KazCosmos
| Qisqartma | KazCosmos yoki KazKosmos |
|---|---|
| Turi | Kosmik agentlik |
| Ishga tushgan sanasi | 24-mart, 2007-yil |
| Joylashuvi |
Astana,  Qozogʻiston |
| Vebsayti | kazcosmos.gov.kz |
Qozogʻiston Respublikasi Milliy kosmik agentligi (qozoqcha: Қазақстан Республикасы Ұлттық ғарыш агенттiгi; shuningdek KazCosmos yoki KazKosmos nomlari bilan ham tanilgan) – Qozog‘istonning milliy kosmik tashkiloti boʻlib, 2007-yil 27-martda tashkil etilgan[1].
Tarixi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Kosmonavtlar korpusi
[tahrir | manbasini tahrirlash]2000-yil 7-yanvarda Qozogʻiston hukumati kosmonavtlar korpusini tashkil etish toʻgʻrisida qaror qabul qildi. Oʻsha paytga kelib, ikki nafar qozogʻistonlik kosmonavt allaqachon kosmosga parvoz qilgan edi: Toʻxtar Aubakirov 1991-yilda hamda Talgat Musabayev 1994 va 1998-yillarda (keyinchalik 2001-yilda ham). 2002-yilda 2000 nafar nomzod orasidan ikkitasi – Aydin Aimbetov va Muxtor Aymaxanov tanlab olindi hamda ular 2003-yildan 2009-yilgacha Star Citydagi tayyorgarlikka yuborildi, ammo jahon moliyaviy inqirozi tufayli kosmik parvoz noaniq muddatga qoldirildi. 2009-yilda ular KazKosmosga ishga qaytishdi. Ular dastlab 2005 yoki 2006-yilda kosmik parvozga chiqish uchun tanlangan edilar. Aymaxanov kosmonavtlik faoliyatini davom ettirish maqsadida 2012-yilda Qozogʻistonni tark etib, Rossiya fuqarosi boʻldi. Aimbetov 2015-yil aprel oyida hamon kosmik parvozga tayyor edi va dastlab 2017-yilgi parvozda uchishi rejalashtirilgan edi. 2015-yil iyun oyida u „Soyuz TMA-18M/Soyuz TMA-16M“ kemasi ekipajida uchishdan voz kechgan Sara Braytmanning oʻrniga tanlab olindi. Sara Braytmanning zaxira astronavti Satoshi Takamatsu ham parvozdan bosh tortdi. Aimbetov 2015-yil 2-sentyabrda Boyqoʻngʻirdan uchib ketdi, Xalqaro kosmik stansiyaga tutashdi va 2015-yil 11-sentyabrda Qozogʻiston dashtiga qaytib tushdi. U koinotda jami 10 kun boʻldi.
Yoʻldoshlar
[tahrir | manbasini tahrirlash]Tashkil etilishidan bir yil oldin, 2006-yil 18-iyunda Bayqo‘ng‘ir kosmodromidan KazSat-1 aloqa sunʼiy yoʻldoshi uchirildi. Bu Qozogʻistonning mustaqil kosmik parvoz operatsiyalarining boshlanishini belgilab berdi. 2008-yilda sunʼiy yoʻldosh bilan aloqa uzildi va u yoʻqolgan deb eʼlon qilindi. Keyingi rejalashtirilgan KazSat-2 sunʼiy yoʻldoshi bir qator kechikishlarga uchradi, ammo 2011-yil 16-iyulda Proton raketasi yordamida muvaffaqiyatli uchirildi. KazSat-2 sunʼiy yoʻldoshini Krunichev va Italiyaning Thales Alenia Space kompaniyalari birgalikda yaratdi. KazCosmos 2011-yil 21-iyunda ISS-Reshetnev va Italiyaning Thales Alenia Space kompaniyalari bilan KazSat-3 deb nomlangan uchinchi telekommunikatsiya sunʼiy yoʻldoshini yaratish maqsadida shartnoma imzoladi va uni 2014-yilda kosmosga uchirdi.
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ „PM introduced new head of Kazakh National Space Agency“. kazinform (2007-yil 12-aprel). 2016-yil 4-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2011-yil 5-yanvar.