Kontent qismiga oʻtish

Leucojum vernum

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Leucojum vernum
Ilmiy tasniflash
Oʻsimliklar
Yuksak oʻsimliklar
Gulli oʻsimliklar
Bir urugʻpallalilar
Asparagales
Amaryllidaceae
Amaryllidoideae
Leucojum
L. vernum
Binar nomi
Leucojum vernum

Sinonimlar
  • Galanthus vernus (L.) All.
  • Nivaria verna (L.) Moench
  • Erinosma verna (L.) Herb.

Leucojum vernum, bahorgi qor parchasi deb ataluvchi, Amaryllidaceae oilasiga mansub gulli oʻsimlik turi. Vatani Belgiyadan Ukrainagacha boʻlgan markaziy va janubiy Yevropa. U shimoliy-gʻarbiy Yevropada, shu jumladan Buyuk Britaniya, Skandinaviyaning baʼzi qismlarida, shuningdek, AQShning Jorjiya va Florida shtatlarida naturalizatsiya qilingan. Oʻsimlik qulay sharoitda koʻpayib, toʻp hosil qiladi. Har bir oʻsimlik tepalik uchida, taxminan 10–20 cm (3.9–7.9 in) ga yaqin poyada yashil rangli izlari boʻlgan bitta oq gulga ega.

Lotin tilidagi binar nomi vernum „bahorga tegishli“ degan maʼnoni anglatadi[1]. Uning yaqin qarindoshi Leucojum aestivum yozda gullaydi.

Leucojum vernum guli 12–35 cm (4.7–13.8 in) uzunlikdagi poyada ochiladi. Gullar bilan bir vaqtda paydo boʻladigan va gullash davrida choʻzilishda davom etadigan barglari 5-25 dona. Gullash poyasi (skeyp) kichik markaziy boʻshliq va ikkita tor qanotga ega. Gullar bahorda paydo boʻladi. Gullarning oltita oq tepasi bor, ularning har biri uchi ostida yashil yoki sargʻish rangga ega.

Leucojum vernum birinchi marta 1753-yilda Karl Linney tomonidan tasvirlangan. Lotin yilida vernum „bahor“ degan maʼnoni anglatadi.

Tanlangan oʻsimliklar oilalarining Jahon nazorat roʻyxatida ikkita tur roʻyxatga olingan:

  • Leucojum vernum var. carpathicum Sweet — Karpat togʻlari (Chexiya, Ruminiya, Ukraina)
  • Leucojum vernum var. vernum

Uchinchi nav baʼzi manbalar tomonidan tan olingan, ammo Tanlangan oʻsimliklar oilalarining Jahon nazorat roʻyxatida mavjud emas:

  • Leucojum vernum var. vagneri Stapf

Leucojum vernum var. carpathicum har bir gullarining uchida yashil emas, balki sariq rangli dogʻlari mavjudligi bilan ajralib turadi.

Tarqalishi va yashash joyi

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Leucojum vernumning vatani Markaziy Yevropa va janubiy va gʻarbiy Yevropaning bir qismi, jumladan Avstriya, Belgiya, Chexiya, Slovakiya, Germaniya, Vengriya, Polsha, Shveysariya, Fransiya, Italiya, Ruminiya, sobiq Yugoslaviya va Ukraina. U Yevropaning boshqa qismlarida, jumladan, Buyuk Britaniya, Niderlandiya va Skandinaviyaning baʼzi qismlarida, AQShning Jorjiya va Florida shtatlarida oʻstiriladi. .[2]

Leucojum vernum oq gullari uchun manzarali oʻsimlik sifatida oʻstiriladi. U quyoshda yoki qisman soyada, ayniqsa nam tuproqda oʻsishi mumkin. Turlar Qirollik bogʻdorchilik jamiyatining Garden Merit mukofotiga sazovor boʻldi .

Koʻpgina navlar mavjud, jumladan:

  • 'Butter-churnʼ (L. vernum) — katta sargʻish gullar, har bir poyada bir yoki ikkita, baʼzan ikkitasi birlashadi.
  • „Eva Habermeier“ (L. vernum) — sariq apikal belgilar
  • „Gertrude Wister“ (L. v. var. carpathicum) — yarim juftlik
  • „Oltin qoʻngʻiroq“ (L. v. var. carpathicum)
  • „Yashil fonar“ (L. v. var. vernum) — gulining uchdan bir qismi yashil rangda.
  • „Greengotts“ (L. v. var. vagneri)
  • 'Hoch die Tassenʼ (L. v. var. vernum) — gullar yuqoriga qaragan (hoch die Tassen „koʻzoynakni koʻtarish“ degan maʼnoni anglatadi)
  • „Yanus“ (L. v. var. vagneri) — erta, yanvar oyining birinchi haftasida gullaydi.
  • „Klara“ (L. v. var. carpathicum) — boʻyi kichikroq, ochiq, hunisimon gullar
  • „Lothar“ (L. vernum) — uzun pedikellar, har bir lampochkada uchta gulgacha
  • 'Milly' (L. v. var. vernum) — birdan oltitagacha qoʻshimcha uzun, tor, butunlay yashil tepalar; urugʻdan toʻgʻri keladi
  • „Null Punkte“ (L. v. var. vernum) — kichik yoki yoʻq belgilar
  • 'Podpolozjeʼ (L. v. var. carpathicum) — katta apikal belgisi boʻlgan katta gullar, har bir poyada asosan ikkita gul
  • „Tentacular“ (L. vernum) — ikki barobar, yashil belgilar

Leucojumning barcha turlari zaharli, chunki barglari va piyozlarida zaharli alkaloidlar likorin va galantamin mavjud. Galantamin yengil va oʻrtacha darajadagi Altsgeymer kasalligi va boshqa turli xil xotira buzilishlarinin davolash uchun ishlatiladi.

  1. Harrison, Lorraine. RHS Latin for Gardeners. United Kingdom: Mitchell Beazley, 2012. ISBN 978-1845337315. 
  2. „Search for Leucojum vernum. World Checklist of Selected Plant Families. Royal Botanic Gardens, Kew. Qaraldi: 2017-yil 20-dekabr.