Iași okrugi

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Iași okrugi
Județul Iași

Gerb
Gerb
Okrug (Județ)
Maʼmuriy markazi Iași
YAIM (2015) 5.431milliard US$
Rasmiy tili rumin tili
Aholi (2011) 772,348 (2-oʻrin)
Maydoni 5,476 km² (23-oʻrin)
Iași okrugi xaritada
Soat mintaqasi UTC +2
Qisqacha IS
Kod ISO 3166-2 RO-IS
Telefon kodi (+40) 232 yoki (+40) 332[1]
Rasmiy sayti http://www.icc.ro/
http://www.prefecturaiasi.ro/
Koordinatalari: 47°15′0″N 27°18′36″E / 47.25000°N 27.31000°E / 47.25000; 27.31000 G O

Iași okrugi (ruminchadan talaffuzi: [ˈjaʃʲ] ) — Ruminiya okrugi (județ), Gʻarbiy Moldaviyadagi okrug, maʼmuriy markazi Iasi shahrida. Okrug Ruminiyadagi Buxarest munitsipalitetidan keyin eng ko'p aholiga ega okrug (uning ma'muriy darajasi okrug bilan bir xil) hisoblanadi.

Geografiyasi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Uch ko'l hududi

Okrugning umumiy maydoni 5476 km² ni tashkil qiladi . Siret va Prut daryolari orasidagi tekislikda joylashgan. Okrug hududidan yana ikkita daryo: Bahlui (uning qirgʻogʻida Iasi shahri joylashgan) va Jijia daryolari oqib oʻtadi.

Qo'shni hududlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Demografiyasi[tahrir | manbasini tahrirlash]

2011-yil 20-oktyabrdagi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, Iași okrugi 772,348 kishidan iborat edi[2]. Boshqa tomondan, okrug aholisini ro'yxatga olish xizmati tomonidan taqdim etilgan 2012-yil ma'lumotlariga ko'ra, okrugda ro'yxatga olingan umumiy aholi soni 873,662 kishini tashkil qiladi[3].

  • Ruminlar - 97,61% [4]
  • Roman loʻlilar- 1,55%
  • Lipovanlar - 0,39%
  • Boshqalar - 0,3%

Iași okrugi aholisi hozirda oltmish yil avvalgi koʻrsatgichlardan deyarli ikki baravar ko'p.

Yil Okrug aholisi [5]
1948 431 586
1956 516 635Green Arrow Up Darker.svg
1966 619 027Green Arrow Up Darker.svg
1977 729 243Green Arrow Up Darker.svg
1992 806 778Green Arrow Up Darker.svg
2002 816 910Green Arrow Up Darker.svg
2011 772 348Decrease
2022 Toʻliq hisoblanmagan

Okrug hukumati[tahrir | manbasini tahrirlash]

Iași okrugi kengashi va prefektura shtab-kvartirasi

2020-yilgi mahalliy saylovlarda yangilangan Iasi okrugi kengashi quyidagi partiyaviy tarkibiga ega 36 maslahatchidan iborat[6]:

    Partiya Oʻrinlar Hozirgi okrug kengashi
  Milliy Liberal Partiya (PNL) 17                                  
  Sotsial Demokratik Partiya (PSD) 10                                  
  Save Romania Union (USR) 6                                  
  Xalq Harakati Partiyasi (PMP) 3                                  

Iqtisodiyoti[tahrir | manbasini tahrirlash]

Bu okrugning topografik joylashuviga koʻra, asosan qishloq xoʻjaligi hisoblanadi. Sanoat asosan shaharlarda jamlangan. Asosiy sanoat tarmoqlari:

  • Dasturiy ta'minot
  • Farmatsevtika
  • Avtomobilsozlik
  • Metallurgiya va og'ir uskunalar ishlab chiqarish
  • Elektronika va elektrotexnika
  • To'qimachilik
  • Oziq-ovqat ishlab chiqarish

Turizmi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Hadambu monastiri
Miclauşenidagi Sturdza saroyi

Iaşi shahri Moldaviyadagi va Ruminiyadagi eng muhim ijtimoiy, madaniy va ishbilarmonlik markazlaridan biridir. Bu mamlakatdagi eng qadimgi universitetga ega boʻlib, Birlashgan Knyazliklar tashkil etilgunga qadar Moldaviyaning poytaxti bo'lgan.

Okrugning ba'zi turistik yo'nalishlari:

  • Iași shahri va uning atrofi (Iaşining yetti tepaligi);
  • Ruginoasadagi Aleksandru Ioan Kuza memorial saroyi;
  • Cucuteni - neolit davri arxeologik yodgorligi;
  • Cotnari va Bohotin uzumzorlari;
  • Harlaudagi uzumzorlar va vino muzeyi;
  • Hadambu va Dobrovat monastirlari;
  • Miclăușeni qal'asi va monastiri;
  • Mircestidagi Vasile Aleksandri yodgorlik uyi;
  • Hermeziudagi Constantin Negruzzi muzeyi;
  • Kotnaridagi Sezar Petrescu muzeyi;
  • Pašcani, Târgu Frumos va Harlau shaharlari;
  • Strunga kurorti.

Maʼmuriy boʻlinishi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Pašcani
Târgu Frumos

Iași okrugida 2 ta munitsipalitet, 3 ta shahar va 93 ta kommuna mavjud.

  • Munitsipalitetlar (2011-yilgi aholi ro'yxatiga ko'ra)
    • Iași - aholisi: 290 422 kishi (va 465 477 (2014-yil holatiga) shahar hududida[7])
    • Pašcani - aholisi: 33 745 kishi
  • Shaharlar
    • Harlau
    • Podu Iloaiei
    • Târgu Frumos

 

Tarixiy okrugi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Okrug Buyuk Ruminiyaning va Moldaviya mintaqasining shimoli-sharqida joylashgan edi. Bugungi kunda sobiq okrug hududining katta qismi hozirgi Iași okrugi tarkibiga kiradi. Okrugning sharqiy qismida okrugga Prut daryosining chap qirgʻogʻining bir qismi, hozir Moldova Respublikasi hududida kirgan. U shimolda Botoșani va Balti okruglari, sharqda Lapusna, janubda Fălciu va Vaslui okruglari, g'arbda Rim va Baia okruglari bilan chegaradosh edi.

Ma'muriyati[tahrir | manbasini tahrirlash]

Okrugning 1938-yilda tuzilgan xaritasi.

Okrug 1938-yilda oltita tumanga bo'lingan (plăși)[8]:

  1. Plasa Bahlui, bosh qarorgohi Podu Iloaiei shahrida joylashgan
  2. Plasa Cârligătura, bosh qarorgohi Târgu Frumosda
  3. Plasa Codru, shtab-kvartirasi Butsiumida joylashgan (o'sha paytda kommuna, hozirgi Iași shahridagi Bucium tumani)[9]
  4. Plasa Copou, shtab-kvartirasi Iasida
  5. Plasa Turia, shtab-kvartirasi Șipoteleda
  6. Plasa Ungheni, shtab-kvartirasi Ungheni-Targda, hozir Moldova Respublikasining Ungheni shahrida joylashgan.

Iasi okrugi ikkita shaharni o'z ichiga olgan: Iasi (okrugning markazi) va okrugning g'arbiy chegarasida joylashgan Târgu Frumos shahar kommunasi.

1930-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, okrug aholisi 275 796 kishi, shundan 81,6% ruminlar, 14,6% yahudiylar, 0,6% ruslar, 0,5% vengerlar, 0,4% nemislar, shuningdek, boshqa ozchiliklardir[10]. Diniy nuqtai nazardan aholining 82,0% sharqiy pravoslavlar, 14,9% yahudiylar, 2,3% rim katoliklari, shuningdek, boshqa ozchiliklar ham maʼlum.

Shahar aholisi[tahrir | manbasini tahrirlash]

1930-yilda okrugning shahar aholisi 107,804 kishini, Iasida 102,872 va Târgu Frumosda 4,932 kishini tashkil etdi, ularning 60,8% ruminlar, 33,6% yahudiylar, 0,9% nemislar, 0,9% ruslar, shuningdek, boshqa kichik millatlar boʻlgan. Shaharlarda rumin (72,5%), undan keyin yahudiy (22,2%), rus (1,8%), nemis (0,9%), shuningdek, boshqa ozchiliklar tillarida gaplashilgan[10]. Diniy nuqtai nazardan shahar aholisini sharqiy pravoslav (61,4%), yahudiy (34,4%), rim-katolik (3,0%), shuningdek, boshqa ozchiliklar tashkil etgan.

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. The number used depends on the numbering system employed by the phone companies on the market.
  2. „Population at 20 October 2011“ (ro). INSSE. 10-iyun 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-mart 2016-yil.
  3. „Unul din 25 de ieșeni nu deține acte de identitate“ (ro). ziarulevenimentul.ro (14-fevral 2013-yil). Qaraldi: 15-fevral 2013-yil.
  4. National Institute of Statistics, "Populația după etnie" Arxivlandi 2009-08-16 Wayback Machine saytida.
  5. National Institute of Statistics, "Populația la recensămintele din anii 1948, 1956, 1966, 1977, 1992 și 2002"
  6. „Rezultatele finale ale alegerilor locale din 2020“ (ro) (Json). Autoritatea Electorală Permanentă. Qaraldi: 2-noyabr 2020-yil.
  7. „Population on 1 January by age groups and sex - functional urban areas“. Eurostat. Qaraldi: 8-iyun 2016-yil.
  8. Portretul României Interbelice - Județul Iași
  9. Școala Gimnazială „Veronica Micle” din Iași
  10. 10,0 10,1 Recensământul general al populației României din 29 decemvrie 1930, Vol. II, pag. 246-247
  • 1 2
  • 1 2 Recensământul general al populației României din 29 decemvrie 1930, Vol. II, pag. 246-247

Havolalar[tahrir | manbasini tahrirlash]