Qoraqalpogʻiston davlat sanʼat muzeyi

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Qoraqalpogʻiston davlat sanʼat muzeyi, I.V.Savitskiy nomidagi Qoraqalpogʻiston davlat sanʼat muzeyi — respublikadagi yirik muzeylardan; Nukus shahrida 1966 yilda tashkil topgan, 1984 yildan N.V.Savitskiy nomi bilan ataladi. Muzeyga I.Savitskiyning saʼy-harakati va u toʻplagan qoraqalpoq xalq amaliy sanʼati asarlari negizida asos solingan. Muzeyning umumiy maydoni 6,9 ming kv.m. Muzey xalq amaliy sanʼati, qad. va oʻrta asrlar Xorazm sanʼati, 1920—30-yillar oʻzbek va rus tasviriy sanʼati, qoraqalpoq zamonaviy rangtasviri va haykaltaroshli-gi, ilmiymaʼrifiy boʻlimlar, kutubxona (10 ming dona asar), fond hamda taʼmirlash ustaxonasiga ega. Fondida 85 mingdan ortiq eksponat mavjud (2004). Muzey fondida 1920— 30-yillarda avangard rassomlar yaratgan asarlar toʻplangan. Qoraqalpoq xalq ustalari tomonidan yaratilgan zargarlik, yogʻoch oʻymakorligi, kashtadoʻzlik, toʻqimachilik (ayniqsa, oʻtov jihozlari) va boshqa asarlar amaliy sanʼat boʻlimida jamlangan. Qad. Xorazm sanʼati boʻlimi muzeyning arxeologik guruhlari tomonidan qoʻlga kiritilgan topilmalar hisobiga yanada boyimoqda. Tasviriy sanʼat boʻlimi toʻplami, ayniqsa, serqirra: toʻplamni qoraqalpoq rassomlari (I.Savitskiy, K,.Soipov, J. Quttimurodov, D.Toʻraniyozov va boshqalar), Oʻrta Osiyo rassomligining keksa avlodi A.Volkov, M.Qurzin, A.Ni-kolayev (Us to Moʻmin), N.Karaxan, Oʻ.Tansiqboyev va boshqalarning katta ahamiyatga ega asarlari tashkil etadi. Shuningdek, 1920—30-yillarda faol ijod etgan rus rassomlari A.Shevchenko, R.Falk, V.Muxina, I.Grabar asarlari bilan bir qatorda ijodi deyarli oʻrganilmagan.

R.Mazel, K.Red-ko, A.Safronov va boshqalarning asarlari ham qoʻyilgan. muzey eksponatlari monografiya (etyud, chizgidan tortib to yetuk asarlar) tartibida toʻplangani bilan ham qimmatlidir. Yana muzeyning oʻziga xosligi eksponatlarning zich joylanishi, ekspozitsiyalarda toʻplamni toʻlaqonli namoyishiga erishganidadir. Muzey sanʼat asarlarini toʻplash, targʻib etish, kataloglar chop etish, koʻrgazmalar tashkil qilish bilan shugʻullanadi. Muzey qoshida gilamchilik ustaxonasi ishlab turibdi; "Nukus muzeyining doʻstlari" klubi faoliyat olib boradi, koʻrgaz-malar uyushtiradi. Muzey Xalqaro muzeylar qoʻmitasi (IKOM) aʼzosi.

Muzey 1968—69 yillarda Moskvadagi Sharq muzeyida Qoraqalpoq toʻpla-mini ilk bor namoyish etdi. 1970 yildan respublika va xorijiy mamla-katlar (AQSH, Fransiya, Germaniya, Italiya, Yaponiya, Rossiya va boshqalar)dagi koʻrgazmalarda ishtirok etadi.

Adabiyot[tahrir]

  • Gosudarstvennsh muzey iskusstv Kara-kalpakskoy ASSR, M., 1976; Avangard, osta-novlennsh na begu, L., 1989; Avangard XX veka. Iz sobraniya Gosudarstvennogo muzeya iskusstv Respubliki Karakalpakstana, T., 2003. Marinika Babanazarova.