Idris ibn Qatoda
Idris ibn Qatoda ibn Idris al-Hasaniy 1254-yildan 1270-yilgacha, (uzilishlar bilan) Makka amiri boʻlgan. Uning hukmronligining katta qismi nevarasi Abu Numayy ibn Abu Sad ibn Ali bilan hamkorlikda amalga oshirilgan.
Hayoti
[tahrir | manbasini tahrirlash]1254-yilda u jiyani Gʻonim ibn Rajihni Abu Numayy ibn Abu Sad bilan birgalikda Makka amirligidan agʻdarib tashladi, janglarda atigi uch kishi halok boʻldi. Ular birga tax. 1255-yil 6-yanvargacha hukmronlik qildilar, soʻngra Yaman hukmdori al-Muzaffar nomidan amir al-Mubariz ibn Birtas tomonidan bu hukmronlik nihoyasiga yetkazildi. Idris va Abu Numayy ikki oy oʻtib, 1255-yil 6-martdan toʻrt kecha oldin Makkani qayta egalladilar. Ibn Birtas oʻzini tovon evaziga ozod qiladi va Yamanga qaytib ketadi.
1256-yilda Idris qisqa muddatga Abu Numayy tomonidan, u akasi Rajihni ziyorat qilish uchun Makkadan chiqqan paytda, lavozimidan chetlashtirildi. U Rajih bilan Makkaga qaytganida uch sharif yarashdi.
Idris ikkinchi marta tax. 1268-yilda lavozimidan ozod etildi. Abu Numayy Misr hukmdori az-Zohir Boybarsga yozib, Idrisda Yaman hukmdori al-Muzaffar Yusuf va uning davlati tomon moyillikni koʻrganini, shu sababdan amakisidan Makkani tortib olganini tushuntirdi. Shundan soʻng Idris oʻz qoʻshinini toʻplab Makkaga qaytdi, ikkalasi yarashdi va Idris sultonga oʻz sadoqatini bildirgan holda maktub yozdi.
1270-yilda ikki sharif oʻrtasida yana nizo yuzaga keldi va bunda Abu Numayyning oʻgʻli oʻldirildi. U Yanbuga qochdi va u yerda uning amiridan yordam soʻradi. Qoʻshin toʻplagach, u Makkaga yoʻl oldi va Idris bilan Xulaysda jang qildi. U Idrisni yaraladi, soʻng otidan tushib, boshini tanasidan judo qildi.
Al-Muyurqiy yozganlariga koʻra, Abu Numayy oʻgʻli Rabi I (taxminan tax. 18-oktabr – tax. 16-noyabr oraligʻida)da oʻldirilganidan keyin Makkadan quvib chiqarilgan va u Idrisni bundan 40 kun oʻtib oʻldirgan. Bu Idrisning oʻlimini Rabi II yoki Jumoda I (taxminan tax. 26-noyabr – tax. 25-dekabr oraligʻi)ga toʻgʻri kelishini anglatadi.
Adabiyotlar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- de Zambaur, E.. Manuel de généalogie et de chronologie pour l'histoire de l'Islam (French). Hanovre: Heinz Lafaire, 1927 — 21-bet.
- Daḥlān, Aḥmad ibn Zaynī. Tārīkh al-duwal al-Islāmīyah bi-al-jadāwil al-marḍīyah (Arabic). al-Qāhirah: al-Maṭba‘ah al-Bahīyah, 1888 — 144-bet.
- Ifādat al-anām, 1st (Arabic), Makkah: Maktabat al-Asadī, 2009 — 148–152-bet.
- Ghāyat al-marām bi-akhbār salṭanat al-Balad al-Ḥarām, 1st (Arabic), Makkah: Jāmi‘at Umm al-Qurá, Markaz al-Baḥth al-‘Ilmī wa-Iḥyā’ al-Turāth al-Islāmī, Kullīyat al-Sharīʻah wa-al-Dirāsāt al-Islāmīyah, 1986 — 640–642-bet.
- Ghāyat al-marām bi-akhbār salṭanat al-Balad al-Ḥarām, 1st (Arabic), Makkah: Jāmi‘at Umm al-Qurá, Markaz al-Baḥth al-‘Ilmī wa-Iḥyā’ al-Turāth al-Islāmīyah, 1988 — 9–14-bet.
- Samṭ al-nujūm al-'awālī fī anbā' al-awā'il wa-al-tawālī (Arabic). Bayrūt: Dār al-Kutub al-‘Ilmīyah, 1998 — 236–239-bet.
- Khulāṣat al-kalām fī bayān umarā' al-Balad al-Ḥarām (Arabic). Dār Arḍ al-Ḥaramayn, 2007 — 88–89-bet.
Idris ibn Qatoda
| ||
| Humkdorlik unvoni | ||
|---|---|---|
| Oldingisi | Makka amiri 1254-yil noyabr/dekabr – tax. 1255-yil 6-yanvar with Abu Numayy ibn Abu Sad |
Keyingisi al-Mubariz ibn Birtas
|
| Oldingisi al-Mubariz ibn Birtas
|
Makka amiri 1255-yil 6-mart – 1256 with Abu Numayy ibn Abu Sad |
Keyingisi |
| Oldingisi | Makka amiri 1256 – 1268/1269 with Abu Numayy ibn Abu Sad |
Keyingisi |
| Oldingisi | Makka amiri 1268/1269 – 1270-yil noyabr/dekabr with Abu Numayy ibn Abu Sad (1268/1269 – 1270-yil oktabr/noyabr) |
Keyingisi |