Madurai Subbulakshmi

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
M. S. Subbulakshmi
Ms subbulakshmi.jpg
Umumiy maʼlumot
Tavalludi 16-sentyabr 1916
Vafoti 2004 yil 11 dekabr (88 yosh)
Fuqaroligi Hindiston
Kasbi ashulachi
Turmush oʻrtogʻi Kalki Sadasivam
Janr Carnatic music
Faoliyat yillari

Faoliyat yillari 1930-1997 yillar

Hind klassik musiqa janrlari

Madurai Sanmukhavadivu Subbulakshmi (r tam. மதுரை சண்முகவடிவு சுப்புலட்சுமி ,inglizcha: Madurai Shanmukhavadivu Subbulakshmi, M. S. Subbulakshmi nomi bilan ham tanilgan; 1916 -yil 16-sentyabr, Madurai — 11 декабря 2004, Chennay) — hindistonlik qoʻshiqchi, aktrisa va musiqachi, karnatik musiqaning eng mashhur ijrochilaridan biri. U Hindistonning eng oliy fuqarolik mukofoti boʻlgan Bharat Ratna bilan taqdirlangan birinchi musiqachi boʻldi [1], va 1974-yilda „Osiyo Nobel mukofoti“ deb ataladigan Ramon Magsaysay mukofotini olgan birinchi hind musiqachisi [2][3] ][3]. U oʻz qoʻshiqlarini hind, bengal, gujarati, tamil, malayalam, telugu, sanskrit, kannada tillarida ijro etdi.

Biografiya[tahrir | manbasini tahrirlash]

Vena ijrochisi va devadasi raqqosi [4] oilasida tugʻilgan u bolaligidan avval karnatik, keyin Shimoliy Hindiston (Hindustani) anʼanaviy musiqasini oʻrgana boshlagan. U birinchi marta 1927-yilda (11 yoshida) katta auditoriya oldida chiqish qildi va 1929-yilda u nufuzli Madras Musiqa Akademiyasida hind tilida bhajanlarni ijro etib,[5] kuyladi va koʻp oʻtmay uning debyuti eng mashhurlaridan biriga aylandi. mashhur karnatik qoʻshiqchilar [6][7] ; 18 yoshidan boshlab u kontsertlar bilan chiqdi, shu jumladan Hindistondan tashqarida, 1936-yilda Madrasga koʻchib oʻtdi, 1938-yilda u birinchi marta filmda rol oʻynadi (tamil tilida; hayotida u Tamil tilida uchta filmda va bitta filmda oʻynadi. Hind; 1947-yildan keyin suratga olinmagan)[8].

20-asrning ikkinchi yarmida u tez-tez kontsertlar bilan gastrol qilishni davom ettirdi: 1963 yilda u Edinburg xalqaro musiqa va drama festivalida, 1966-yilda Nyu-Yorkdagi Karnegi Xollda, soʻngra BMT kunida BMT Bosh Assambleyasi binosida chiqish qildi., 1982 yilda — Londondagi Albert Xollda, 1987 yilda — Moskvadagi Hindiston festivalida[9]. Subbulakshmi koʻpincha Hindistonning madaniy elchisi sifatida ham ishlagan. U nihoyat 1997-yilda eri vafotidan keyin kontsert faoliyatini toʻxtatdi.

Mukofotlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Uning hayoti davomida Subbulakshmi koʻplab mukofotlarga sazovor boʻldi, jumladan [10] :

  • Padma Bhushan (1954)
  • Sangeet Natak Akademiyasi mukofoti (1956),
  • Sangeetha Kalanidhi (1968; bu mukofotni olgan birinchi ayol edi),
  • Ramon Magsaysay mukofoti (1974),
  • Padma Vibhushan (1975; mamlakatdagi ikkinchi oliy fuqarolik mukofoti),
  • Sangeetha Kalasikhamani (1975, Hindiston tasviriy sanʼat jamiyatidan),
  • Chennai Kalidas Samman (1988)
  • Milliy integratsiya uchun Indira Gandi mukofoti (1990),
  • Bharat Ratna (1998)

2006-yilda Tirupatida unga bronza yodgorlik oʻrnatildi[11].

Adabiyot[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • Dubyanskiy A. Subbulakshmi: penie kak slujenie Bogu (rus.) // Vostochnaya kolleksiya. — 2001. — № 1 (4). — S. 71-75.

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. „M S Subbulakshmi: 'Nightingale' of Carnatic music“ (en). Rediff.com (12-dekabr 2004-yil). Qaraldi: 11-iyul 2014-yil.
  2. Clare Arthurs. „Activists share 'Asian Nobel Prize'“. BBC News (25-iyul 2000-yil). Qaraldi: 20-fevral 2008-yil.[sayt ishlamaydi][sayt ishlamaydi]
  3. 3,0 3,1 „Ramon Magsaysay Award Foundation“. 16-iyul 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-iyul 2014-yil.
  4. Srivastava, Gauri Women role models: some eminent women of contemporary India. — Concept Publishing Company, 2006. — С. 55—57. — ISBN 978-81-8069-336-6
  5. „Popular Indian classical singer M.S. Subbulakshmi dead“. Pakistan Times (13-dekabr 2004-yil). Qaraldi: 16-oktabr 2009-yil.
  6. „M.S. subbulakshmi passes away, aged 88“. The Hindu (12-dekabr 2004-yil). Qaraldi: 19-oktabr 2009-yil.
  7. Murthi, R. K. Encyclopedia of Bharat Ratnas. — Pitambar Publishing. — С. 176—179. — ISBN 978-81-209-1307-3
  8. „M. S. Subbulakshmi (1916—2004)“ (PDF). National Resource Center for Women, Government of India. 1-fevral 2010-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 19-oktabr 2009-yil.
  9. K.S. Mahadevan. „M.S.SUBBULAKSHMI - A DIVINE MAESTRO“. Press Information Bureau, Government of India. 7-yanvar 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 6-yanvar 2012-yil.
  10. „MS Subbulakshmi's music is relevant even today“. IBN Live (16-sentabr 2011-yil).
  11. „Statue of M.S. unveiled at Tirupati“. The Hindu (29-may 2006-yil).