Kontent qismiga oʻtish

Jozef D. Piston

Vikipediya, erkin ensiklopediya
Joseph D. Pistone
Tavalludi
Joseph Dominick Pistone

1939-yil 17-sentyabr (1939-09-17) (86 yosh)
Erie, Pennsylvania, U.S.
Fuqaroligi AQSh
Kasbi FBI special agent
Faoliyat yillari 1969–1986
Turmush oʻrtogʻi Maggie Pistone
Bolalari 3

Jozef Dominik Piston (1939-yil 17-sentabrda tugʻilgan) amerikalik sobiq FQB agenti boʻlib, 1976-yil sentabrdan 1981-yil iyulgacha Donni Brasko sifatida yashirin ravishda ishlagan, asosan Bonanno jinoyatlari oilasiga kirib borishning bir qismi sifatida va kamroq darajada Kolombo jinoyat oilasi, Nyu-York shahridagi mafiyaning beshta oilasidan ikkitasi[1]. Piston 1969-yildan 1986-yilgacha iste'foga chiqqunga qadar 17 yil davomida FQB agenti boʻlgan. Pistone tomonidan toʻplangan dalillar 200 dan ortiq ayblovlar va mafiya a'zolarining 100 dan ortiq sudlanishiga olib keldi va uning kirib kelishi uchun mas'ul boʻlganlarning ba'zilari boshqa mafiyachilar tomonidan oʻldirilgan.

Piston uzoq muddatli yashirin ishda kashshof edi. 1972-yilda vafot etgan FQBning sobiq direktori J. Edgar Guver agentlarning buzilishi xavfi tufayli FQB xodimlarining yashirin ishlashini istamadi;[2] Pistonning ishi keyinchalik FQBni faqat ma'lumot beruvchilarga tayanish oʻrniga maxfiy agentlardan foydalanish huquqni muhofaza qilishda muhim vosita ekanligiga ishontirishga yordam berdi[3]. Piston oʻzining 1988-yilda chop etilgan Donni Brasko: Mafiyadagi yashirin hayotim, Donni Braskoning hayoti haqidagi 1997-yilgi filmning asosi boʻlgan kitobida oʻzining yashirin tajribasini batafsil bayon qilgan.

Erta hayot va martaba

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Piston 1939-yilda Pensilvaniya shtatining Eri shahrida tugʻilgan[4][5]. U Kalabriya va Sitsiliya merosi boʻlib , Nyu-Jersi shtatidagi Paterson shahrida oʻsgan u yerda Eastside High Schoolda oʻqigan[1][4][6]. U Paterson shtat kollejida (hozirgi Uilyam Paterson universiteti) oʻqigan 1965-yilda antropologiya boʻyicha ilmiy daraja olgan[4][4].

U 1969-yilning 7-iyulda FQBga qasamyod keltirgunga qadar 10-sonli Paterson maktabida va uch yil davomida dengiz razvedkasi idorasida oʻqituvchi boʻlib ishlagan va Florida shtatidagi Jeksonvillga tayinlangan[2][7][4]. 1974-yilda u yuk mashinasi va oʻgʻirlash boʻlimida ishlash uchun Nyu-Yorkka koʻchirildi[2]. 18 gʻildirakli yuk mashinalari va buldozerlarni haydash qobiliyati tufayli unga oxir-oqibat avtomashinani oʻgʻirlash halqasiga kirib, yashirin ish berildi, bu topshiriq 30 dan ortiq hibsga olingan va huquqni muhofaza qilish organlarida Pistone uchun kattaroq profilga olib keldi[4].

FBI martabasi Donni Brasko

[tahrir | manbasini tahrirlash]

1976-yilning bahorida Pistone Bonanno jinoyatlar oilasiga ixtiyoriy ravishda kirib bordi, bu ish uchun uning italyan tilini yaxshi bilishi, Sitsiliya merosi va Patersondan olingan mafiya oʻziga xosligi haqidagi bilimlari juda mos edi[5][2]. Yashirin operatsiya uchun Donald "Donnie" Braskoning soxta identifikatori yaratilgan boʻlib, u past darajadagi marvarid oʻgʻrisi sifatida ishlagan[4][2]. FBI gemologiya kurslarini oʻz ichiga olgan keng qamrovli tayyorgarlikdan soʻng, u marvarid oʻgʻrisi sifatida yashiringan[2][5].

Operatsiyaga bir vaqtning oʻzida ikkita operatsiya oʻtkaziladigan joydan keyin „Sun-Apple“ kod nomi berildi: Mayami („Quyoshli Mayami“) va Nyu-York shahri („Katta olma“). Oylik rejalashtirishdan soʻng, 1976-yilning sentabr oyida Piston oʻzining yashirin operatsiyasini boshladi - dastlab olti oy davom etishi kerak boʻlgan operatsiya bir necha yilga aylandi. FQB Pistonning nomini ofis varaqlari va uning shaxsiy faylida oʻchirib tashladi; Kim qoʻngʻiroq qilib, uni soʻrasa, u yerda bunday ismli odam ishlamaganligi aytiladi[2]. Uning hamkasblari, doʻstlari va xabarchilari unga nima boʻlganini bilishmagan[2]. Operatsiyaning asl maqsadi katta vaqtli toʻsiqlar va yuk mashinalarini oʻgʻirlash boʻlib, bu oʻz navbatida mafiyaga olib keladi[2]. Piston mafiyada ishlaganida, uyushgan jinoyatchilikdagi eng beqaror hokimiyat kurashlari paytida olomonning faoliyati haqida ma'lumot berdi[4][2].

Jozef Pistone, Benjamin „Lefty“ Ruggiero va Toni Rossining FQB kuzatuv fotosurati. Rossella Biskottining 2008-yilda „Yashirin odam“ filmini suratga olish vaqtida Jozef D. Pistonning original yozuvlari.

Pistone Kolombo oilasidan Jilly Greca ekipajida sherik boʻlish yoʻlida ishladi, uning ekipaji asosan oʻgʻirlash va oʻgʻirlik bilan shugʻullangan[7][2]. Tahminan olti oy oʻtgach, Pistone Entoni Mirra bilan munosabatlarni rivojlantirish orqali Bonanno oilasiga oʻtdi[7]. Mirra qamoqqa yuborilganida, Pistone Bonanno askari Benjamin „Lefty“ Ruggiero tomonidan mafiya yoʻllari boʻyicha dars berdi, uning kapitani Mayk "Mimi" Sabella edi[7]. Piston, shuningdek, Milwaukee jinoyat oilasi Frenk Balistrieri bilan savdo avtomatlari bilan muomala qilgan[7]. 1979-yilda Karmin Galantening oʻldirilishidan soʻng, Pistone kapitan Dominik „Sonny Black“ Napolitanoga xabar berdi[7].

Piston Florida shtatidagi Holiday shahridagi daromadli biznes uchun mas'ul edi, u Kingʻs Court Bottle Clubni ochgan va boshqargan[2]. Floridada Pistone Toni Rossi sifatida yashirin ishlaydigan boshqa FQB agenti bilan ishlagan. Keyinchalik Napolitano Pistone bilan bogʻlanib, u yaratgan odam boʻlishini umid qilgan[8]. Alfons „Sonni Red“ Indelikatoni oʻgʻli Entoni „Bruno“ Indelikatoni oʻldirish uchun[9]. 1981-yil may oyida boʻlib oʻtgan uchrashuvni oʻtkazib yuborganidan keyin oʻlimdan qochgan „Sonny Red“ Indelicato, Phillip Giaccone va Dominick Trinchera oʻlimini qoldirdi[10].

Keyin FQB Pistonning operatsiyasini tugatishni buyurdi. U oʻsha yilning dekabrida yaratilgan odam boʻlgunga qadar davom etmoqchi edi; Napolitano oʻzining sodiqligini isbotlash uchun „suyaklarini yasash“ (mafiya tomonidan buyurilgan hitda ishtirok etish) haqida yolgʻon gapirardi[3][7]. Biroq, Pistonning boshliqlari operatsiya oʻta xavfli boʻlib borayotganiga qaror qildilar va tugash sanasini 1981-yil 26-iyulga belgiladilar[2]. Piston ketgandan keyingina FQB agentlari Dug Fenkl, Jim Kinne va Jerri Loar Napolitanoga uning uzoq yillik hamkori FQB agenti ekanligini ma'lum qilishdi[11][12]. Piston operatsiya oxirida 500 dollar bonus oldi[5].

Oqibat

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Koʻp oʻtmay, 1981-yil 17-avgustda Napolitano FQB agentiga oilaga kirib borishiga ruxsat bergani uchun oʻldirildi; u otib oʻldirilgan va qoʻllari kesilgandi[7]. Rudjiero 1981-yil 29-avgustda FQB tomonidan hibsga olingan[13]. Mirra ham 1982-yil 18-fevralda oʻldirilgan[14][15]. Napolitanoning taqdiri haqida Pistone, „Bularning barchasida mening maqsadim odamlarni qamoqqa tashlash edi, ularni oʻldirish emas“, dedi, lekin u hech qachon pushaymon boʻlmaganini ham ta'kidlagan[16][7]. 1982-yil noyabr oyida Rudjiero, Nikolas Santora, Antonio Tomasulo va Entoni „Semiz Toni“ Rabito bilan birga olti haftalik sudlovda reket fitnasi uchun ayblanib, 15 yillik qamoq jazosiga hukm qilindi[17][2].

Mafiya Pistone boʻyicha 500 ming dollarlik shartnoma tuzdi va Bonannolar oilasini komissiyadan chiqarib yubordi[18]. FQB agentlari Nyu-Yorkdagi mafiya boshliqlariga tashrif buyurishdi va ularga Pistonni oʻldirmaslikni maslahat berishdi. Shartnoma komissiyani boshqargan Pol Kastelano tomonidan bekor qilindi, chunki u federal agentni oʻldirish „juda koʻp e'tiborni jalb qiladi“ deb oʻyladi[19]. Piston birinchi marta 1982-yil 2-avgustda ommaviy guvohlik berdi[20][21]. Pistone tomonidan toʻplangan dalillar ikki yuzdan ortiq ayblovlar va mafiya a'zolarining 100 dan ortiq hukmlariga olib keldi[2]. Piston 1986-yilda FQBdan iste'foga chiqqan boʻlsa-da, u chaqirilganda guvohlik berishni davom ettirdi, jumladan, Pitsa ulanishi sudida[3][22].

Pistonning infiltratsiyasi Bonanno oilasini yoʻq qilgan boʻlsa-da, oila mafiya komissiyasi sudida asosiy maqsad emas edi, buning natijasida Beshta oilaning yuqori rahbariyati qamoqqa tashlangan, chunki Bonannolar allaqachon komissiyadan chiqarilgan edi[2]. Bu oʻqdan qochish orqali oila oʻz etakchiligini saqlab qoldi va yana bir marotaba kuchini mustahkamlay oldi. Ushbu qayta tiklanishga rahbarlik qilgan xoʻjayin Jozef Massino 2004-yilda Pistonni oilasiga kiritgani uchun Napolitanoni oʻldirishga buyruq berganlikda ayblangan[23][24].

Piston rafiqasi Meggi va ularning uchta qizi bilan noma'lum joyda, tahminiy ismlar ostida yashaydi. Piston butun dunyo boʻylab huquqni muhofaza qilish idoralarida muallif va maslahatchi sifatida faol boʻlgan, jumladan Skotland-Yard va Amerika Qoʻshma Shtatlari Senati oldida uyushgan jinoyatchilik boʻyicha ekspert sifatida guvohlik berishga chaqirilgan[25][26].

2012-yilning sentabr oyida Pistone Monrealda (Kvebek) Charbonneau komissiyasining korruptsiya boʻyicha jamoatchilik tekshiruvida ekspert guvoh sifatida guvohlik berdi[27].

OAV

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Piston oʻzining 1988-yilda nashr etilgan „Donni Brasko: Mafiyadagi yashirin hayotim“ kitobida oʻzining yashirin tajribasini batafsil bayon qildi. Kitob 1997-yilda suratga olingan „Donni Brasko“ filmi uchun asos boʻlib, uning uchun Piston texnik maslahatchi boʻlib ishlagan, Jonni Depp Pistone rolini va Al Pachino „Lefty“ Ruggiero rolini oʻynagan. Bu, shuningdek, 2000-yilda Jeyson Gedrikning Piston rolini oʻynagan qisqa muddatli Falcone teleserialiga asos boʻldi (uning olomon taxallusi yuridik sabablarga koʻra Donni Braskodan Jo Falkonga oʻzgartirilgan). Piston Donni Braskoda xayoliy tasvirlar va sozlamalarga haqiqiylikni qoʻshish uchun maslahatchi boʻlgan. Uning hayoti FBI epizodida ishlatilgan: Untold Stories.

Pistone Donni Brasko rolini oʻzining „The Way of Wiseguy“ (2004) va „Donnie Brasco: Tugallanmagan biznes“ (2007, Charlz Brandt bilan hammuallif) kitoblarida qayta koʻrib chiqdi[28]. Pistone Jozef Bonannoning oʻgʻli Salvatore „Bill“ Bonanno bilan „Yaxshi yigitlar“ (2005) nomli romanini yozgan. U shuningdek, Deep Cover, Mobbed Up va Snake Eyes kabi bir qancha fantastika asarlarini yozgan. U mafiya bilan bogʻliq filmlarda, shu jumladan 2006-yilda 10-chi va Boʻri filmida ijrochi produser boʻlib ishlagan[7]. 2008-yilda italiyalik rassom Rossella Biscotti oʻzining „The Undercover Man“ videosida Pistondan intervyu oldi. Donni Brasko asosidagi spektakl Pensilvaniya oʻyingohida namoyish etildi[29][30].

Pistone Buyuk Britaniya tarixi telekanalining Kechagi „Mafiyaning eng yaxshi xitlari“ hujjatli seriyasining sakkizinchi qismida namoyish etilgan[31]. „Oʻlganlar sirlari“ epizodi, „Gangland qabristoni“, Massino tomonidan 3 ta mafiya sardorining oʻldirilishi boʻyicha uzoq davom etgan tergovning 1 qismi sifatida Piston va uning mafiyaga kirib borishi tasvirlangan[32].

Piston 2013-yilda „Amerika toʻdasi ichida“ mini-seriyasida koʻzga tashlanadi. U „70-yillarda tirik qolish“ 1-qismida muhim rol oʻynaydi va „Donni Brasko operatsiyasi“ 2-qismining asosiy diqqat markazidir[33].

2020-yil may oyida Pistone Deep Cover: The Real Donnie Brasco nomli podkastni boshladi[34].

Manbalar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
  1. 1 2 Lovgren, Stefan. „FBI Agent 'Donnie Brascoʻ Recalls Life in the Mafia“ (10-iyun 2005-yil).
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 Pistone, Joseph D.. Donnie Brasco. Penguin Books, 1997. ISBN 9781101154069. 
  3. 1 2 3 Pistone (1989).
  4. 1 2 3 4 5 6 7 8 Bennett, Charles (February 4, 2009). "Legendary Lawmen: Joe Pistone". Officer.com.
  5. 1 2 3 4 „'Donnie Brascoʻ lives in shadows with price on head“. macleans.ca (24-sentabr 2012-yil). 2019-yil 5-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 23-iyun.
  6. ↑ Hamill, Denis. "Brighton Beach Memoir; Falcone, A New CBS-TV Series For The Fall, Comes To Life (and Death) On The Streets Of Brooklyn", New York Daily News, April 18, 1999. Accessed August 29, 2019. "Pistone is standing with childhood pal Lou DiGiaimo, a top casting director who is also one of five executive producers on the pilot, which will air in September. 'Oh, man, looking great,' says DiGiaimo. 'If it looks anything like yesterday's dailies, it'll be amazing,' says Pistone. These two men have been friends since Eastside High in Paterson, N.J., in the early '60s."
  7. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 „Donnie Brasco: Unfinished Business“. Orchard Press Mysteries (30-dekabr 2007-yil).
  8. ↑ DeStefano 2007, pp. 112, 117
  9. ↑ „Undercover Agent Describes Discussions of Mob Murders“. The New York Times (5-avgust 1982-yil).
  10. ↑ Raab, Selwyn. Five Families: The Rise, Decline, and Resurgence of America's Most Powerful Mafia Empires (en). Macmillan, 13-may 2014-yil. ISBN 9781429907989. 
  11. ↑ Nate Hendley, American Gangsters, Then and Now: An Encyclopedia (ABC-CLIO, 2010) p. 192
  12. ↑ DeStefano 2007, pp. 118–120
  13. ↑ „United States v. Napolitano, 552 F. Supp. 465 (S.D.N.Y. 1982)“ (19-yanvar 1982-yil).
  14. ↑ „Tight-hit Family – Close Cuz Chosen to Kill 'Brascoʻ Wiseguy“. nypost.com (17-iyun 2004-yil).
  15. ↑ „Family Ties Made It Easy to Whack Cuz: Mob Thug“. nypost.com (17-iyun 2004-yil).
  16. ↑ McPhee, Michele. „After 20 years, ex-agent applauds mob bust“. New York Daily News (19-yanvar 2003-yil). 2012-yil 8-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 19-aprel 2012-yil.
  17. ↑ „6 Get Jail Terms in Rackets Case Tied to Mobsters“. The New York Times (16-noyabr 1982-yil).
  18. ↑ „Fact file: Who is Joe Pistone – a.k.a. Donnie Brasco?“. globalnews.ca (24-sentabr 2012-yil).
  19. ↑ Boss of Bosses: The Fall of the Godfather- The FBI and Paul Castellano. „Boss of Bosses“. Andris Kurins and Joseph F. OʻBrien (1-may 1992-yil). Qaraldi: 21-aprel 2016-yil.
  20. ↑ „F.B.I. Agent, Dropping Disguise, Tells Court of Life Inside the Mob“. The New York Times (3-avgust 1982-yil).
  21. ↑ „F.B.I. Infiltrator Says Mob Chief Told of Slayings“. The New York Times (4-avgust 1982-yil).
  22. ↑ „Agent Tells About Tension in Bonanno Group“. The New York Times (9-fevral 1986-yil).
  23. ↑ Rashbaum, William. „Reputed Boss Of Mob Family Is Indicted“. The New York Times (10-yanvar 2003-yil). Qaraldi: 25-mart 2012-yil.
  24. ↑ Marzulli, John. „Top Bonanno Charged In '81 Mobster Rubout“. New York Daily News (10-yanvar 2003-yil). 2014-yil 3-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 24-dekabr 2012-yil.
  25. ↑ „Donnie Brascoʻ Agent Helping Scotland Yard“. American Mafia (1-fevral 2001-yil). Qaraldi: 21-iyun 2008-yil.
  26. ↑ „Real life Donnie Brasco vows to find £250m stolen art haul“. The Daily Record (25-mart 2008-yil). Qaraldi: 4-dekabr 2010-yil.
  27. ↑ „'Donnie Brascoʻ testifies at Quebec corruption inquiry“. CBC News.
  28. ↑ McShane, Larry. „Donnie Brascoʻs Mob Memory Lane“. CBS News (6-may 2004-yil). Qaraldi: 4-dekabr 2010-yil.
  29. ↑ Joe Gill. „A part of the Donnie Brasco story comes to Pennsylvania Playhouse“. lehighvalleylive.com (14-sentabr 2010-yil). Qaraldi: 4-dekabr 2010-yil.
  30. ↑ Joe Gill. „Review: The true Donnie Brasco comes to life on Pennsylvania Playhouse stage“. lehighvalleylive.com (29-oktabr 2010-yil). Qaraldi: 4-dekabr 2010-yil.
  31. ↑ Donnie Brascoe - Mafias Greatest Hits. „Donnie Brascoe - Mafia's Greatest Hits: Yesterday TV“. Uktv.co.uk. Qaraldi: 29-iyun 2013-yil.
  32. ↑ „Secrets of the Dead. Gangland Graveyard“. PBS (5-may 1981-yil). Qaraldi: 29-iyun 2013-yil.
  33. ↑ „Joe Pistone talks about Donnie Brasco on 'Inside the American Mob'“. Usedview. 2017-yil 7-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 30-oktabr 2017-yil.
  34. ↑ „Deep Cover: The Real Donnie Brasco“.

Bibliografiya

[tahrir | manbasini tahrirlash]
"https://uz.wikipedia.org/w/index.php?title=Jozef_D._Piston&oldid=6127338" dan olindi