Hirot viloyati

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Navigatsiya qismiga oʻtish Qidirish qismiga oʻtish
Herat
Province
Andoza:Nq
Skyline of Herat
34°0′0″N 62°0′0″E / 34.00000°N 62.00000°E / 34.00000; 62.00000 G OKoordinatalari: 34°0′0″N 62°0′0″E / 34.00000°N 62.00000°E / 34.00000; 62.00000 G O
Aholisi
 (2021)
2,187,169
[[File:|290px|Herat xaritada]]
Herat
Herat

Hirot (Pushtu / Dari : هرات) — Afgʻonistonning oʻttiz toʻrtta viloyatidan biri boʻlib, mamlakatning shimoli-gʻarbiy qismida joylashgan. Bodgʻis, Farah va Gʻor viloyatlari bilan birgalikda Afgʻonistonning shimoli-gʻarbiy mintaqasini tashkil qiladi. Uning asosiy shahri va maʼmuriy poytaxti Hirot shahridir. Hirot viloyati 17 ga yaqin tumanga boʻlingan va 1000 dan ortiq qishloqlarni oʻz ichiga oladi. Uning aholisi taxminan 2,187,169 kishini tashkil qiladi, bu esa Afgʻonistondagi eng koʻp aholi soni boʻyicha Kobul viloyatidan keyin ikkinchi oʻrinda turadi. Aholisi koʻp millatli, lekin asosan forszabon. Hirot Avesto davriga borib taqaladi va anʼanaviy ravishda oʻzining sharobi bilan mashhur edi. Shaharda bir qancha tarixiy obidalar, jumladan Hirot qal’asi va Musalla majmuasi mavjud. Oʻrta asrlarda Hirot Xurosonning eng muhim shaharlaridan biriga aylandi, chunki u Xuroson gavhari sifatida tanilgan. [1]

Hirot viloyati gʻarbda Eron va shimolda Turkmaniston bilan chegaradosh boʻlib, uni muhim savdo hududiga aylantiradi. Trans-Afg‘oniston quvuri (TAPI) Hirot orqali Turkmanistondan janubda Pokiston va Hindistonga o‘tishi kutilmoqda. Viloyatda ikkita aeroport mavjud, biri Hirot poytaxtidagi Hirot xalqaro aeroporti, ikkinchisi Afgʻonistondagi eng yirik harbiy bazalardan biri boʻlgan Shindand havo bazasida . Xari daryosidan toʻyingan Salma toʻgʻoni ham shu viloyatda joylashgan.

Iqtisodiyoti[tahrir | manbasini tahrirlash]

  Viloyatda Afg‘onistonning zaʼfaron yetishtirishning 90 % (2014-yilda 12 million dollarlik sanoat) ishlab chiqariladi. [1] 2015-yilda Jahon banki zaʼfaron yetishtirish Hirot viloyati dehqonlariga barqaror daromad manbai, erkaklar va ayollar uchun ish oʻrni va koʻknori yetishtirishga qaramlikni kamaytirishni taʼminlaganini taʼkidladi. [1]

Sogʻliqni saqlashi[tahrir | manbasini tahrirlash]

  Toza ichimlik suviga ega xonadonlar ulushi 2005 yildagi 31 foizdan 2011-yilda 28 foizga tushdi Malakali tug‘ruqxona xodimlari ishtirok etgan tug‘ilish ulushi 2005-yildagi 24 foizdan 2011-yilda 25 foizgacha ko‘tarildi

Taʼlimi[tahrir | manbasini tahrirlash]

  Umumiy savodxonlik darajasi (6+ yosh) 2005 yildagi 36 foizdan 2011-yilda 25 foizga tushdi [2] Umumiy sof roʻyxatga olish darajasi (6-13 yosh) 2005-yildagi 55 % dan 2011-yilda 52 % gacha tushdi [2] Hirot universiteti 2014 yilda 10 000 dan ortiq talaba, 14 fakultet va 45 ta kafedraga ega boʻlgan Afgʻonistonning ikkinchi yirik universitetidir.

Demografiyasi[tahrir | manbasini tahrirlash]

  2020-yil holatiga koʻra, viloyatning umumiy aholisi taxminan 2 187 169 kishini tashkil etadi, ularning aksariyati qishloq joylarida istiqomat qiladi.

Rivojlanishi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Hirot xalqaro aeroporti

2012-yil dekabr oyida Afgʻoniston va Italiya Hirot viloyatidagi infratuzilma loyihalari uchun 150 million yevrolik imtiyozli kredit mablag‘larini o‘z ichiga olgan „uzoq muddatli shartnoma“ni imzoladilar. 2014-yilda Hirot aeroportini modernizatsiya qilish uchun taxminan 32 million AQSh dollari miqdoridagi birinchi imtiyozli kredit bo‘yicha kelishuvga erishildi. 2016-yilda Afg‘oniston va Italiya o‘rtasida 100 million dollarga yaqin ikkinchi imtiyozli kredit shartnomasi imzolangan edi. Hirot va Chist-i Sharif oʻrtasidagi yoʻl. Italiya, shuningdek, Eronning Hirot va Mashad oʻrtasidagi temir yoʻl aloqasini yakunlash uchun taxminan 70 million AQSh dollari miqdorida uchinchi imtiyozli kredit olish imkoniyatini baholashga rozi boʻldi. Osiyo taraqqiyot banki Hirot va Turkmaniston oʻrtasida temir yoʻl aloqasini qurish boʻyicha texnik-iqtisodiy asoslashni ham amalga oshirmoqda.

  1. 1,0 1,1 „Saffron: A Major Source of Income and an Alternative to Poppy“ (en). World Bank (19-yanvar 2015-yil). Qaraldi: 13-avgust 2019-yil.
  2. 2,0 2,1 „Herat“. cimicweb.org (31-may 2014-yil). 31-may 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 13-avgust 2019-yil.