Karbonatli jinslar

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Karbonatli jinslar - kalsiy, magniy, temir karbonatlaridan tashkil topgan togʻ jinslari. K.j.ning choʻkindi (ohaktosh, dolomit, mergel, boʻr va b.), metamorfogen (marmar) va magmatogen (karbonatit) turlari farq qilinadi. K.j.ga koʻpincha gil va organik moddalar, kvars, glaukonit, pirit, fosforit va b. aralashgan boʻladi. K.j.ning asosiy qismi dengiz va koʻl havzalarida choʻkindi tarzida hosil boʻladi va barcha choʻkindi jinslarning 20% pni tashkil etadi. Tipi va xili koʻp. K.j. Yer poʻstida koʻp tarqalgan, qalinligi bir necha yuz metr va uzunligi yuzlab km gacha qatlamlar hosil qiladi. K.j. universal mineral xom ashyodir; qurilishda, ohak tayyorlashda, sellyuloza-qogʻoz, sement sanoati, qora va rangli metallurgiyada flyus sifatida, q.x.da, tuproq tarkibini yaxshilashda, aralash yem tayyorlash va b.da ishlatiladi.[1]

Manbalar[tahrir]

  1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil