taksilari mavjud. Avtomobil ijarasi va haydovchi xizmatlari ham bor[78].

Baxtsiz hodisalar va falokatlar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
  • 1986-yil 25-martda Hindiston harbiy-havo kuchlarining An-32 samolyoti Maskatdan Jamnagarga yoʻl olgan holda Arabiston dengizi ustida gʻoyib boʻldi. Barcha saʼy-harakatlarga qaramay, hodisa sababi nomaʼlumligicha qolmoqda.
  • 2017-yil 7-yanvarda MHS Aviation tomonidan boshqarilgan Bombardier Challenger 604 samolyoti Emiratesning Airbus A380 samolyoti ortidan turbulentlikka uchradi. Samolyot jiddiy shikastlandi va ikki kishi jiddiy jarohat oldi. Natijada, samolyot Maskatga xavfsiz qoʻndi. Barcha 9 yoʻlovchi falokatdan omon qoldi.
  • 2024-yil 19-iyul kuni Damashq xalqaro aeroportidan uchib kelayotgan Cham Wings Airlinesning Airbus A320 samolyoti qoʻnishdan keyin ekipaj boshqaruv tizimining nosozligi tufayli samolyot boshqaruvini yoʻqotganidi va uchish-qoʻnish yoʻlagidan chiqib ketdi. Hech kim jarohat olmadi va samolyotga kichik zarar yetdi[79].
  1. 1,0 1,1 „Oman Airports“. www.omanairports.co.om. 2017-yil 27-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 13-iyun.
  2. „History of Oman Aviation - Oman Airports“ (en-US). www.omanairports.co.om. 2025-yil 27-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2025-yil 13-oktyabr.
  3. „Welcome to OAMC“. www.omanairports.com. 2012-yil 9-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2025-yil 13-oktyabr.
  4. Nair, Vinod „Muscat International Airport marks 50th anniversary“ (en). Oman Observer (2023-yil 23-dekabr). Qaraldi: 2025-yil 13-oktyabr.
  5. „Airport History“. Oman Airports Management Company. 2012-yil 9-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 24-oktyabr.
  6. „Welcome to OAMC“. www.omanairports.com. 2012-yil 9-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2025-yil 13-oktyabr.
  7. „The Evolution of Omani Air Travel » Perfect Journeys“ (en-GB) (2024-yil 1-noyabr). Qaraldi: 2025-yil 13-oktyabr.
  8. Gp Capt Brian Burridge, Royal Air Force Nimrods in the Gulf (Wayback Machine saytida 3 June 2016 sanasida arxivlangan)
  9. "19 Years Over Iraq". The Official RAF Annual Review 2010 (Stamford: Key Publishing): 9. December 2010. 
  10. „Muscat International Airport“ (en-US). Gulf City Pedia (2024-yil 17-iyun). Qaraldi: 2025-yil 13-oktyabr.
  11. „The Evolution of Omani Air Travel » Perfect Journeys“ (en-GB) (2024-yil 1-noyabr). Qaraldi: 2025-yil 13-oktyabr.
  12. „Drone Detection System for Muscat Intl Airport“ (2019-yil 14-iyul). Qaraldi: 2019-yil 14-iyul.
  13. 13,0 13,1 „New terminal complex for Muscat International Airport“. Bechtel.
  14. 14,0 14,1 omanairports.co.om - New Airport Development (Wayback Machine saytida 20 February 2016 sanasida arxivlangan) retrieved 30 September 2016
  15. 15,0 15,1 15,2 omanairports.co.om - Airport Development (Wayback Machine saytida 3 April 2016 sanasida arxivlangan)
  16. „Civil Aviation Authority - Our Airports - Muscat International Airport“. www.caa.gov.om. Qaraldi: 2025-yil 13-oktyabr.
  17. „As it happened: Opening of new Muscat International Airport terminal“. Times of Oman (2018-yil 20-mart). Qaraldi: 2022-yil 10-sentyabr.
  18. „New Muscat airport terminal to open on March 20“. gulfnews.com (2018-yil 31-yanvar).
  19. „Pilot information for Muscat international Airport“. Our Airports. 2015-yil 5-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 5-fevral.
  20. Nahdi, Suhail al; Observer, Oman Daily „Southern runway of Muscat Airport to be operational in October“ (en). www.zawya.com. Qaraldi: 2023-yil 11-noyabr.
  21. omanairports.co.om - TimeTable (Wayback Machine saytida 2 April 2016 sanasida arxivlangan) retrieved 23 July 2016
  22. „Our Network“. Air India Express. Qaraldi: 2024-yil 8-aprel.
  23. „Air India Express expands flights from Lucknow“. AviationAll. Qaraldi: 2024-yil 24-yanvar.
  24. „Air India Express 2Q24 Middle East Network Additions“. AeroRoutes (2024-yil 15-aprel). Qaraldi: 2024-yil 15-aprel.
  25. „Air India Express Adds Muscat – Chennai in 1Q25“. AeroRoutes. Qaraldi: 2024-yil 11-dekabr.
  26. „Badr Airlines Expands Port Sudan Network From Nov 2023“.
  27. „China Eastern Schedules Beijing – Muscat Late-Nov 2025 Launch“. AeroRoutes (2025-yil 8-avgust). Qaraldi: 2025-yil 9-avgust.
  28. „Fly Cham NS25 Operations Overview“. Aeroroutes. Qaraldi: 2025-yil 23-iyun.
  29. „FlyJinnah Adds Lahore – Muscat in 2Q25“. Aeroroutes. Qaraldi: 2025-yil 24-mart.
  30. https://www.aviationbusinessme.com/airlines/iraqi-airways-launches-muscat-flights-expanding-gulf-footprint
  31. https://www.aviationbusinessme.com/airlines/iraqi-airways-launches-muscat-flights-expanding-gulf-footprint
  32. „Kuwait Airways NW22 Removed Routes Summary – 18SEP22“.
  33. 33,0 33,1 „Oman Air / Salam Air Expands Codeshare Service from June 2024“.
  34. „Oman Air start lijndienst tussen Muscat en Schiphol“ [Oman Air starts service between Muscat and Schiphol] (Dutch). Luchtvaartnieuws (2025-yil 15-aprel). Qaraldi: 2025-yil 15-aprel.
  35. „OMAN AIR NS23 GOA OPERATIONS“. Aeroroutes. Qaraldi: 2023-yil 4-aprel.
  36. Liu, Jim. „Oman Air NS25 Moscow Frequency Variations“ (en-CA). AeroRoutes (2025-yil 11-aprel). Qaraldi: 2025-yil 11-aprel.
  37. „Oman Air Increases Paris Flights from late-Oct 2023“.
  38. „Oman Air adds Phuket service from Nov 2022“. AeroRoutes (2022-yil 31-oktyabr). Qaraldi: 2022-yil 31-oktyabr.
  39. „Oman Air Schedules Rome late-Dec 2024 Launch“. AeroRoutes. Qaraldi: 2024-yil 7-oktyabr.
  40. „Oman Air Doing Business Guide“. OmanAir. 2023-yil 19-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 19-fevral.
  41. „Oman Air fliegt wieder ganzjährig nach Zürich“. Abouttravel (2025-yil 18-avgust).
  42. Khan, Faiz. „Oman Air and Salam Air Launches New Flights to Kerala“ (en). Aviation A2Z (2023-yil 4-sentyabr). Qaraldi: 2023-yil 5-sentyabr.
  43. Liu, Jim. „Red Wings Adds Sochi – Muscat Route in NS25“ (en-CA). AeroRoutes. Qaraldi: 2025-yil 2-fevral.
  44. „SalamAir Schedules Abha late-Oct 2025 Launch“. Aeroroutes. Qaraldi: 2025-yil 24-iyun.
  45. „SalamAir Resumes Beirut Service in Dec 2025“. AeroRoutes (2025-yil 15-avgust). Qaraldi: 2025-yil 15-avgust.
  46. „SALAMAIR TENTATIVELY PLANS BANGALORE SEP 2024 LAUNCH“. AeroRoutes (2024-yil 15-aprel). Qaraldi: 2024-yil 17-iyul.
  47. 47,0 47,1 „SalamAir expands network with flights to Kyrgyzstan cities“. Trade Arabia. 2023-yil 15-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 13-dekabr.
  48. „SALAMAIR NS24 NETWORK ADDITIONS“. Aeroroutes. Qaraldi: 2024-yil 11-mart.
  49. „Salam Air to operate six weekly flights between Muscat and Duqm“. Times of Oman. Qaraldi: 2022-yil 27-sentyabr.
  50. „SalamAir Adds Fujairah Service From July 2023“. Aeroroutes. Qaraldi: 2023-yil 27-iyun.
  51. „SALAMAIR ADDS GIZA SPHINX SERVICE FROM MID-JUNE 2024“. Aeroroutes. Qaraldi: 2023-yil 29-may.[sayt ishlamaydi]
  52. 52,0 52,1 52,2 52,3 52,4 Cherian, Dona. „Oman's SalamAir launches routes to five destinations in India“ (en). Gulf News (2023-yil 21-noyabr). Qaraldi: 2023-yil 23-noyabr.
  53. 53,0 53,1 „SALAMAIR JUNE 2024 SOUTH ASIA NETWORK EXPANSION“. Aeroroutes. Qaraldi: 2024-yil 28-may.
  54. „SalamAir Adds Istanbul Service From mid-Dec 2022“. Aeroroutes (2022-yil 28-noyabr). Qaraldi: 2022-yil 30-noyabr.
  55. „SalamAir Adds Masirah / Namangan Service From Nov 2022“. Aeroroutes. Qaraldi: 2022-yil 26-oktyabr.
  56. „Oman: SalamAir expands network linking Bengaluru, Mumbai“.
  57. „SALAMAIR SCHEDULES MUNICH LATE-SEP 2023 LAUNCH“. Aeroroutes. Qaraldi: 2023-yil 19-sentyabr.
  58. „SalamAir 1Q25 East Africa Network Expansion“. AeroRoutes (2024-yil 20-noyabr). Qaraldi: 2024-yil 20-noyabr.
  59. „SalamAir Boosts Pakistan Network in October 2023“.
  60. „Salam Air Plans Vienna Service in NS26“. Aeroroutes. Qaraldi: 2025-yil 28-oktyabr.
  61. „SALAMAIR SCHEDULES CHENNAI JULY 2024 LAUNCH“. Aeroroutes (2024-yil 21-iyun). Qaraldi: 2024-yil 21-iyun.
  62. 62,0 62,1 „SALAMAIR ADDS ALMATY / RIZE IN 3Q23“. aeroroutes.com (2023-yil 28-mart).
  63. „SalamAir to launch direct flights to 5 new destinations“.
  64. „Salam Air to launch Sarajevo service“. exyuaviation.com (2025-yil may). Qaraldi: 2025-yil 1-may.
  65. „SalamAir NS24 Network Additions“.
  66. „Salam Air plans Mukhaizna charters from June 2018“. Routesonline. Qaraldi: 2019-yil 22-iyul.
  67. „Smartwings Poland Adds Colombo Flights in NW25“. AeroRoutes (2025-yil 13-avgust). Qaraldi: 2025-yil 13-avgust.
  68. „Smartwings Poland NW25 Oman Operations“. AeroRoutes (2025-yil 14-avgust). Qaraldi: 2025-yil 14-avgust.
  69. „SUNEXPRESS ADDS TRABZON – MUSCAT IN NW24“. 2024-06-26.
  70. Liu, Jim „Taban Air increases Oman flights from August 2020“. Routesonline. Qaraldi: 2020-yil 5-avgust.
  71. „TARCO Aviation Feb 2025 Port Sudan Network Additions“. Aeroroutes. Qaraldi: 2025-yil 3-fevral.
  72. „US-Bangla Airlines makes maiden flight on Sylhet-Muscat route“ (en). The Daily Star (2020-yil 17-noyabr). Qaraldi: 2021-yil 9-yanvar.
  73. {[1]
  74. Only cargo plane routes
  75. {[2]
  76. „Transport - Data Portal“. data.gov.om. Qaraldi: 2022-yil 17-avgust.
  77. 77,0 77,1 77,2 77,3 77,4 77,5 „Welcome to OAMC“ (2012-yil 13-mart). 2012-yil 13-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 17-avgust.
  78. omanairports.co.om – Transportation from/to Muscat International Airport – Muscat Airport (Wayback Machine saytida 14 August 2016 sanasida arxivlangan) retrieved 23 July 2016
  79. „Serious incident to the Airbus A320 registered YK-BAE operated by Cham Wings on 19/07/24 at Muscat (OMAN)“ (fr). bea.aero. Qaraldi: 2025-yil 23-avgust.

Vikiomborda Muscat International Airport mavzusiga oid fayllar bor