Islom birdamligi oʻyinlari
| ألعاب التضامن الإسلامي | |
|---|---|
 Turkiyaning Konya shahrida oʻtkazilgan 2021-yilgi Islom birdamligi oʻyinlarining ochilish marosimi | |
| Birinchi turnir | Saudiya Arabistonining Makka shahrida oʻtkazilgan 2005-yilgi Islom birdamligi oʻyinlari |
| Takrorlanish davri | Toʻrt yil |
| Oxirgi voqea | Turkiyaning Konya shahrida oʻtkazilgan 2021-yilgi Islom birdamligi oʻyinlari |
| Keyingi voqea | 2025-yilgi Islom birdamligi oʻyinlari Saudiya Arabistonining Ar-Riyod shahrida oʻtkaziladi |
| Maqsad | Islom hamkorlik tashkilotiga aʼzo davlatlar uchun koʻp sport turlarini oʻz ichiga olgan musobaqa |
| Bosh qarorgoh | Ar-Riyod, Saudiya Arabistoni |
| Tashkilot | Islom birdamligi sport assotsiatsiyasi |
| Vebsayt | [P856 P856] |
Islom birdamligi oʻyinlari (arabcha: ألعاب التضامن الإسلامي) koʻp millatli va turli sport turlarini oʻz ichiga olgan xalqaro musobaqa hisoblanadi. Islom hamkorlik tashkiloti (IHT) va Islom birdamligi sport assotsiatsiyasi (IBSA)[1] tomonidan birgalikda tashkil etiladigan bu oʻyinlarda IHTga aʼzo davlatlarning sara sportchilari turli sport turlarida bellashadilar. Oʻyinlarning soʻnggi turniri 2022-yilda Turkiyaning Konya shahrida oʻtkazilgan. Navbatdagi turnir esa 2025-yilda Saudiya Arabistonining poytaxti Ar-Riyod shahrida boʻlib oʻtadi.
Musobaqa maqsadi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Birdamlik oʻyinlari islomiy birodarlikni mustahkamlash va islom qadriyatlarini, birinchi navbatda, yoshlarga mustahkamlash maqsadida tashkil etilgan[2]. ISSF islomiy birdamlikni yaxshilashga, sportda islomiy oʻziga xoslikni targʻib qilishga va musulmonlarga nisbatan kamsitishni kamaytirishga yordam berad.
Hozirda IHTga 57 aʼzo bor[3]. Aʼzo mamlakatlarning musulmon boʻlmagan fuqarolariga ham oʻyinlarda ishtirok etishga ruxsat berilgan[4]. Siyosiy tarqoqlik darajasi, koʻplab musulmon mamlakatlarida iqtisodiy rivojlanishdagi kamchiliklar va Islom birdamligi oʻyinlarining moliyaviy qiymati tufayli oʻyinlarning uzoq umr koʻrishi davom etayotgan muammodir.
Tarix
[tahrir | manbasini tahrirlash]Birdamlik oʻyinlarining dastlabki gʻoyasi 1981-yildagi Uchinchi Islom sammiti paytida shahzoda Faysal bin Fahd bin Abdulaziz tomonidan ilgari surilgan. Birinchi Birdamlik oʻyinlari 2005-yilda Saudiya Arabistonida oʻtkazildi. Oʻsha paytda oʻyinlarda faqat erkaklar ishtirok etib, ellik toʻrt mamlakatdan 7000 nafar sportchi oʻn uchta turli sport turi boʻyicha musobaqalashdi[5]. 2010-yildan boshlab ayollarga ham oʻyinlarda qatnashishga ruxsat berildi, biroq ular erkaklardan boshqa kunlarda musobaqa oʻtkazadilar[6].
Ikkinchi oʻyinlar dastlab 2009-yil oktyabrda Eronda boʻlib oʻtishi rejalashtirilgan edi. Keyinchalik, turnir 2010-yil aprelga koʻchirilgan. Ammo oxir-oqibat oʻyinlar logotiplarida „Fors koʻrfazi“ atamasidan foydalanish boʻyicha Eron va arab dunyosi oʻrtasida nizo kelib chiqqani sababli bekor qilingan. Arab dunyosidagi ayrim mamlakatlar bu atama oʻrniga „Arab koʻrfazi“ iborasini ishlatadi. Ushbu nom atrofidagi bahs arab davlatlari va Eron oʻrtasidagi kelishmovchiliklarning doimiy manbai boʻlib kelmoqda[7].
Toʻrtinchi turnir 2017-yilning 12-22-may kunlari Bokuda boʻlib oʻtdi[8][9].
2021-yilgi Islom birdamligi oʻyinlari tadbirning beshinchi turniri edi. Bu tadbir ilk bor Turkiya milliy olimpiya qoʻmitasi tomonidan tashkil etildi. Dastlab 2021-yilda oʻtkazilishi rejalashtirilgan boʻlsa-da, COVID-19 pandemiyasi sababli 2022-yilga koʻchirildi.
2025-yilgi Islom birdamligi oʻyinlari birinchi marta bir mamlakatda ikkinchi bor oʻtkaziladi. Tanlangan mezbon shahar – Ar-Riyod, Saudiya Arabistonining poytaxtidir.
Turnirlar
[tahrir | manbasini tahrirlash]| Oʻyinlar | Yil | Mezbon | Sanalar | Tomonidan ochilgan | Millat | Sportchilar | Sport | Tadbirlar | Eng yaxshi mamlakat |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| I | 2005 |  Makka
|
8–20-aprel | Abdul Majid ibn Abdulaziz Al Saud | 55[5] | 7,000[5] | 15 | 108 |  Saudiya Arabistoni
|
| II | 2010 |  Tehron
|
Bekor qilingan[a] | ||||||
| III | 2013 |  Palembang
|
22-sentyabr – 1-oktyabr | Susilo Bambang Yudhoyono | 57 | 1,769 | 13 | 183 |  Indoneziya
|
| IV | 2017 |  Baku
|
12–22-may | Ilhom Aliyev | 54 | 6,000 | 21 | 268 |  Ozarbayjon
|
| V | 2021[b] |  Konya
|
2022-yil 9–18-avgust | Recep Tayyip Erdoğan | 55 | 4,200 | 19 | 380 |  Turkiya
|
| VI | 2025 | Riyadh[c]
|
7–21-noyabr | Navbatdagi turnir | |||||
- ↑ Dastlab 2009-yilga mo‘ljallangan va keyinchalik 2010-yilga qayta rejalashtirilgan, Eron va arab davlatlari o‘rtasida nizo kelib chiqqanidan keyin bekor qilingan.
- ↑ Dastlab 2021-yilga mo‘ljallangan o‘yinlar COVID-19 pandemiyasi tufayli bir yilga qoldirildi. Biroq, 4 yillik siklni saqlab qolish uchun tadbir hali ham 2021-yilgi Islom birdamlik o‘yinlari deb nomlangan.
- ↑ 2021-yil aprel oyida 2025-yilgi o‘yinlar Kamerunda bo‘lib o‘tishi e’lon qilindi. Biroq, 2024-yil may oyida ISSF ushbu nashrga Ar-Riyod mezbonlik qilishini e’lon qildi.
Medallar hisobi
[tahrir | manbasini tahrirlash]| Oʻrin | Jamoa | Oltin | Kumush | Bronza | Umumiy |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Turkiya (TUR) | 239 | 206 | 200 | 645 |
| 2 | Eron (IRI) | 118 | 96 | 106 | 320 |
| 3 | Ozarbayjon (AZE) | 114 | 99 | 87 | 300 |
| 4 |  Oʻzbekiston (UZB) | 66 | 59 | 96 | 221 |
| 5 | Indoneziya (INA) | 56 | 78 | 88 | 222 |
| 6 |  Misr (EGY) | 46 | 51 | 48 | 145 |
| 7 |  Qozogʻiston (KAZ) | 42 | 36 | 57 | 135 |
| 8 |  Marokash (MAR) | 40 | 39 | 67 | 146 |
| 9 | Saudiya Arabistoni (KSA) | 37 | 33 | 41 | 111 |
| 10 |  Malayziya (MAS) | 33 | 23 | 41 | 97 |
| 11 |  Bahrayn (BHR) | 23 | 13 | 15 | 51 |
| 12 |  Jazoir (ALG) | 22 | 40 | 65 | 127 |
| 13 |  Qirgʻiziston (KGZ) | 14 | 15 | 27 | 56 |
| 14 |  Iroq (IRQ) | 13 | 17 | 13 | 43 |
| 15 |  Qatar (QAT) | 8 | 8 | 14 | 30 |
| 16 |  Iordaniya (JOR) | 8 | 6 | 22 | 36 |
| 17 |  Kuvayt (KUW) | 7 | 17 | 10 | 34 |
| 18 |  Turkmaniston (TKM) | 7 | 11 | 28 | 46 |
| 19 |  Suriya (SYR) | 7 | 5 | 14 | 26 |
| 20 |  Ummon (OMN) | 4 | 7 | 11 | 22 |
| 21 |  Tunis (TUN) | 4 | 4 | 29 | 37 |
| 22 |  Pokiston (PAK) | 4 | 3 | 11 | 18 |
| 23 |  Kamerun (CMR) | 3 | 9 | 12 | 24 |
| 24 |  Birlashgan Arab Amirliklari (UAE) | 3 | 6 | 14 | 23 |
| 25 |  Nigeriya (NGR) | 3 | 6 | 2 | 11 |
| 26 |  Gambiya (GAM) | 3 | 1 | 0 | 4 |
| 27 |  Uganda (UGA) | 2 | 6 | 3 | 11 |
| 28 |  Senegal (SEN) | 2 | 4 | 15 | 21 |
| 29 |  Sudan (SUD) | 1 | 5 | 3 | 9 |
| 30 |  Tojikiston (TJK) | 1 | 4 | 10 | 15 |
| 31 |  Bangladesh (BAN) | 1 | 3 | 4 | 8 |
| 32 |  Jibuti (DJI) | 1 | 3 | 3 | 7 |
| 33 |  Kot-dʼIvuar (CIV) | 1 | 1 | 8 | 10 |
| 34 |  Liviya (LBA) | 1 | 1 | 5 | 7 |
| 35 |  Burkina Faso (BUR) | 1 | 1 | 2 | 4 |
| 36 |  Benin (BEN) | 1 | 0 | 2 | 3 |
 Gvineya-Bisau (GBS) | 1 | 0 | 2 | 3 | |
| 38 |  Mozambik (MOZ) | 1 | 0 | 1 | 2 |
 Niger (NIG) | 1 | 0 | 1 | 2 | |
| 40 |  Gayana (GUY) | 0 | 3 | 3 | 6 |
| 41 |  Falastin (PLE) | 0 | 2 | 2 | 4 |
| 42 |  Mali (MLI) | 0 | 2 | 0 | 2 |
| 43 |  Yaman (YEM) | 0 | 1 | 8 | 9 |
| 44 |  Livan (LBN) | 0 | 1 | 5 | 6 |
| 45 |  Surinam (SUR) | 0 | 1 | 2 | 3 |
| 46 |  Albaniya (ALB) | 0 | 1 | 0 | 1 |
 Bruney (BRU) | 0 | 1 | 0 | 1 | |
 Gvineya (GUI) | 0 | 1 | 0 | 1 | |
 Togo (TOG) | 0 | 1 | 0 | 1 | |
| 50 |  Afgʻoniston (AFG) | 0 | 0 | 7 | 7 |
| 51 |  Sierra Leone (SLE) | 0 | 0 | 2 | 2 |
| 52 |  Maldiv orollari (MDV) | 0 | 0 | 1 | 1 |
| Jami (52 davlat) | 939 | 930 | 1207 | 3076 | |
Yana qarang
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Islom oʻyinlari
- Ayollar oʻrtasidagi Islom oʻyinlari
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ designthemes „Islamic Solidarity Sports Federation“ (en-US). issf.sa. 2018-yil 4-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 5-may.
- ↑ Amara, Mahfoud (2008). "The Muslim World in the Global Sporting Arena". Brown Journal of World Affairs XIV: 2.
- ↑ „Islamic Solidarity Games“ (en). www.topendsports.com. 2018-yil 6-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 5-may.
- ↑ „What are the Islamic Solidarity Games and what makes them significant?“. TRT World.
- ↑ 5,0 5,1 5,2 „The Islamic Games: 'Love, friendship and humility'“ (en). The Independent (2005-yil 10-aprel). 2019-yil 10-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 10-noyabr.
- ↑ „The problem Islamic Solidarity Games begin in Baku“. Turan Information Agency (2017-yil 11-may). 2019-yil 10-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 10-noyabr.
- ↑ „Islamic Solidarity Games cancelled after gulf row divides nations“ (en-GB). The Guardian. Associated Press (2010-yil 17-yanvar). 2020-yil 22-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 18-aprel.
- ↑ „Baku wins the 2017 Islamic Solidarity Games hosting bid“. Hürriyet Daily News (2013-yil 29-iyul). 2013-yil 30-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 29-iyul.
- ↑ „Baku 2017“. baku2017.com. 2017-yil 22-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 5-may.
Havolalar
[tahrir | manbasini tahrirlash] |
Vikiomborda Islom birdamligi oʻyinlari haqida turkum mavjud |
- Rasmiy sayti
(inglizcha va arabcha)
Andoza:Islom birdamligi o‘yinlarida millatlar ishtiroki Andoza:Islom birdamligi o‘yinlarida sport turlari