Kontent qismiga oʻtish

Kolorizm

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Kolorizm (inglizcha: colorism ) - odatda, bir xil etnik yoki irqiy guruhga mansub odamlar orasida qora tanli odamlarga nisbatan kamsitish mavjud bo‘ladi. Qoidaga asosan oq tanli odamlar ko‘plab imtiyozlarga ega bo'lib, ular hali ham qora tanli aholi uchun mavjud emas. Kolorizm Janubiy Osiyo, Afrika, Xitoy, AQSh va Lotin Amerikasida keng tarqalgan. Kolorizm misoginiya bilan chambarchas boģliq, chunki ko'plab madaniyatlarda, ularning geografik joylashuvidan qat'i nazar, "oqlik" ayol go'zalligi va obyektivligi bilan bog'liq. Qora tanli ayollar ko'proq haqorat yoki tahqirlashga duchor bo'lishadi va ish topishda yoki turmush qurishda qiyinchiliklarga duch kelishadi. Aktyorlik va moda karyeralari ular uchun yopiq bo'lishi mumkin«#Колоризм в современном мире» boʻlimiga oʻtish

Kelib chiqishi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Qora tanli odamlarga nisbatan kamsitishning birinchi ko'rinishlari qadimgi davrlarda, Osiyo mamlakatlarida[1](Hindiston, Xitoy, Koreya, Yaponiya, Malayziya, Filippin va boshqalar) [2]qayd etilgan. olijanob kelib chiqishi bilan bog'liq. O'sha paytda ishlaydigan dehqonlar kun bo'yi ko'chada quyosh ostida ishladilar va zodagonlar quyoshdan yashirinish imkoniyatiga ega edilar, ularning terisi dehqonlarnikidan sezilarli darajada engilroq soyaga ega edi [1].Mayin teri ayol go'zalligi bilan bog'liq edi, shuning uchun, masalan:Xitoy, Koreya va Yaponiyada zodagon ayollar yuzlarini oq kukun bilan qoplagan. Bugungi kunda Osiyo mamlakatlarida qora tanli xurofotlar hali ham kuchli bo'lib, go'zallik ideallari haqidagi G'arb g'oyalari bilan ta'minlangan .

G'arbiy kolorizmning ildizlari oq irqiy ustunlik g'oyasi hukmronlik qilgan mustamlaka davriga borib taqaladi. Qora tanlilik mantiqsizlik, vahshiylik, pastlik va xunuklik bilan bog'liq bo'lsa, Evropa ko'rinishi (oq teri, tekis va sariq sochlar, yorqin ko'zlar), aksincha, olijanoblik, go'zallik, ustunlik bilan ajralib turardi. Bu qarama-qarshi ta'riflar kolorizmning asosidir. Teri rangiga asoslangan kamsitish birinchi marta Amerika Qo'shma Shtatlarida ispaniyaliklar va afro-amerikaliklar orasida Amerika fuqarolar urushidan oldin, mustamlakachilik va qullik davrida paydo bo'lgan. Oq qul egalari oq tanli qullarga (ba'zan qul egalarining noqonuniy farzandlari va ularning qullariga) katta imtiyozlar berdilar, masalan: dalada emas, uyda ishlash, o'qish, o'qish va hatto (kamdan-kam istisnolardan tashqari) erkinlikdan ozod qilish. qullik. Quldorlik tugatilgandan keyin, teri soyasiga qarab, odamlarning imtiyozli va imtiyozsiz guruhlarga bo'linishi davom etdi .


Havolalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. 1,0 1,1 „Skin Deep: Dying to be White“. CNN (2002-yil 15-may). 2010-yil 8-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2010-yil 8-sentyabr.
  2. „In the dark: what is behind India’s obsession with skin whitening?“. 2019-yil 18-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 1-yanvar.