Kegen tumani
| tuman | |
|---|---|
| Tegishli | Almati |
| Maʼmuriy markazi | Kegen |
| Asos solingan sanasi | 1930-yil, (2018-yil qayta tiklangan) |
| Bekor qilingan sanasi | 1997-yil |
| Akim | Nurbahit Tenizbayev[1] |
| Aholi (2019) | 32 415[2] (19-oʻrin) |
| Millatlar tarkibi |
qozoqlar (99,36 %) |
| Maydoni | 675497.7516 km² |
| Rasmiy sayti | Kegen tumani akimati |
| Xaritada | |
| 43°1′6″N 79°13′25″E / 43.01833°N 79.22361°E | |
Kegen tumani (qozoqcha: Кеген ауданы) – Qozogʻistonning Olmaota viloyati janubi-sharqidagi maʼmuriy birlik. Maʼmuriy markazi – Kegen qishlogʻi (2018-yildan). 2018-yil 2-aprelda qayta tiklangan[4].
Tarixi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Qozoq ASSRning Kegen tumani 1930-yil 17-dekabrda avvalgi Olmaota okrugining Qarqara tumani va Yenbekshiqazaq tumanining bir qismidan tashkil topgan[5].
1932-yil 20-fevralda Kegen tumani Olmaota viloyatiga oʻtkazildi.
1933-yil 1-mayga kelib Kegen tumani tarkibiga Berlik-Syumbin, Budetin, Jalanash, Yesek-Artkan, Qaynar, Qorabuloq, Qorachigʻanoq, Kegen, Kenbulak, Koʻkbel, Koʻkpak, Komurchin, Merken, Murap, Norinkoʻl, Otirikshi-Syumbin, Piyazdiq, Podgornen, Sarjas, Tau-Chilik, Tekes, Togʻiz-Buloq, Uzun-Buloq, Ukurchi, Chalkudin qishloq sovetlari kiritilgan.
1934-yilda 336-sonli sovxoz, 337-sonli sovxoz, 50-sonli Stalin nomli naslchilik zavodi uchun qishloq kengashlari tuzilib, Qorachigʻanoq qishloq kengashi tugatildi.
1935-yilda Berlik-Syumbin, Budetin, Piyazdiq, Podgornen va Togʻiz-Buloq qishloq kengashlari Kegen tumanidan yangi Uygʻur tumaniga oʻtkazildi.
1936-yilda Yesek-Artkan, Qaynar, Koʻkbel, Koʻkpak, Komurchin, Murap, Norinkoʻl, Otirikshi-Syumbin, Sarjas, Tekes, Ukurchi va Chalkudin qishloq kengashlari Kegen tumanidan yangi Norinkoʻl tumaniga oʻtkazildi.
1943-yilda Kegen tumani markazi Kegendan Jalanashga koʻchirildi.
1954-yilda Kenbulak va Merken qishloq kengashlari tugatildi.
1957-yilda 50-sonli, 336-sonli va 337-sonli sovxozlarning qishloq kengashlari mos ravishda Qarqara, Chirganak va Tasbulak deb oʻzgartirildi.
1959-yilda Tasbulak qishloq kengashi Algabas qishloq kengashi deb oʻzgartirildi.
1963-yil 2-yanvarda tugatilgan Norinkoʻl tumanining Jambul, Koʻkpak, Qizilshegʻarin, Lenin, Narinkoʻl, Sarjas, Tekes va Chalkudin qishloq kengashlari Kegen tumaniga qoʻshildi. Oʻsha yili Kegen tumanining markazi Kegenga qaytarildi.
1965-yilda Kegen tumanida Tuyuk shaharchasi tashkil etildi. Jambul, Koʻkpak, Qizilshegʻarin, Lenin, Narinkoʻl, Sarjas, Tekes va Shalkudin qishloq kengashlari tiklangan Norinkoʻl tumaniga oʻtkazildi.
1973-yilda Tauchilik qishloq kengashi tugatildi va Tasashin qishloq kengashi tashkil etildi.
1979-yilda Satin qishloq kengashi tashkil etildi.
1981-yilda Jilisay va Boleksaz qishloq kengashlari tashkil etildi.
1997-yil 23-mayda Kegen tumani tugatildi va uning hududi Rayimbek tumaniga oʻtkazildi[6].
2018-yil 2-aprelda Kegen tumani Rayimbek tumanidan ajratib qayta tiklandi[4].
Geografik joylashuvi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Shimolda Yenbekshiqazaq va Uygʻur tumanlari, sharqda Rayimbek tumani, gʻarbda Talgʻar va Qorasoy tumanlari, janubda esa Qirgʻiziston bilan chegaradosh.
Tuman Orqa Ili, Kungay va Terskay Olatovlari etagidagi togʻlararo vodiyda joylashgan. Tumanda Amanjol, Koʻkjaylov, Sati, Qoraqiya, Qizil-Kezen va Sartasu (Shokan dovoni) dovonlari mavjud. Togʻlardan boshlangan Qarqara, Kegen, Taldi, Shirganak, Iirsu, Kensu, Oʻrta Merke, Shet Merke (ularning qoʻshilishi Charin daryosini hosil qiladi), Qorabuloq, Shelek, Kaindi va Jinishke daryolarining oʻzani qattiq. Koʻllar Qayinli, Qoraqiya va Koʻlsoydir. Minerallar orasida qoʻrgʻoshin, rux, koʻmir, qurilish toshi, qum va loy mavjud.
Qishloq fuqarolar yigʻinlari
[tahrir | manbasini tahrirlash]Tumandagi 34 aholi punkti 12 ta qishloq fuqarolar yigʻiniga birlashtirilgan:
| Qishloq fuqarolar yigʻini / shahar | Aholisi (2009) | Aholi punktlari |
|---|---|---|
| Kegen QFY | 9630 | Kegen, Temirlik, Tyumenbay qishloqlari |
| Algʻabas QFY | 1640 | Algʻabas, Janatalap, Jinishke qishloqlari |
| Boleksaz QFY | 1377 | Boleksaz qishlogʻi |
| Jalagash QFY | 5470 | Jalagash, Jaydakbuloq, Toʻgʻizbuloq qishloqlari |
| Jilisay QFY | 2176 | Jilisay, Moʻynoq, Shibishi qishloqlari |
| Qorabuloq QFY | 3188 | Akay Nusupbekov, Qorabuloq qishloqlari |
| Qarqara QFY | 2361 | Qarqara, Strayk, Mingjilqi qishloqlari |
| Sati QFY | 1648 | Sati, Qurmetti qishloqlari |
| Tasashin QFY | 1677 | Janatasashi, Aktasti, Sarikoʻl, Tasashi qishloqlari |
| Tuyuk QFY | 1296 | Tuyuk qishlogʻi |
| Uzunbuloq QFY | 3157 | Uzunbuloq, Aksay, Jalauli qishloqlari |
| Shirganak QFY | 3131 | Shirganak, Kensu, Koʻkpiyoz, Karkara, Taldi |
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ „Нурбакыт Тенизбаев стал акимом района в Алматинской области“ (ru). www.inform.kz (2023-yil 27-iyul). 2023-yil 28-iyulda asl nusxadan arxivlangan.
- ↑ „Численность населения Республики Казахстан по полу в разрезе областей, городов, районов и районных центров и поселков на начало 2019 года“. Комитет по статистике Министерства национальной экономики Республики Казахстан. 2020-yil 13-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 5-oktyabr.
- ↑ „Численность населения Республики Казахстан по отдельным этносам на начало 2019 года“. Комитет по статистике Министерства национальной экономики Республики Казахстан. 2020-yil 4-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 5-oktyabr.
- ↑ 4,0 4,1 „Об изменениях в административно-территориальном устройстве Алматинской области“. 2022-yil 7-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 2-aprel.
- ↑ Справочник по административно-территориальному делению Казахстана (август 1920 — декабрь 1936), 1500 экз, Алма-Ата: Архивное управление МВД Казахской ССР, 1959.
- ↑ „Справочник по истории административно-территориального деления Алматинской области (10 марта 1932 г. — 1 января 2000 г.)“. 2016-yil 6-avgustda asl nusxadan arxivlangan.
Markazi: Qoʻnayev | ||
| Viloyatga boʻysunuvchi shaharlar |  | |
| Tumanlari | ||
