Marmaris

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Marmaris
shahar
Marmaris
Fayl:Marmaris harbor (aerial view), Muğla Province, southwest Turkey, Mediterranean.jpg, TUR — Region Ägäis — Provinz Muğla — İlçe Marmaris — Stadt Marmaris — opposite Japanese garden (text photospot) Mattes 2022-10-09.jpg
36°51′23″N 28°16′16″E / 36.85639°N 28.27111°E / 36.85639; 28.27111 G OKoordinatalari: 36°51′23″N 28°16′16″E / 36.85639°N 28.27111°E / 36.85639; 28.27111 G O
Mamlakat Turkiya
Mintaqa Marmaris
Hukumat
 • Mer Mehmet Oktay
Maydon 8,781 km2 (3,390 mi²)
Rasmiy til(lar)i turk tili
Aholisi
il — 95 851[ kishi (2 020-yil)
Marmaris xaritada
Marmaris
Marmaris
Marmaris
Fort Marmaris — muzey-qal’a
Marmaris koʻchasi

Marmaris (turkcha: Marmaris) — Turkiyadagi port shahri va kurortidir. Xuddi shu nomdagi tumanning maʼmuriy markazi. Turkiyaning janubi-gʻarbida Egey dengizi sohilida, Mugʻla viloyatida joylashgan. Eng yaqin aeroport — Dalaman, Marmarisdan 95 km uzoqlikda joylashgan. 2014-yilgi sayyohlik mavsumida shahar butun dunyodan 2 millionga yaqin sayyohni qabul qildi[1].

Geografiya[tahrir | manbasini tahrirlash]

Marmaris koʻrfaz qirgʻogʻi boʻylab choʻzilgan, har tomondan togʻlar bilan oʻralgan. Koʻrfazga kirish orolni himoya qiladi, shuning uchun boʻronlar va kuchli toʻlqinlar hech qachon qirgʻoqqa yetib bormaydi[2]. Yunonistonning Rodos oroliga muntazam feribot qatnovi mavjud. Shaharda bir qancha tumanlar bor — Siteler, Armutalon, Merkez. Merkez — shaharning markazida joylashgan hudud. Armutalon (turkcha: armut „nok“) — shahar chekkasida joylashgan. Ichmeler — kichik shaharcha, Marmarisning bir tumani, 15 daqiqalik yoʻlda joylashgan.

Marmaris Turkiyaning janubi-gʻarbiy qismida, Egey dengizining Oʻrta yer dengiziga quyilishida joylashgan[3].

Tarix[tahrir | manbasini tahrirlash]

Shahar tashkil etilganining aniq sanasi nomaʼlum, miloddan avvalgi XI asrda shahar Fiscos nomi bilan tanilgan va Karia bir qismi edi. Miloddan avvalgi X asrda qoʻshni Rodos taʼsiriga tushib qoldi, u ham Fiskos yaqinidagi Amos shahriga asos solgan. Miloddan avvalgi VI asrdan boshlab Fors hukmronligi ostida boʻldi. Miloddan avvalgi 334 yilda esa Iskandar Zulqarnayn kelganidan keyin shahar Rodosga berildi[4].

Miloddan avvalgi 164-yildan shahar rimliklarning nazorati ostida boʻlib, nihoyat miloddan avvalgi 1-asrda Rimga qoʻshilgan. 395-yildan beri Vizantiya imperiyasining bir qismi sifatida. 7-8-asrlarda shahar arablar tomonidan vayron qilingan[5]. 13-asrning oxirida esa shahar Beylik Menteshe turklari tomonidan bosib olindi. Soʻngra 1391-yilda u Usmonli turklari tomonidan bosib olindi va 1424-yilda u Usmonli imperiyasiga qoʻshildi. 1522-yilda Buyuk Sulton Sulaymonning buyrugʻiga binoan qal’a qurildi va shahar Marmaris deb oʻzgartirildi (qadimgi yunoncha — porlash). 1957-yilda shahar zilzila natijasida vayron boʻlgan, shundan soʻng u qayta tiklandi[6].

1912-yilda shahar va viloyatda: musulmonlar — 2128 kishi, yunonlar — 720 kishi istiqomat qilgan.

1980-yillarda shahar turizm sanoatining rivojlanishiga kuchli turtki boʻldi.

Iqlim[tahrir | manbasini tahrirlash]

Marmarisdagi iqlim Oʻrta yer dengiziga xosdir. Yanvarning oʻrtacha harorati 7,5 °C atrofida, yomgʻirli.

Yozda harorat +30° C atrofida oʻzgarib turadi. Maksimal qayd etilgan harorat +43,1 °C ni tashkil etadi[7].

Transport[tahrir | manbasini tahrirlash]

Shahar Dalaman aeroportidan 95 kilometr uzoqlikda joylashgan[8].

Turgʻun yoʻnalishli taksilar (dolmushi) shahar boʻylab harakatlanadi, ular ustidagi chiziq rangi bilan farqlanadi. Turkuaz dolmush shaharni aylanib chiqadi, apelsin dolmush Ichmeler tumaniga, koʻk rang esa Armutalan tumaniga boradi.

Shaharning shimoli-sharqida avtovokzal mavjud boʻlib, undan Datcha, Mugʻla, Kushadasi, Oydin, Akyaka, Dalaman, Dalyan, Antaliya va boshqa shaharlarga borishingiz mumkin[9].

Datcha, Ichmeler va Dalyan shaharlari bilan suv aloqasi mavjud[10].

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]