Kiyim o'lchamlari

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Kiyimlarning oʻlchamlari uchun ishlatiladigan tana oʻlchovlariga misollar

Kiyim oʻlchamlari — bu sotuvda sotiladigan kiyimlarning etiketkalari boʻlgan oʻlchamlar. Oʻlchov tizimlari mamlakat va kiyim turiga qarab farqlanadi, masalan, koʻylaklar, toplar, yubkalar va shimlar. Kiyim oʻlchamlarini aniqlashda quyidagi uchta yondashuv mavjud:

  • Tana oʻlchamlari: yorliqda mahsulot ishlab chiqilgan tana oʻlchovlari oraligʻi koʻrsatilgan. (Masalan: „bosh atrofi: 56-60 sm“ koʻrsatilgan velosiped dubulgʻasi yorligʻi.)
  • Mahsulot oʻlchamlari: Yorliq mahsulotning xarakterli oʻlchamlarini bildiradi. (Masalan: jinsi shimlarning ichki oyoq uzunligini santimetr yoki dyuymda koʻrsatuvchi jinsi shimlar yorligʻi (bu oʻlcham kiyuvchining oyogʻining ichki oʻlchami emas).)
  • Ad hoc oʻlchamlar: Yorliq hech qanday oʻlchov bilan aniq aloqasi boʻlmagan oʻlcham raqami yoki kodini bildiradi. (Masalan: 12 oʻlcham, XL.) Bolalar kiyimlari oʻlchamlari baʼzan bolaning yoshi yoki chaqaloqlar uchun vazni bilan tavsiflanadi[1][2].

Anʼanaga koʻra, kiyimlar turli xil maxsus oʻlchamli tizimlar yordamida etiketlanadi, buning natijasida turli mamlakatlar uchun ishlab chiqarilgan turli ishlab chiqaruvchilar oʻrtasida demografik oʻzgarishlar va semirib ketish sur’atlarining ortib borishi sababli turli xil oʻlchamlarni belgilash usullari paydo boʻldi. Bu mamlakatga va sotuvchiga xos belgilar qoʻshimcha xarajatlarga olib keladi va internet yoki pochta orqali buyurtma berishni qiyinlashtirishi mumkin. Shunday qilib, ishlab chiqilayotgan kiyim oʻlchamlari uchun baʼzi yangi standartlar tana oʻlchamlariga asoslanadi, masalan, EN 13402 „Kiyim oʻlchamlarini belgilash“.

Kiyim oʻlchamlari quyidagilarga asoslangan:

  • Gorizontal torso oʻlchovlari, jumladan, boʻyin atrofi, yelkaning kengligi, koʻkrak chizigʻi oʻlchovlari — koʻkrak qafasi atrofi, toʻliq koʻkrak aylanasi, koʻkrak nuqtasini ajratish va koʻkrak ostidagi (qovurgʻa qafasi) atrofi — tabiiy bel atrofi, yuqori son atrofi va pastki son atrofi.
  • Vertikal torso oʻlchovlari, ular orasida orqa (boʻyin-bel) uzunligi, yelka-bel uzunligi (yelkaning qiyaligi tufayli orqa uzunlik bilan bir xil emas), koʻkrak-yelka uzunligi, koʻkrak-bel uzunligi va ikki son-bel uzunligi.
  • Qoʻl osti va qoʻl ustidagi uzunliklarni, oldingi qoʻl uzunligini, bilak atrofini va bikeps aylanasini oʻz ichiga olgan yeng oʻlchovlari .

Standartlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Xalqaro[tahrir | manbasini tahrirlash]

ISO[tahrir | manbasini tahrirlash]

Kiyimlarning oʻlchamini belgilash uchun bir nechta ISO standartlari mavjud, ammo ularning aksariyati qayta koʻrib chiqilmoqda va ISO 8559 ning Yevropa standarti EN 13402 ga juda oʻxshash qismlaridan biri bilan almashtirilmoqda:

  • ISO 3635: 1981, Kiyim oʻlchamini belgilash — Taʼriflar va tanani oʻlchash tartibi (olib tashlangan)
  • ISO 3636: 1977, Kiyimlarning oʻlchamini belgilash — Erkaklar va oʻgʻil bolalar uchun tashqi kiyimlar. (olib tashlangan)
  • ISO 3637: 1977, Kiyimlarning oʻlchamini belgilash — Ayollar va qizlarning tashqi kiyimlari. (olib tashlangan)
  • ISO 3638: 1977, Kiyimlarning oʻlchamini belgilash — Chaqaloqlar uchun kiyimlar. (olib tashlangan)
  • ISO 4415: 1981, Kiyimlarning oʻlchamini belgilash — Erkaklar va oʻgʻil bolalar ichki kiyimlari, tungi kiyimlar va koʻylaklar. (olib tashlangan)
  • ISO 4416: 1981, Kiyimlarning oʻlchamini belgilash — Ayollar va qizlarning ichki kiyimlari, tungi kiyimlari, poydevor kiyimlari va koʻylaklar. (olib tashlangan)
  • ISO 4417: 1977, Kiyim oʻlchamini belgilash — Bosh kiyimlar. (olib tashlangan)
  • ISO 4418: 1978, Kiyim oʻlchamini belgilash — Qoʻlqoplar. (olib tashlangan)
  • ISO 5971: 1981, Kiyim oʻlchamini belgilash — Koltuk.
  • ISO 7070: 1982, Kiyim oʻlchamini belgilash — Paypoq.
  • ISO 8559: 1989, kiyim-kechak konstruktsiyasi va antropometrik tadqiqotlar — Tana oʻlchamlari (olib tashlangan)
    • ISO 8559-1: 2017, Kiyim oʻlchamini belgilash — 1-qism: Tana oʻlchovi uchun antropometrik taʼriflar
    • ISO 8559-2: 2017, Kiyim oʻlchamini belgilash — 2-qism: Birlamchi va ikkilamchi oʻlchov koʻrsatkichlari
    • ISO 8559-3: 2018, Kiyim oʻlchamini belgilash — 3-qism: Tana oʻlchov jadvallari va intervallarni yaratish metodologiyasi
  • ISO/TR 10652: 1991, Kiyimlar uchun standart oʻlchamlar tizimi (olib tashlangan)

Osiyo[tahrir | manbasini tahrirlash]

Xitoy[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • GB 1335-81
  • GB/T 1335.1-2008 Kiyimlarning oʻlchamini belgilash — Erkaklar
  • GB/T 1335.2-2008 Kiyimlarning oʻlchamini belgilash — Ayollar
  • GB/T 1335.3-2008 Kiyimlarning oʻlchamini belgilash — Bolalar
  • GB/T 2668-2002 Paltolar, kurtkalar va shimlar uchun oʻlchamlar
  • GB/T 14304-2002 Junli kiyimlar uchun oʻlchamlar

Yaponiya[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • JIS L 4001 (1997) Chaqaloqlar kiyimlari uchun oʻlchov tizimlari
  • JIS L 4002 (1997) Oʻgʻil bolalar kiyimlari uchun oʻlchov tizimlari
  • JIS L 4003 (1997) Qizlar kiyimlari uchun oʻlchov tizimlari
  • JIS L 4004 (1997) Erkaklar kiyimlari uchun oʻlchov tizimlari
  • JIS L 4005 (1997) Ayollar kiyimlari uchun oʻlchov tizimlari
  • JIS L 4006 (1997) Ichki kiyimlar uchun oʻlchov tizimlari
  • JIS L 4007 (1997) Paypoq va pantyhose uchun oʻlchov tizimlari

Janubiy Koreya[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • KS K 0050 (2009) Erkaklar kiyimlari
  • KS K 0051 (2004) Ayollar kiyimlari
  • KS K 0052 Chaqaloqlar
  • KS K 0059 Bosh kiyim
  • KS K 0070 Brassier
  • KS K 0037 koʻylaklar
  • KS K 0088 paypoq

Avstraliya[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • L9 — Ayollar kiyimlari — NSW kiyim-kechak ishlab chiqaruvchilar uyushmasi — 1959-1970
  • AS1344-1972, 1975, 1997 Ayollar kiyimlari uchun oʻlchamlarni kodlash sxemasi
  • AS1182 — 1980 — Chaqaloqlar va bolalar kiyimlari uchun oʻlchamlarni kodlash sxemasi

Yevropa[tahrir | manbasini tahrirlash]

CEN[tahrir | manbasini tahrirlash]

Yevropa standartlari tashkiloti (CEN) EN 13402 prefiksli bir qator standartlarni ishlab chiqdi:

  • EN 13402-1: Atamalar, taʼriflar va tanani oʻlchash tartibi
  • EN 13402-2: Asosiy va ikkilamchi oʻlchamlar
  • EN 13402-3: Kiyimlarning oʻlchamini belgilash. Tana oʻlchovlari va intervallari (2004)

33 ta aʼzo davlatning mavjud milliy standartlarini almashtirish uchun moʻljallangan. Hozirda u bolalar kiyimlari uchun keng tarqalgan, ammo hali kattalar uchun emas. EN 13402-3 uchinchi standarti ISO 3635 standartiga muvofiq kiyimning mos keladigan oʻlchamlarini ham tasviriy tasvirlaydigan SI birligiga asoslangan etiketkalash tizimini taklif qilish orqali tartibsiz yoki Vanity oʻlchamlari muammosini hal qilishga intiladi.

Germaniya[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • DOB-Verband (1983)

Fransiya[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • AFNOR EXP G 03-002 (1977) — Ayollar oʻlchamlari
  • AFNOR EXP G 03-003 (1977) — Erkaklar oʻlchamlari
  • AFNOR EXP G 03-006 (1978) — Chaqaloqlar va yosh bolalarning oʻlchovlari
  • AFNOR EXP G 03-007 (1977) — Erkaklar, ayollar va bolalar uchun kiyimlarning oʻlchamini belgilash
  • AFNOR NF G 03-008 (1984) — Boʻyinbogʻlar

Rossiya Federatsiyasi[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • GOST R 53230-2008 (ISO 4415-1981) Kiyimlarning oʻlchamini belgilash. Erkaklar va oʻgʻil bolalar ichki kiyimlari, tungi kiyimlar va koʻylaklar

Birlashgan Qirollik[tahrir | manbasini tahrirlash]

EN bilan kiyim oʻlchami yorligʻi 13402-3 piktogrammasi va tana oʻlchamlari santimetrda (Buyuk Britaniyada sotiladigan kurtkadan).
  • BS 3666:1982 Ayollar kiyimlarining oʻlchamini belgilash uchun spetsifikatsiya
  • BS 6185: 1982 Erkaklar kiyimining oʻlchamini belgilash uchun spetsifikatsiya

BS 3666:1982 ayollar kiyimlari standarti ishlab chiqaruvchilar tomonidan kamdan-kam qoʻllaniladi, chunki u son va koʻkrak oʻlchovlari boʻyicha oʻlchamlarni faqat cheklangan miqdorda belgilaydi. Bu ishlab chiqaruvchilar oʻrtasidagi farqlarga va turli xiloʻlchamlarga olib keldi[3].

Sobiq Yugoslaviya[tahrir | manbasini tahrirlash]

Sloveniya, Xorvatiya, Bosniya va Gertsegovina, Makedoniya va Serbiya hali ham sobiq Yugoslaviyada ishlab chiqilgan JUS (F.G0.001 1979, F.G0.002 1979, F.G0.003 1979) standartlardan foydalanadilar[4].

Qoʻshma Shtatlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • CS-151-50 — Chaqaloqlar va bolalar kiyimlari
  • CS 215-58 — Ayollar kiyimlari (1958)
  • PS 36-70 — Oʻgʻil bolalar kiyimlari (1971)
  • PS 42-70 Ayollar kiyimlari (1971)
  • PS 45-71 — Yosh erkaklar kiyimlari,
  • PS 54-72 — Qizlar kiyimlari
  • ASTM D5585-95, (2001)
  • ASTM D6829-02, (2008)
  • ASTM D5585-11, (2011) (olib tashlangan, 2020)
  • ASTM D6240-98,
  • ASTM D6960-04, Ayollar uchun katta oʻlchamli kiyimlar (2004)

1930-yillardan beri bir qator ixtiyoriy standartlar mavjud boʻlsa-da, AQShda majburiy kiyim oʻlchami yoki markalash standarti mavjud emas. Biroq, AQSh hukumati 1958-yilda Milliy standartlar byurosi „Ayollar kiyimlarini oʻlchash uchun tana oʻlchovlari“ ni nashr etganida, ayollar kiyimlari tizimini yaratishga harakat qildi. Kitobning koʻrsatmalari tijorat standartiga aylandi va hatto 1970-yilda yangilandi. Yoʻriqnoma oxir-oqibat ixtiyoriy standartga aylantirildi.Keyin u 1983-yilda butunlay bekor qilindi[5]. ASTM International xususiy tashkiloti 1990-yillarda oʻzining tavsiya etilgan oʻlchamdagi mahsulotlarini chiqarishni boshladi.Oʻshandan beri AQShning umumiy oʻlchamlari barqaror oʻlchamlarga ega emas edi. Kiyim brendlari va ishlab chiqaruvchilari oʻz mahsulotlari oʻlchamlarini oʻzlari belgilaydilar. Masalan, turli kompaniyalarning yoki hatto bir kompaniyaning 10 oʻlchamdagi ikkita koʻylagining oʻlchamlari mutlaqo boshqacha oʻlchamlarga ega boʻlishi mumkin.

Ayollar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Taqqoslash jadvallari[tahrir | manbasini tahrirlash]

Ayollar liboslari va kostyumlari
Qoʻshma Shtatlar 0 2 4 6 8 10 12 14 16 18 20 22 24
Buyuk Britaniya 4 6 8 10 12 14 16 18 20 22 24 26 28
Germaniya 30 32 34 36 38 40 42 44 46 48 50 52 54
Fransiya 32 34 36 38 40 42 44 46 48 50 52 54 56
Italiya 36 38 40 42 44 46 48 50 52 54 56 58 60
Koreya 44 44 55 55 66 66 77 77 88 88
Ayollar kiyimlari oʻlchamlari
AQSH 4 6 8 10 12
Buyuk Britaniya 8 10 12 14 16
Fransiya 36 38 40 42 44
Yaponiya 7 11 15 17 21
Ayollar bluzkalari va kozoklari
Yevropa Ittifoqi 40 42 44 46 48 50
Buyuk Britaniya 34 36 38 40 42 44
AQSH 32 34 36 38 40 42
Oʻsmir qizlar koʻylaklar va paltolari
Yevropa Ittifoqi 28 30 32 34 36 38 40 42
Buyuk Britaniya 3 5 7 9 11 13 15 17
AQSH 1 3 5 7 9 11 13 15
Koreys kiyimlari va ichki kiyimlari (KS 051 — 2009)
Kiyim oʻlchami 3XS XXS XS S M L XL XXL 3XL 4XL
Ko‘krak (sm) 70 75 80 85 90 95 100 105 110-115 120-125
Yapon liboslari oʻlchamlari (JIS L 4005 — 2001)
Kiyim oʻlchami 3 5 7 9 11 13 15 17 19 21 23 25 27 29 31
Ko‘krak (sm) 74 77 80 83 86 89 92 96 100 104 108 112 116 120 124
Yapon uzunligini oʻzgartiruvchi liboslari
Modifikator PP (ikkita kichik) P (mayda) R (odatiy) T (baland)
Balandligi (sm) 142 150 158 166
Qoʻshimcha son aylanasi (sm) 0 0 2

Nemis oʻlchamlari (DE/AT/NL/SE/DK)[tahrir | manbasini tahrirlash]

Ayollar kiyimlari oʻlchamlari(DE/AT/NL/SE/DK)
Kichik oʻlchamlar
< 164
16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27
Standard oʻlchamlar
< 170
32 34 36 38 40 42 44 46 48 50 52 54
Katta oʻlchamalr

< 170

64 68 72 76 80 84 88 92 96 100 104 108
Xalqaro XS S M L XL XXL
EU bosh qismi 76 80 84 88 92 96 100 105 110 116 122 128
EU pastki qism 60 64 68 72 76 80 84 88 94 100 106 112
Yelka kengligi (sm) 12 12 12 12 13 13 13 13 14 14 14 14
Qoʻl uzunligi (sm) 58 59 59 60 60 61 61 61 61 62 62 62
Bel (sm) 58–61 62–64 65–68 69–72 73–77 78–81 82–85 86–90 91–95 96–102 103–108 109–114
Koʻkrak uzunligi (sm) 80–84 85–89 90–94 95–97 98–101 102–104 105–108 109–112 113–116 117–122 123–128 129–134
Oyoq (sm) 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114
BH-Größe 65AA 70AA 70A 75A 75B 80B 85C 90C 90D 95D 100E 105E

Erkaklar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Taqqoslash jadvallari[tahrir | manbasini tahrirlash]

Erkaklar koʻylagi
Buyuk Britaniya va Yevropa Ittifoqi 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46
Buyuk Britaniya va AQSh 14 14½ 15 15½ 15¾ 16¼ 16½ 17 17½ 18 18½
Yaponiya[6] S S M M L L LL, XL LL, XL LL, XL
Koreya[6] 90 95 100 105 110
Erkaklar ichki kiyimlari
EI 1 2 3 4 5
Buyuk Britaniya / AQSh S M L XL XXL
Erkaklar jinsi shimlari
EI 64/68 68/72 72/76 76/80 80/84 84/88 88/92 92/96 96/100 100/104 104/108 108/112 112/116
Italiya 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55
Buyuk Britaniya va AQSh 27 28 29 30 31 32 33 34 36 38 40 42 44

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. „Children's size & fit chart“. www.boden.co.uk. Qaraldi: 5-iyun 2022-yil.
  2. „Size Guide: Girls' Clothing“. direct.asda.com. George.. Qaraldi: 5-iyun 2022-yil.
  3. Clifford. „One Size Fits Nobody: Seeking a Steady 4 or a 10“. The New York Times. Qaraldi: 14-iyun 2017-yil.
  4. Ujevi, Darko; Szirovicza, Lajos; Karabegovi, Isak (2005). Anthropometry and the Comparison of Garment Size Systems in Some European Countries. p. 73. 
  5. Ingraham, Christopher. „The absurdity of women's clothing sizes, in one chart“ (en-US). Washington Post (11-avgust 2015-yil). Qaraldi: 18-may 2018-yil.
  6. 6,0 6,1 „Men's Clothing, Size Conversion Chart – South-Korea“. korea4expats. 16-may 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 15-iyun 2012-yil.