Istanbul viloyati (Usmoniylar imperiyasi)

Konstantinopol viloyati^[1] yoki Istanbul (turkcha: Vilâyet-i İstanbul) – Usmoniylar imperiyasining birinchi darajali maʼmuriy boʻlinmasi (viloyat) boʻlib, imperiyaning poytaxti Istanbul (Konstantinopol)ni oʻz ichiga olgan.

Tarixi

Bu viloyat maxsus boshqaruvga ega boʻlgan, chunki u toʻgʻridan-toʻgʻri Politsiya vaziri (Zabtiye Naziri)ning vakolati ostida boʻlgan. Ushbu lavozim boshqa viloyatlardagi hokim (valiy) vazifasiga teng edi^[2].

Viloyat tarkibiga Stambul (shahar markazi, turkcha Istanbul deb atalgan) va Eyup, Kassim posho, Pera (Beyoğlu) hamda Galata tumanlari kirgan. Shuningdek, Marmar dengizidan Qora dengizgacha boʻlgan Yevropa qirgʻoqlari (Silivrigacha) hamda Osiyo tomonida Qora dengizdagi Gʻili hududidan Izmit qoʻltigʻining oxirigacha boʻlgan barcha shahar atroflarini oʻz ichiga olgan^[2].

1878-yilda viloyat tuzilmasi qayta tashkil etilib, hokim va boshqa viloyat amaldorlari tayinlandi. Ular Konstantinopolda xuddi imperiyaning boshqa hududlaridagi kabi maʼmuriy vazifalarni bajarishgan^[3].

Maʼmuriy boʻlinmalari

Taxminan 1877-yilda viloyat quyidagi sanjaklar (tumanlar) va qoziliklardan iborat edi^[2]:

Stambul sanjagi: Fotih Sulton Mehmet, Eyup, Kartal va Knyaz orollari qoziliklari;
Pera (Beyoğlu) sanjagi: Galata va Yeniköy qoziliklari;
Üsküdar (Skutari) sanjagi: Beykoz qoziligi;
Büyükçekmece sanjagi: Çatalca qoziligi.

Aholisi

1914-yil holatiga koʻra, Istanbul viloyatining etnik tarkibi quyidagicha boʻlgan (foizlarda): Islom – 62% Pravoslav – 23% Arman (Apostolik) – 9% Yahudiy – 6%

Quyidagi jadvalda 1914-yilgi maʼlumotlar keltirilgan (manbalar saqlab qoldirilgan):

Demografiyasi

Shahar	Musulmonlar	%	Yunon pravoslav	%	Armanlar	%	Yahudiylar	%	Boshqalar	%	Umumiy
Istanbul viloyati aholisi (1914) ^[4]
Fotih (shahar markazi)	279,056	72.1%	64,287	16.6%	28,095	7.3%	13,441	3.5%	2,013	0.5%	386,892
Bakırköy	28,967	61.8%	11,221	23.9%	5,954	12.7%	364	0.8%	390	0.8%	46,896
Adalar	1,586	14.3%	8,725	78.7%	652	5.9%	79	0.7%	45	0.4%	11,087
Beyoğlu	117,267	44.9%	75,971	29.1%	30,642	11.7%	31,080	11.9%	6,135	2.4%	261,095
Üsküdar	70,447	63.1%	19,832	17.8%	13,949	12.5%	6,836	6.1%	579	0.5%	111,643
Gebze	26,220	81.6%	5,856	18.2%	47	0.2%	0	0.0%	21	0.1%	32,144
Kartal	8,257	45.0%	6,862	37.4%	3,216	17.5%	13	0.1%	0	0.0%	18,348
Beykoz	14,466	77.0%	3,708	19.7%	325	1.7%	292	1.6%	1	0.0%	18,792
Şile	14,168	61.4%	8,913	38.6%	0	0.0%	0	0.0%	0	0.0%	23,081
Total	560,434	61.6%	205,375	22.6%	82,880	9.1%	52,126	5.7%	9,163	1.0%	909,978
Armanlar: 72 962 nafar gregorian va 9 918 nafar katolik. Viloyat aholisi orasida jami 1 213 nafar protestant va 387 nafar yunon katolik mavjud.

Yana qarang

Istanbul tarixi

Manbalar

↑ Geographical Dictionary of the World. Concept Publishing Company — 1796-bet. ISBN 978-81-7268-012-1. Qaraldi: 20) may 2013.
↑ ^2,0 ^2,1 ^2,2 Baker, James. Turkey in Europe. Cassell, Petter & Galpin, 1877 — 515–516-bet.
↑ ; Ezel Kural ShawHistory of the Ottoman Empire and Modern Turkey. Cambridge University Press, 1977 — 94-bet. ISBN 978-0-521-29166-8. Qaraldi: 2013-yil 4-iyun.
↑ Karpat, Kemal. Ottoman Population, 1830-1914: Demographic and Social Characteristics. University of Wisconsin Press, 1985 — 170–171-bet. Qaraldi: 2013-yil 21-oktyabr.

[1] Geographical Dictionary of the World. Concept Publishing Company — 1796-bet. ISBN 978-81-7268-012-1. Qaraldi: 20) may 2013.

[baker-2] 2,0 ^2,1 ^2,2 Baker, James. Turkey in Europe. Cassell, Petter & Galpin, 1877 — 515–516-bet.

[ShawShaw1977-3] ; Ezel Kural ShawHistory of the Ottoman Empire and Modern Turkey. Cambridge University Press, 1977 — 94-bet. ISBN 978-0-521-29166-8. Qaraldi: 2013-yil 4-iyun.

[4] Karpat, Kemal. Ottoman Population, 1830-1914: Demographic and Social Characteristics. University of Wisconsin Press, 1985 — 170–171-bet. Qaraldi: 2013-yil 21-oktyabr.

[1]

[2]

[3]

[4]