Kontent qismiga oʻtish

Ibn al-Qalonisiy

Vikipediya, erkin ensiklopediya
Ibn al-Qalonisiy
ابن القلانسي
Tavalludi
Abu Yaʼlo Hamza ibn al-Asad ibn al-Qalonisiy
ابو يعلى حمزة ابن الاسد ابن القلانسي

1071-yil
Vafoti 1160-yil
Damashq
Fuqaroligi arab
Kasbi tarixchi
Faoliyat yillari 1071-1160

Abu Yaʼlo Hamza ibn al-Asad ibn al-Qalonisiy (arabcha: ابو يعلى حمزة ابن الاسد ابن القلانسي; taxminan 1071 – 1160-yil 18-mart) – 12-asr Damashqidagi arab siyosatchisi va tarixchisi.

Abu Yaʼlo („Yaʼloning otasi“), familiyasi al-Qalonisiy („Shlyapa ishlab chiqaruvchi“), Banu Tamim qabilasidan boʻlib, Damashq shahrining yaxshi taʼlim olgan zodagonlari qatorida edi[1]. U adabiyot, ilohiyot va huquqshunoslikni oʻrgangan va dastlab Damashq kanselyariyasida (Divan al-Rasaʼil) kotib, keyinchalik rahbar boʻlib ishlagan[1]. U ikki marta shahar raisi (hokimga teng lavozim) boʻlib ishlagan[1].

Damashq yilnomasi

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Qalonisiy yozgan yilnomasi, Dhail yoki Mudhayyal Taʼrix Dimashq („Damashq yilnomasining davomi“) Hilol bin al-Muhassin as-Sobiy yilnomasining davomi boʻlib, 1056-yildan 1160-yilgacha, al-Qalonisiyning vafotigacha, boʻlgan davrni qamrab oladi[2]. Bu yilnoma Birinchi salib yurishi va uning bevosita oqibatlari haqidagi musulmon nuqtai nazaridan yozilgan kam sonli zamonaviy manbalardan biri boʻlib, uni nafaqat zamonaviy tarixchilar, balki keyingi 12-asr yilnomalari, jumladan Ali ibn al-Asir uchun ham qimmatli manba boʻlgan[2]. U, shuningdek, Ikkinchi salib yurishi paytida 1148-yilda salibchilarning hal qiluvchi magʻlubiyati bilan tugagan Damashq qamaliga guvoh boʻlgan[3].

Uning yilnomasining asosiy qismi ikki avlod – otasining va oʻzining davrini qamrab oladi, al-Qalonisiy Birinchi salib yurishini yetuklik davrida boshidan kechirgan, u jangchi sifatida urushda qatnashmagan[2]. Matnni tahlil qilgan holda, uning birinchi ingliz tarjimoni H. A. R. Gibb al-Qalonisiy maʼlumotlarini ham guvohlardan, ham hujjatlardan olgan degan xulosaga keladi, bu al-Qalonisiyning oʻz ish uslubini tasvirlashi bilan mustahkamlanadi[2]. Al-Qalonisiyning diqqat bilan ishlashi natijasida, Gibb tomonidan qayd etilgan asosiy sifat voqealar xronologiyasining aniq koʻrsatilgan, aniqlik uchun u hatto haftaning kunlarini ham yozib oʻtgan[2].

Gibb yilnomaning 1097–1159-yillarni qamrovchi materialini ajratib olib, ingliz tiliga tarjima qildi va 1932-yilda nashr etgan[4].

  1. 1 2 3 Gibb (1932), p. 8, citing Ibn 'Asakir.
  2. 1 2 3 4 5 Gibb (1932), „Introduction“, pp. 7-14.
  3. „The Second Crusade: The Siege of Damascus, 1148“. cornell.edu. 2021-yil 4-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 4-iyun.
  4. Gibb (1932), „Contents“, p. 1.