Kontent qismiga oʻtish

Isroil Olimpiada oʻyinlarida

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Isroil 1952-yildan beri Olimpiada oʻyinlarida xalq sifatida qatnashib keladi. Uning Milliy Olimpia qoʻmitasi 1933-yilda Britaniyaning Falastin mandati davrida tuzilgan.[1] Isroil 1952-yildan beri har bir yozgi Olimpia oʻyinlariga (ular 1980-yilgi Yozgi Olimpia oʻyinlarining Amerika boshchiligidagi boykotida ishtirok etganidan tashqari) va 1994-yildan beri har bir qishki Olimpia oʻyinlariga jamoa yubordi. Mamlakat 1994-yilda Evropa Olimpia Qoʻmitalari (EOC) aʼzosi boʻldi.

Isroil pochta markasi, 1964-yil

1933-yilda Falastin Milliy Olimpia Qoʻmitasi rasman tashkil etildi va 1934-yil may oyida Xalqaro Olimpia Qoʻmitasi tomonidan tan olindi,[2] hech qachon raqobatlashmaganiga qaramay (1936-yilgi oʻyinlar fashistlar Germaniyasida boʻlib oʻtgan va bu yahudiy Olimpiya qoʻmitasi tomonidan boykot qilingan, 1940-yilda esa va 1944-yilgi oʻyinlar Ikkinchi Jahon urushi sababli bekor qilindi).[1] Falastin Milliy qoʻmitasi Britaniya tomonidan boshqariladigan Majburiy Falastinda yashovchi musulmonlar, yahudiylar va nasroniylarni ifodalagan boʻlsa-da, uning qoidalarida ular „ yahudiylarning milliy uyini[ed] ifodalaydi“ deb taʼkidlangan.[1] 1948-yilda, Isroil Davlati tashkil etilganidan koʻp oʻtmay, uning 1948-yilgi Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etish talabi rad etildi, chunki Majburiy Falastin oʻz faoliyatini toʻxtatgan va yangi tashkil etilgan Isroil Davlati XOQ tomonidan hali tan olinmagan edi.[3]

Avvalroq Isroil 1981-yilda tarqatib yuborilgunga qadar Osiyo oʻyinlari federatsiyasi tarkibida boʻlgan. 1982-yilda yangi Osiyo Olimpia Kengashiga aʼzo boʻlish oʻrniga Isroil Yevropa Olimpia Qoʻmitalari tarkibiga kirishni tanladi.[4]

Isroil oʻzining birinchi Olimpia medalliga oʻninchi Olimpia oʻyinlarida, 1992-yilda dzyudo boʻyicha Yael Arad kumush medallni qoʻlga kiritganida erishdi.[5] Bir kundan keyin uning ortidan yana bir dzyudochi Oren Smadja bronza medallini qoʻlga kiritdi.[6] Oʻshandan beri Isroil ketma-ket beshta yozgi Olimpiada oʻyinlarida bronza medallini qoʻlga kiritdi va bu seriya 2012-yilda tugadi. Bundan tashqari, 2004-yilda Gal Fridman erkaklar oʻrtasidagi vindserfing boʻyicha Isroilning birinchi oltin medall sohibiga aylandi.[7] Bu uning 1996-yilda bronza medallidan keyin, ikkinchi medalli boʻldi.[7] U yagona individual koʻp medall sohibidir. Isroil 2016-yilda ham 2 ta bronza medallini qoʻlga kiritdi. Qoldirilgan 2020-yilgi oʻyinlarda Isroil 2 ta oltin medallni qoʻlga kiritdi, ularni Artem Dolgopyat erkaklar gimnastikasi (polda muntazam) va Linoy Ashram ayollar badiiy gimnastikasida (yakka tartibdagi koʻpkurash) va 2 ta bronza medalni qoʻlga kiritdi, ulardan biri taekvondo boʻyicha Avishag Semberg. va 1 dzyudo Aralash jamoasi gʻalaba qozondi. Ori Sasson dzyudo boʻyicha Isroil milliy terma jamoasi aʼzosi sifatida Isroilning ikkinchi koʻp medal sohibiga aylandi, ikkinchisi esa umumiy bronza. 2018-yil davomida Isroil qishki Olimpiada oʻyinlarida hech qanday medall qoʻlga kiritmagan.

1957-yilda Isroilga hijrat qilgan Agnes Keleti boshqa Isroil fuqarolariga qaraganda koʻproq medalga ega. 1952 va 1956-yillardagi Yozgi Olimpia oʻyinlarida Agnes Olimpiada oʻyinlarida Vengriya uchun kurashgan 10 ta medallni qoʻlga kiritdi.[8] Keletidan koʻproq medalga ega boʻlgan yagona yahudiy amerikalik suzuvchi Mark Spits boʻlib, u 11 ta medallni qoʻlga kiritdi.[9]

Isroil 1960-2016-yillar oraligʻida 375 ta medall bilan Paralimpia oʻyinlarida Olimpiadaga qaraganda koʻproq muvaffaqiyat qozongan.[10]

Millatlar bilan toʻqnashuvlar

[tahrir | manbasini tahrirlash]

1972-yil yozgi Olimpia oʻyinlari

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Myunxendagi qirgʻin paytida Isroil olimpia terma jamoasining 11 nafar aʼzosi falastinlik terrorchilar tomonidan oʻldirilgan.[11] Fojia, Isroil delegatsiyasining oʻyinlarning qolgan qismini tark etishiga sabab boʻldi.

2016-yil 3-avgust kuni, 2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari boshlanishidan ikki kun oldin, Xalqaro Olimpia Qoʻmitasi birinchi marta halok boʻlgan isroilliklarni rasman hurmat qildi.[12] Ular 2020-yilgi yozgi Olimpia oʻyinlarining ochilish marosimida ham taqdirlanishdi.

1980-yil yozgi Olimpia oʻyinlari

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Isroil Sovet qoʻshinlarining Afgʻonistonga bostirib kirishiga norozilik sifatida Moskva Olimpiadasini boykot qilgan davlatlardan biri boʻlgan. Balki, Sovet Ittifoqining Isroilga va sionizmga qarshiligi sababli ham edi.[13]

2004-yil yozgi Olimpia oʻyinlari

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Eronlik dzyudochi Arash Miresmaeili 2004-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida isroillik Ehud Vaksga qarshi oʻyinda ishtirok eta olmadi. Chunki, Eron hukumati oʻz sportchilari va isroillik sportchilar oʻrtasida har qanday raqobatni oldini olish choralarini koʻrgan. U ortiqcha vazni uchun rasman diskvalifikatsiya qilindi. Biroq, Miresmaeli Eron hukumati tomonidan 125 000 AQSh dollari miqdoridagi mukofot puli bilan taqdirlandi. Bu pul Eronning barcha oltin medallari egalariga toʻlanadi. Xalqaro dzyudo federatsiyasi uning jangni oʻtkazib yuborish uchun qasddan ortiqcha vaznga ega boʻlganligini aniqlash maqsadida tekshiruv oʻtkazdi.

2016-yilgi yozgi Olimpia oʻyinlari

[tahrir | manbasini tahrirlash]
Isroillik dzyudochi Ori Sasson

Saudiya Arabistoni dzyudochisi Joud Faxmi 2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida isroillik Gili Koenga qarshi kurash olib bormaslik uchun oʻz bellashuvini boy berdi.[14] Keyinchalik 2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida isroillik Ori Sasson misrlik dzyudochi Islom El Shahabini birinchi raundda magʻlubiyatga uchratgan edi, oʻyin yakunlangach, Sasson raqibining qoʻlini silkitmoqchi boʻldi, biroq El Shahabi bunga rozi boʻlmadi.[15]

2016-yilgi ochilish marosimidan oldin Livan delegatsiyasiga Isroil delegatsiyasi bilan bir xil avtobusda borish tayinlangan edi.[16] Livan terma jamoasi rahbari Salim al-Haj Nikolas avtobus eshigini Isroil jamoasiga yopishni talab qilganini, livanliklar esa isroillik sportchilardan avtobusga chiqmaslikni talab qilganini tan oldi. Isroillik olimpia dengizchisi, Udi Galning jamoasi „xalqaro va jismoniy hodisa“ oldini olish uchun oxir-oqibat alohida sayohat qilishga qaror qilganini aytdi. Ammo, „Olimpiada oʻyinlari arafasida bunga qanday yoʻl qoʻyishdi? Bu Olimpia oʻyinlarining aksi emasmi?“.[17]