Ivande Kaija

Ivande Kaija
	; taxminan 1931-yil
Tavalludi	Antonija Meldere-Millere; 13-oktyabr 1876-yil; Jumpravmuiža, Livonia guberniyasi, Rossiya imperiyasi
Vafoti	2-yanvar 1942-yil ; (65 yoshda); Riga, Generalbezirk Lettland, Reichskommissariat Ostland
Fuqaroligi	Rossiya Imperiyasi va Latviya
Kasbi	yozuvchi, feminist, millatchi
Faoliyat yillari	1892–1921

Ivande Kaija (Antonija Lūkina nomi bilan ham mashhur, qizlik familiyasi: Antoinya Meldere-Millere; 1876-yilda tugʻilgan – 1942-yilda vafot etgan) – latviyalik yozuvchi va feminist. Latviya mustaqilligi uchun kurashgan shaxs. Jamoat ishlari va ijodi orqali latviyaliklarni „Gold Fund“ jamgʻarmasiga mol-mulklarini ehson qilishga undagan. Bu jamgʻarma 1920-yilda mamlakatning oltin zaxirasiga aylangan. Jamoat ishlaridagi xizmatlari uchun 1926-yilda Uch yulduz ordeni bilan eʼtirof etilgan. Sovet davrida uning koʻplab asarlari yoʻq qilingan boʻlsa-da, soʻnggi yillarda ular yana ommalashib bormoqda.

Biografiyasi

Antonija Meldere-Millere 1876-yil 13-oktyabrda Rossiya imperiyasi tarkibidagi Livoniya gubernyasining Jumpravmuižā qishlogʻida tugʻilgan^[1]. Otasining ismi Miķelis, onasining ismi Matilde (qizlik familiyasi Flintman) Millere-Meldere boʻlgan. Otasi badavlat tadbirkor va yer egasi edi, keyinchalik ularning oilasi Torņakalnsga koʻchib oʻtgan va Antonija 1881-yilda oʻsha yerdagi maktabga oʻqishga borgan^[2] Boshlangʻich maktabni tamomlaganidan soʻng Riga shahridagi Lomonosov ayollar gimnaziyasiga oʻqishga kirgan^[1]. Lomonosovdagi oʻqishi davrida u keyinchalik turmush oʻrtogʻi Fēlikss Lūkins bilan doʻstlashgan va 1892-yilda oʻzining birinchi romani „Trīs jaungada naktis“ni nashr ettirgan^[1]. 1895-yilda oʻrta maktabni tamomlab, Shveysariyadagi Bern universitetida va Germaniyadagi Leypsig universitetida falsafa va sanʼat tarixi yoʻnalishlarida oʻqishini davom ettirgan. Muzey va sanʼat galereyalariga tez-tez borib, bilimlarini oshirgan hamda ingliz, fransuz, nemis, italyan, lotin va rus tillarini oʻrgangan^[2]. 1901-yilda oʻqishni tashlab, oftalmolog boʻlgan va keyinchalik Latviya Shifokorlar Uyushmasiga asos solgan shaxs Fēlikss Lūkinsga turmushga chiqqan^[1]. Keyingi yillarda Antonija jurnalist sifatida faoliyat olib borgan. Uch farzandni dunyoga keltirgan. 1910-yilda turmush oʻrtogʻining koʻmagi bilan surgunda yashayotgan mashhur latviyalik adiblar Rainis va Aspazija huzuriga Shveysariyaga yozuvchilik faoliyati boʻyicha maslahat olish uchun borgan^[3]. Lugano shahridagi qabristonga tashrifi chogʻida bir yodgorlikdagi yozuvdan ilhomlanib, oʻziga „Kaija“ – „oqqush“ (yoki „qargʻaqush“, „chagʻalay“ maʼnosida) taxallusini tanlagan^[3].

Merosi

Kaija vafot etgan paytda uning asarlari Sovet rejimi tomonidan eʼtiborsiz qoldirilgan edi^[4], biroq keyingi yillarda uning asarlari zamonaviy dolzarbligi sababli yana qayta qiziqish uygʻota boshladi^[2]. 2006-yilda tavalludining 130 yilligi munosabati bilan Mālpils jamoat kengashi tomonidan maxsus tadbir oʻtkazilib, uning tanlangan asarlari oʻqildi va ommaviy maʼruza tashkil etildi^[4].

Manbalar

↑ ^1,0 ^1,1 ^1,2 ^1,3 Bicēna 2014.
↑ ^2,0 ^2,1 ^2,2 Meshkova 2006.
↑ ^3,0 ^3,1 Карклиня 2006.
↑ ^4,0 ^4,1 Krilovska 2006.

[FOOTNOTEBicēna2014-1] 1,0 ^1,1 ^1,2 ^1,3 Bicēna 2014.

[FOOTNOTEMeshkova2006-2] 2,0 ^2,1 ^2,2 Meshkova 2006.

[FOOTNOTEКарклиня2006-3] 3,0 ^3,1 Карклиня 2006.

[FOOTNOTEKrilovska2006-4] 4,0 ^4,1 Krilovska 2006.

[1]

[2]

[3]

[4]