Kapaney

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Kapaney
Jins erkak
Otasi Alektor yoki Gipponoy
Onasi Astinoma
Turmush oʻrtogʻi Yevadna
Bolalari Sfenel (Kapaneyning oʻgʻli)
Kapaney.
Amfora "Fivaga qarshi yettovlon", narvondan koʻtarilayotgan Kapaney. Kaivan vaza rassomi

Kapaney (qadimgi yunoncha: Καπανεύς) — qadimgi yunon mifologiyasida[1] Sfenelning otasi[2], Fivaga qarshi yurishda qatnashgan yetti qahramondan biri. Gipponoy[3] va Astinomaning[4] oʻgʻli. Boshqa versiyaga koʻra, Alektorning oʻgʻli va Sfenelning otasi[5].

Biografiyasi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Argos shahridan. Nemeya oʻyinlarida u qoʻl jangida qatnashgan[6]. Fivaga[7] qarshi yetti kishidan biri, qalqonda u perunli yalangʻoch jangchining tasviri va „Men shaharni yoqib yuboraman“ degan yozuv bor edi. Elektra[8] darvozasi oldida turgan. Boshqa bir versiyaga koʻra, u Ogigiy darvozalarini qamal qilgan. Hujum paytida u oʻlmas maʼbudlar xohlamasa ham, shaharni egallab olish haqida qasamyod qildi.

Narvonni qoʻyib, u shahar devorlariga chiqishga harakat qiladi, lekin uning maqtanchoqligidan gʻazablangan Zevs uni chaqmoq bilan uradi[9] va u devorga koʻtarilgan narvon bilan birga yiqiladi — bu mumtoz shoirlar va rassomlar tomonidan koʻpincha tasvirlanadigan sahnadir. Boshqa versiyaga koʻra, u shahar devoriga zinadan koʻtarilayotganda halok boʻlgan[10]. Yoki avval u devorga chiqadi va keyin u yerda halokatga uchraydi[11]. Pavsaniyning soʻzlariga koʻra, bu Elektra[12] darvozalarida sodir boʻlgan.

Rim shoiri Statsiy ham oʻzining „Fivaida“ asarida (X, 827-XI, 20) uning oʻlimi haqida hikoya qiladi. Argosda uning jasadini yoqish paytida uning rafiqasi Yevadna oʻzini olovga tashlaydi va u bilan birga yonadi. Stesixorning maʼbud Asklepiy uni keyin tiriltirgani haqidagi versiyasi mavjud[13]. Uning haykali Delfida boʻlgan[14].

Madaniyatda[tahrir | manbasini tahrirlash]

Timesyfeyning „Kapaney“ tragediyasi qahramoni. Dantening „Ilohiy komediya“sida Kappaney kufrligi uchun doʻzaxning yettinchi doirasiga joylashtirilgan, u yerda gʻurur bilan azob-uqubatlarga chidab, Zevsga gʻazab bilan qarshi chiqishda davom etgan.

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. Mifi narodov mira. M., 1991-92. V 2 t. T.1. S.622
  2. Gomer. Iliada II 564
  3. Pavsaniy. Opisanie Elladi X 10, 3; Ovidiy. Ibis 470
  4. Gigin. Mifi 70
  5. Pavsaniy. Opisanie Elladi II 18, 4
  6. Statsiy. Fivaida VI 747—786
  7. Sofokl. Edip v Kolone 1319; Yevripid. Umolyayuщie 860—871; Finikiyanki 179—191
  8. Esxil. Semero protiv Fiv 422—436; Yevripid. Finikiyanki 1129
  9. Yevripid. Umolyayuщie 498—500; Finikiyanki 1181; Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka III 6, 3 dalee; Statsiy. Fivaida X 921—939
  10. Diodor Sitsiliyskiy. Istoricheskaya biblioteka IV 65, 8
  11. Gigin. Mifi 68
  12. Pavsaniy. Opisanie Elladi IX 8, 7
  13. Stesixor. Erifila, fr.194 Peydj; Psevdo-Apollodor. Mifologicheskaya biblioteka III 10, 3
  14. Pavsaniy. Opisanie Elladi X 10, 3

Adabiyotlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • Капаней // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.