James P. Allison

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Navigatsiya qismiga oʻtish Qidirish qismiga oʻtish
James P. Allison
Tavalludi 7-avgust 1948[1]
Fuqaroligi AQSh
Sohasi Immunologiya
Ish joylari

M. D. Anderson saraton markazi Weill Cornell tibbiyoti Kaliforniya universiteti, Berkli Kaliforniya universiteti, San-Fransisko

Ostindagi Texas universiteti
Tezis sarlavhasi Bakterial asparaginazalar boʻyicha tadqiqotlar
Akademik rahbarlari Barrie Kitto
Mashhur sovrinlari Hayot fanlari bo'yicha yutuq mukofoti (2014)
Massry Mukofoti (2014)
Tang Mukofoti (2014)[2]
Louisa Gross Horwitz Mukofoti (2014)
Harvey Mukofoti (2014)
Gairdner Foundation International Award (2014)
Paul Ehrlich and Ludwig Darmstaedter Mukofoti (2015)
Lasker-DeBakey Clinical Medical Research Award (2015)[3]
Wolf Mukofoti (2017)
Warren Alpert Foundation Mukofoti(2017)
Balzan Mukofoti (2017)
Sjöberg Mukofoti (2017)
King Faisal International Mukofoti (2018)
Albany Medical Center Mukofoti (2018)
Dr. Paul Janssen Award for Biomedical Research (2018)[4]
Fiziologiya va tibbiyot bo'yicha Nobel mukofoti (2018)

Jeyms Patrik Allison (1948-yil 7-avgustda tugʻilgan) - amerikalik immunolog va Nobel mukofoti laureati, u Texas universiteti qoshidagi Anderson saraton markazida professor va immunologiya kafedrasi va immunoterapiya platformasi ijrochi direktori lavozimini egallab keladi.

Uning kashfiyotlari eng halokatli saraton kasalliklarini davolashning yangi usullarini yaratilishiga olib keldi. U, shuningdek, Saraton tadqiqotlari instituti (CRI) ilmiy maslahat kengashining direktori. U T-hujayralarining rivojlanishi va faollashuvi mexanizmlariga, oʻsimta immunoterapiyasining yangi strategiyalarini ishlab chiqishga uzoq vaqtdan beri qiziqish bildiradi va T-hujayra antijeni retseptorlari kompleksi oqsilini ajratib olgan birinchi odamlardan biri sifatida tan olingan.[5][6]

2014-yilda u Hayot fanlari boʻyicha mukofot bilan taqdirlangan; 2018-yilda u fiziologiya va tibbiyot boʻyicha Nobel mukofotini Tasuku Xonjo bilan birgalikda qoʻlga kiritdi.[7][8]

Yoshlik[tahrir | manbasini tahrirlash]

Allison 1948-yil 7-avgustda Elis shahrida (Texas) tugʻilgan, Konstans Kalula (Linn) va Albert Merfi Allisonning uchta oʻgʻlining eng kichigi boʻlgan. Uning sakkizinchi sinfdagi matematika oʻqituvchisi ilm-fan sohasida martaba izlashga, yozni Milliy fan jamgʻarmasi tomonidan moliyalashtiriladigan Texas universitetida (Ostin) yozgi fan oʻquv dasturida oʻtkazish va sirtqi kursda oʻrta maktab biologiyasini tamomlash uchun ilhomlantirgan.[9][10] Allison 1969-yilda Ostindagi Texas universitetida mikrobiologiya boʻyicha bakalavr darajasini oldi, u erda Delta Kappa Epsilon birodarligi aʼzosi edi. U 1973-yilda G. Barri Kittoning shogirdi sifatida UT Ostindan biologiya fanlari boʻyicha falsafa doktori darajasini oldi.[11]

Karyera[tahrir | manbasini tahrirlash]

1974-yildan 1977-yilgacha Allison Kaliforniyadagi Scripps Klinikasi va Tadqiqot Jamgʻarmasida postdoktor sifatida ishlagan. Keyin u 1984-yilgacha MD Andersonda biokimyogar yordamchisi va dotsent boʻlib ishladi[12] U 1985-yilda Berkli Kaliforniya universitetida immunologiya professori va Saraton tadqiqotlari laboratoriyasi direktori etib tayinlangan va bir vaqtning oʻzida 1997-yildan San-Fransiskodagi Kaliforniya universiteti professori etib tayinlangan[13]

2004-yilda u Nyu-York shahridagi Memorial Sloan-Kettering saraton markaziga (MSKCC) koʻchib oʻtdi va Lyudvig saraton immunoterapiya markazi direktori va immunologiya dasturi boshligʻi, shuningdek immunologik tadqiqotlar boʻyicha Koch kafedrasi va immunologga tashrif buyurdi. Memorial Sloan-Kettering saraton markazida. U Weill Cornell Medicine professori va 2004-yildan 2012-yilgacha Vayl Kornel tibbiyot fanlari oliy maktabining Immunologiya va mikrobial patogenez boʻyicha magistratura dasturi boʻlimi hamraisi, shuningdek, 2012-yilgacha Xovard Xyuz tibbiyot instituti (HHMI) tergovchisi, u 2012-yilda MD Anderson saraton markaziga qoʻshilish uchun ketganida. 2012-yildan beri u MD Andersonda immunologiya kafedrasi boʻlib ishlaydi.[12]

U Milliy Fanlar Akademiyasi va Milliy Tibbiyot Akademiyasi (sobiq Tibbiyot Instituti) aʼzosi, Amerika Mikrobiologiya Akademiyasi va Amerika Fanni Rivojlantirish Assotsiatsiyasi aʼzosi. Saraton ilmiy-tadqiqot instituti ilmiy maslahat kengashi direktori. Ilgari u Amerika immunologlar assotsiatsiyasi prezidenti lavozimida ishlagan. 

Allison " Saraton " hujjatli filmida sharhlovchi ham boʻlgan.

Tadqiqot[tahrir | manbasini tahrirlash]

Salbiy immunitetni tartibga solishni kamaytirish orqali saraton terapiyasi (CTLA4, PD1)

Allison Scripps Research-da oʻsimta-immunologi, Ph.D., faxriy professor Ralf Reisfeld qoʻl ostida tahsil oldi, inson leykotsitlar antijeni (HLA) va T-hujayralarini tadqiq qildi va HLA oqsillarining immunitet tizimiga oʻzini bosqinchilardan ajratishga yordam berishdagi rolini oʻrgandi. 1977-yilda Allison va uning hamkasbi GN Kallaxan yoʻllagan maktubida antigenlarning qoʻshimcha oqsillar bilan bogʻlanishi tufayli immunitet tizimining saraton hujayralariga hujum qilishiga toʻsqinlik qilganligi toʻgʻrisida dalillar topilganligi haqida xabar berishdi. Saratonga qarshi immunitet hujumini toʻxtatuvchi omillarni topish saratonga qarshi immunoterapiyani ishlab chiqishda kalit boʻldi.

1982-yilda Allison birinchi marta T-hujayra retseptorini kashf etdi.[14] Allisonning T-hujayra reaktsiyalarining mexanizmlarini tushuntirish boʻyicha tadqiqotlari 1990-yillarda Berkli Kaliforniya universitetida oʻtkazilgan.[15][16] 1990-yillarning boshida Jim Allison CTLA-4 T-hujayralarining javoblarini cheklash uchun harakat qilishini koʻrsatdi. 1996-yilda Allison birinchi boʻlib T-hujayralarini molekula (CTLA-4 sifatida tanilgan) antikor blokadasi oʻsimtaga qarshi immunitetning kuchayishi va oʻsmani rad etishiga olib kelishi mumkinligini koʻrsatdi.

T-hujayralarining toʻsqinlik qiluvchi yoʻllarini oʻsimtaga qarshi immunitet reaktsiyalarini ochish va klinik foyda olish usuli sifatida blokirovka qilish kontseptsiyasi " immunitetni nazorat qilish punkti terapiyasi " deb nomlangan T-hujayralarini toʻxtatvchi qilish yoʻllariga qaratilgan boshqa dorilarni ishlab chiqish uchun asos yaratdi..[9] Bu ish oxir-oqibat ipilimumabning (Yervoy) klinik rivojlanishiga olib keldi, u 2011-yilda FDA tomonidan metastatik melanomani davolash uchun tasdiqlangan.[17]

Allisonning tadqiqoti T-hujayra antigeni retseptorlari kompleksi, birgalikda stimulyator retseptorlari va T-hujayra faollashuvida ishtirok etadigan boshqa molekulalarning molekulyar immunologiyasiga qaratilgan. U, ayniqsa, sodda T-hujayralarining differentsiatsiyasiga olib keladigan signallarni, shuningdek, antigen retseptorlari bilan bogʻlanish T-hujayralarining funktsional faollashuviga yoki inaktivatsiyasiga olib kelishini aniqlaydigan signallarni topishga qiziqadi. Belgilanganidan soʻng, asosiy tadqiqotlar autoimmun kasalliklarni davolash va saratonning immunoterapiyasi uchun yangi strategiyalarni ishlab chiqish uchun ishlatiladi. Yaqinda u immunoterapiyaga javob beradigan saraton kasalliklarida immunitet reaktsiyalarini tushunishga qiziqdi. U MD Anderson saraton markazida saraton kasalliklarida immunitet reaktsiyalarini oʻrganish uchun immunoterapiya platformasini yaratdi.[18]

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. (unspecified title)
  2. „First Tang Prize for Biopharmaceutical Science Awarded to James P. Allison, PhD, and Tasuku Honjo, MD, PhD“, www.tang-prize.org, The ASCO Post (10-iyul 2014-yil). Qaraldi: 4-avgust 2016-yil.
  3. Foundation, Lasker. „Unleashing the immune system to combat cancer | The Lasker Foundation“, The Lasker Foundation, Lasker Foundation. Qaraldi: 4-avgust 2016-yil.
  4. „James Allison wins 2018 Dr. Paul Janssen Award for Biomedical Research“. Qaraldi: 11-sentabr 2018-yil.
  5. „James Allison“. Cancer Research Institute. Cancer Research Institute. Qaraldi: 4-avgust 2016-yil.
  6. Blair. „Raising the Tail“. The Alcalde. Texas Exes (2-may 2014-yil). Qaraldi: 3-oktabr 2018-yil.
  7. „2014 Tang Prize in Biopharmaceutical Science“. 20-oktabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-iyun 2016-yil.
  8. Devlin. „James P Allison and Tasuku Honjo win Nobel prize for medicine“. the Guardian (1-oktabr 2018-yil). Qaraldi: 1-oktabr 2018-yil.
  9. 9,0 9,1 Cavallo, Jo. „Immunotherapy Research of James P. Allison, PhD, Has Led to a Paradigm Shift in the Treatment of Cancer - The ASCO Post“, www.ascopost.com, ASCO Post (15-sentabr 2014-yil). Qaraldi: 4-avgust 2016-yil.
  10. Lopez, Monica. „Alice native Dr. James Allison awarded 2018 Nobel Prize in Physiology or Medicine“, Corpus Christi Caller Times (1-oktabr 2018-yil).
  11. Barton. „Alumni receives Nobel Prize for revolutionary cancer treatment“. The Daily Texan (2-oktabr 2018-yil).
  12. 12,0 12,1 „James P. Allison, Ph.D. - Immunology - Faculty - MD Anderson Cancer Center“. faculty.mdanderson.org. Qaraldi: 4-avgust 2016-yil.
  13. „Meet the Carousing Texan Who Just Won a Nobel Prize“. 
  14. Allison Tumor-specific antigen of murine T-lymphoma defined with monoclonal antibody., noyabr 1982. — s. 2293–300. 
  15. Leach „Enhancement of Antitumor Immunity by CTLA-4 Blockade“. American Association for the Advancement of Science (AAAS), 22-mart 1996-yil. — s. 1734–1736. DOI:10.1126/science.271.5256.1734. 
  16. „UC Berkeley Cancer Research Lab » The Story of Yervoy (Ipilimumab)“ (en-US). crl.berkeley.edu. Qaraldi: 6-oktabr 2018-yil.
  17. Dreifus. „The Contrarian Who Cures Cancers“. Quanta Magazine (3-fevral 2020-yil). Qaraldi: 4-fevral 2020-yil.
  18. Memorial Sloan-Kettering Cancer Center“. Memorial Sloan — Kettering Cancer Center. 6-yanvar 2013-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 10-yanvar 2013-yil.

Havolalar[tahrir | manbasini tahrirlash]