Majjhima Nikaya
 Buddizm |
|---|
| Madaniyati |
| Tarixi |
| Buddistlar |
| Maktablar |
| Ibodatxonalar |
| Matnlar |
| Portal |
Majjhima Nikāya („Oʻrtacha uzunlikdagi nutqlar toʻplami“) – bu Buddaviy yozma toʻplam boʻlib, Sutta Piṭakaning beshta Nikāya (toʻplam)laridan ikkinchisidir. Sutta Piṭaka esa Pali Tipitaka („Uch savat“)ning bir qismi boʻlib, Theravada Buddizmining asosiy matnlaridan hisoblanadi.
Majjhima Nikāya miloddan avvalgi 3-asr va milodiy 2-asr oraligʻida yozilgan[1]. Bu nikayada Budda va uning asosiy shogirdlariga tegishli boʻlgan 152 ta nutq mavjud[2].
Tarifi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Bhikkhu Bodhi oʻz tarjimasi uchun yozgan kirish soʻzida ushbu toʻplamni quyidagicha taʼriflaydi:
Agar Majjhima Nikāya bir jumla bilan boshqa Pali Kanoni kitoblaridan ajratib koʻrsatilishi kerak boʻlsa, uni „eng boy kontekstual vaziyatlar xilma-xilligini eng chuqur va eng keng qamrovli taʼlimotlar majmuasi bilan birlashtirgan toʻplam“ deb taʼriflash mumkin[3].
152 ta nutq uchta qismdan iborat boʻlib, har bir qism beshta boʻlimga boʻlingan. Har bir boʻlimda, oxirgi oldingi boʻlimdan tashqari, 10 tadan nutq mavjud.
Parallel
[tahrir | manbasini tahrirlash]Majjhima Nikāya turli sanskritiy qadimgi buddaviy maktablarning Sutra Piṭakalarida topilgan Madhyama Āgama ga mos keladi. Uning boʻlaklari sanskrit tilida va tibet tarjimasida saqlanib qolgan. Sarvāstivādin versiyasidan toʻliq xitoycha tarjima Xitoy buddaviy kanonida mavjud boʻlib, u Zhōng Ahánjīng (中阿含經) deb ataladi. Sarvāstivāda maktabining Madhyama Āgamaʼsi 222 ta sūtradan iborat, bu esa Pāli Majjhima Nikāyaʼdagi 152 ta suttaga nisbatan koʻproqdir[4].
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ Singh, Upinder. A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century. Pearson — 25-bet.
- ↑ A version of the Pali original is available in Gotama, Buddha. Majjhima Nikaya: The Middle Length Discourses of the Buddha. CreateSpace Independent Publishing Platform, 2012. ISBN 978-1478369622.
- ↑ Bodhi, Bhikkhu. The Middle Length Discourses of the Buddha: A New Translation of the Majjhima Nikāya. Kandy, Sri Lanka: Buddhist Publication Society, first published by Wisdom Publications, 1995 — 5–11, 20-bet. ISBN 0-86171-072-X.
- ↑ A Dictionary of Buddhism, by Damien Keown, Oxford University Press: 2004
Havolalar
[tahrir | manbasini tahrirlash] |
Vikiiqtibosda Majjhima Nikayaga tegishli iqtiboslar mavjud. |
- Majjhima Nikāya inglizcha (va 30+ boshqa tillarda), Madhyama Āgama parallellari bilan — suttacentral.net sayti
- Majjhima Nikaya paliycha, inglizcha va polyakcha — Metta.lk sayti
- Majjhima Nikaya inglizcha — accesstoinsight.org sayti
- Majjhima Nikaya boʻyicha darslar — Bhikkhu Bodhi tomonidan oʻrgatilgan
- Majjhima Nikāya III, II. 3.5. Māgandiyasutta.m, III. 2. 5. Bahudhātukasutta.m-, (115) Ko‘p elementlar haqidagi nutq — budsas.org sayti
- Mādhyamāgama yozuvi[sayt ishlamaydi], Raqamli Buddizm Lug‘ati — buddhism-dict.net sayti
- Majjhima Nikaya’dan tanlangan suttalar[sayt ishlamaydi], tarj. Bhikkhu Bodhi, Wisdom Publications
- Miloddan avvalgi VI asr Hindistonidagi yetti o‘yin — Mahātaṇhāsaṅkhayasutta’da tasvirlangan