Hacettepe universiteti

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Navigatsiya qismiga oʻtish Qidirish qismiga oʻtish

Hacettepe universiteti Turkiyaning Anqara shahridagi yetakchi davlat universitetidir. 1967-yil 8-iyulda tashkil etilgan. URAP 2019 boʻyicha Turkiya universitetlari orasida birinchi oʻrinni egalladi.[1]

Universitet ikkita asosiy kampusga ega.Ushbu ikkita asosiy kampusga qoʻshimcha ravishda, Ijtimoiy ish maktabi Kechiörenda va 1982-yildan boshlab universitet bilan bogʻlangan Anqaradagi Turkiya Davlat Konservatoriyasi Beshevler kampusida joylashgan.[2]

Umumiy maʼlumot[tahrir | manbasini tahrirlash]

Tarix[tahrir | manbasini tahrirlash]

Hacettepe universiteti emblemasi uchun ilhom manbai boʻlgan Xet kiyik

Hacettepe universitetining tarixi 1958-yil 8-iyulda Bolalar salomatligi institutining tashkil etilishi bilan bogʻlangan. 1961-yilda Sogʻliqni saqlash fanlari maktabi va uning hamshiralik ishi, tibbiy texnologiya, jismoniy terapiya va reabilitatsiya va ovqatlanish boʻlimlari ochildi, ularning barchasi Bolalar salomatligi institutida joylashgan.

1963-yil 15-iyunda Hacettepe universitetining tibbiyot fakulteti tashkil etildi va umumiy oʻquv kasalxonasi qurildi. Uch oydan keyin Hacettepe universiteti stomatologiya maktabi tashkil etildi.

1964-yilning yozida tabiiy fanlar, ijtimoiy va gumanitar fanlar boʻyicha kurslarni taklif qiluvchi Asosiy fanlar maktabi ochildi. Oʻsha paytda barcha Hacettepe oʻquv muassasalari Anqara universitetiga bogʻlangan va „Hacettepe ilm markazi“ nomi ostida birlashtirilgan edi.

Hacettepe universiteti 1967-yil 8-iyulda Turkiya parlamentining 892-sonli qonuni bilan tuzilgan. Hacettepe universitetining oʻzagini Hacettepe oliy taʼlim institutlari tashkil etdi va tibbiyot, fan va muhandislik, ijtimoiy va maʼmuriy fanlar fakultetlari tashkil etildi.

1969-yilda Hacettepe farmatsevtika maktabi va sogʻliqni saqlash boshqarmasi tashkil etildi. 1971-yilda qayta tashkil etish bilan sobiq maktablarga fakultet maqomi berildi va shu tariqa ular stomatologiya fakulteti, muhandislik fakulteti, farmatsiya fakulteti va fan fakultetiga aylandi. 1973-yilda Texnologiya maktabi tashkil etildi. 1982-yilda sobiq fakultetlar Adabiyot fakulteti, Taʼlim fakulteti, Tasviriy sanʼat fakulteti, Iqtisodiy va maʼmuriy fanlar fakulteti sifatida qayta tashkil etildi va Anqara Davlat Konservatoriyasi Hacettepe Universitetiga biriktirildi. 1984-yilda Sogʻliqni saqlash xizmatlari maktabi va 1989-yilda Sport fanlari va texnologiyalari maktabi tashkil etildi.[3]

Rasmiy muhr[tahrir | manbasini tahrirlash]

Universitet emblemasi 1967-yilda oʻsha paytda tibbiyot fakultetining ikkinchi kurs talabasi boʻlgan doktor Yücel Tanyeri tomonidan Alajaxyoyukdagi qirol qabrlarida topilgan xet xudosining ramzi — kiyikga oʻxshash tarzda ishlab chiqilgan. Mintaqa uchun umumiy boʻlgan ushbu arxeologik ramzdan ilhomlanib, Kiyik universitet ramzi sifatida tanlangan va universitet nomining birinchi harfi boʻlgan kichik „h“ harfini ifodalash uchun ishlatiladi.[4]

Reytinglar[tahrir | manbasini tahrirlash]

US News & World Report 2019-yilgi eng yaxshi global universitetlar reytingida Hacettepe universiteti 532-oʻrinda (dunyo boʻylab) va „Klinik tibbiyot“ fan boʻyicha Turkiyada birinchi va global miqyosda 176-oʻrinda turadi.[5] 2019- yilda Akademik Performans boʻyicha Universitetlar reytingi (URAP) Hacettepe universiteti dunyoda 534-oʻrinni egalladi.[6] QS World University Rankings 2020 da „Hayot fanlari va tibbiyot“ yoʻnalishi boʻyicha 320-oʻrinni egalladi.[7] Times Higher Education World University Rankings Hacettepe universiteti 2020-yil holatiga koʻra dunyoda 501-600 va „Klinik, preklinik va salomatlik“ fanlari boʻyicha 251-300 oʻrinlarni egallaydi.[8] 2019-yilgi Jahon universitetlarining Akademik reytingida Hacettepe „Klinik tibbiyot“ boʻyicha 301-400-oʻrinlarni egalladi.[9]

Turkiyada Hacettepe universiteti tibbiyot fakulteti mamlakatdagi eng yaxshi oʻrinni egallaydi. Tibbiyot fakultetiga oʻqishga kirish uchun zarur boʻlgan minimal ballarga asoslanib, Hacettepe universiteti oʻn yildan koʻproq vaqt davomida davlat maktablari orasida birinchi oʻrinni egallab turibdi.[10]

Kampuslar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Beytepe kampusi qishda
Beytepe kampusidagi yodgorlik
Beytepe kampusidagi markaziy kutubxona
Beytepe kampusi Matematika fakulteti
Fanlar fakulteti, Beytepe kampusi
Muhandislik fakulteti, Beytepe kampusi
1930-yillarda Hacettepe universiteti Anqara davlat konservatoriyasi

Asosiy kampus — Tibbiyot markazi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Asosiy kampus Anqara, Sihhiye shahrida joylashgan. Ushbu kampusda quyidagilar mavjud: Stomatologiya fakultetlari, Tibbiyot va farmatsevtika fakulteti, Bolalar salomatligi, Sogʻliqni saqlash fanlari, Nevrologiya fanlari, Onkologiya, Sogʻliqni saqlash va aholini oʻrganish institutlari va Sogʻliqni saqlash boshqarmasi, Sogʻliqni saqlash texnologiyasi, Uy xoʻjaligi, Hamshiralik ishi, Jismoniy terapiya va reabilitatsiya va sogʻliqni saqlash xizmatlari, oʻquv kasalxonalari, biotibbiyot kutubxonasi, biotibbiyot boʻlimlari, talabalar yotoqxonalari, sport va dam olish markazlari va klublar.

Beytepe kampusi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Bu kampus Beytepeda joylashgan. Iqtisodiy va maʼmuriy fanlar, taʼlim, muhandislik, tasviriy sanʼat, adabiyot va tabiiy fanlar fakultetlari, Zamonaviy Turkiya tarixi, tabiiy fanlar, yadro fanlari va ijtimoiy fanlar institutlari va chet tillar maktablari hamda Texnologiya kasb-hunar maktabi, maʼmuriy idoralar, kutubxona, talabalar yotoqxonalari, sport va dam olish markazlari ushbu kampusda joylashgan.

Hacettepe universitetida hozirda oʻn uchta fakultet, sakkizta kasb-hunar maktabi, bitta konservatoriya, oʻn uchta institut va qirq bitta tadqiqot markazi mavjud. Hacettepe universiteti asosan Turkiya parlamenti tomonidan ajratilgan davlat mablagʻlari hisobidan qoʻllab-quvvatlanadigan davlat universitetidir. 150 dan ortiq turli xil bakalavriat dasturlari taklif etiladi, shuningdek, aspirantura uchun 200 dan ortiq turli daraja dasturlari mavjud. Universitetda bakalavriat yoʻnalishi boʻyicha 49,582 nafar talaba va 3,600 nafar ilmiy xodim tahsil oladi.[2]

Beytepe kampusida katta sunʼiy oʻrmon ham mavjud boʻlib, u erda trekking, tog 'velosipedi, yugurish kabi turli sport mashgʻulotlarini oʻtkazish mumkin.

Boshqa kampuslar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • Beshevler kampusi: (shahar markazida) Turkiya davlat konservatoriyasi joylashgan
  • Bala kampusi: (Bala shahrida, Anqaradan 67 km janubda) Bala kasb-hunar maktabi uylari
  • Poʻlatli kampusi: (Anqaradan 55 km gʻarbda joylashgan Poʻlatli tumanida) Texnik fanlar kasb-hunar maktabi, sogʻliqni saqlash xizmatlari kasb-hunar maktabi joylashgan.

Akademik birliklar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Fakultetlar va maktablar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Fakultetlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • Aloqa fakulteti
  • Stomatologiya fakulteti
  • Iqtisodiyot va maʼmuriy fanlar fakulteti
    • Iqtisodiyot
    • Biznes boshqaruv
    • Oila va isteʼmol fanlari
    • Sogʻliqni saqlash boshqarmasi
    • Xalqaro munosabatlar
    • Siyosiy fanlar va davlat boshqaruvi
    • Davlat moliyasi
    • Ijtimoiy ish
  • Taʼlim fakulteti
    • Kompyuter taʼlimi va oʻqitish texnologiyalari
    • Taʼlim fanlari boʻlimi
      • Oʻquv rejasi va koʻrsatma
      • Taʼlim boshqaruvi
      • Nazorat, rejalashtirish va iqtisod
      • Psixologik maslahat va yoʻl-yoʻriq
      • Taʼlimda test va baholash
    • Chet tillarni oʻqitish kafedrasi
      • Ingliz tilini oʻrgatish
      • Fransuz tilini oʻrgatish
      • Nemis tilini oʻrgatish
    • Boshlangʻich taʼlim kafedrasi
      • Boshlangʻich taʼlim
      • Matematika oʻqitish
      • Maktabgacha taʼlim
      • Fanni oʻqitish
    • Oʻrta taʼlim uchun fan va matematika boʻlimi
      • Biologiya taʼlimi
      • Kimyoviy taʼlim
      • Matematika taʼlimi
      • Fizika taʼlimi
  • Muhandislik fakulteti
    • Kimyoviy muhandislik
    • Kompyuter muhandisligi
    • Elektr va elektronika muhandisligi
    • Atrof-muhit muhandisligi
    • Oziq-ovqat muhandisligi
    • Geologiya muhandisligi
    • Geomatik muhandislik
    • Gidrogeologiya muhandisligi
    • Sanoat muhandisligi
    • Kon muhandisligi
    • Yadro muhandisligi
    • Fizika muhandisligi
    • Mashinasozlik (avtomobilsozlik)
  • Tasviriy sanʼat fakulteti :
    • Keramika
    • Grafika sanʼati
    • Ichki arxitektura va atrof-muhit dizayni
    • Rasm
    • Haykaltaroshlik
  • Sogʻliqni saqlash fanlari fakulteti
    • Bola rivojlanishi
    • Hamshiralik
    • Oziqlantirish va dieta
    • Kasbiy terapiya
  • Huquq fakulteti
  • Jismoniy terapiya va reabilitatsiya fakulteti
  • Adabiyot fakulteti
    • Amerika madaniyati va adabiyoti,
    • arxeologiya,
    • Ingliz tili va adabiyoti,
    • fransuz tili va adabiyoti,
    • nemis tili va adabiyoti,
    • tarix,
    • Sanʼat tarixi,
    • Axborot boshqaruvi,
    • tilshunoslik,
    • falsafa,
    • Psixologiya,
    • sotsiologiya,
    • Tarjima va tarjimonlik
      • Ingliz tiliga tarjima va tarjimonlik
      • Fransuz tiliga tarjima va tarjimonlik
      • Nemis tiliga tarjima va tarjimonlik
    • Turk tili va adabiyoti
      • Turk folklori

Adabiyot fakulteti 1967-yilda Fan va gumanitar fanlar fakulteti sifatida tashkil etilgan, 1968-1969-yillarda ochilgan va 1982-yil 20-iyulda Adabiyot fakulteti va Iqtisodiyot va maʼmuriy fanlar fakultetiga boʻlingan. Adabiyot fakulteti universitetning eng koʻp talabalar soniga ega va 15 ta oʻquv boʻlimiga ega. Bu fakultet 1983-yildan " Edebiyat fakulteti dergisi "ni nashr etib keladi. Jurnal yiliga ikki marta nashr etiladi. Unda gumanitar fanlarga oid yangiliklar va yangiliklar, turk va xalqaro mualliflarning esselari mavjud.

  • Tibbiyot fakulteti
    • Tibbiyot (Turk tili)
    • Tibbiyot (ingliz tili)
  • Kastamonu tibbiyot fakulteti
  • Farmatsevtika fakulteti
  • Fanlar fakulteti
    • Aktuar fanlari
    • Biologiya
    • Kimyo
    • Matematika
    • Statistika

Maktablar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • Chet tillar maktabi
    • Asosiy ingliz tili boʻlimi
    • Ingliz tiliga tayyorgarlik boʻlimi
    • Germaniya tayyorlov boʻlimi
    • Frantsiya tayyorgarlik boʻlimi
  • Sport fanlari va texnologiyalari maktabi

Institutlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • Otaturk nomidagi zamonaviy turk tarixi instituti
  • Bolalar salomatligi instituti
  • Aholishunoslik instituti
  • Sof va amaliy fanlar instituti
  • Ijtimoiy fanlar instituti
  • Sogʻliqni saqlash fanlari instituti
  • Tasviriy sanʼat instituti
  • Jamoat salomatligi instituti
  • Nevrologiya fanlari instituti
  • Yadro fanlari instituti
  • Onkologiya instituti
  • Turkologiya tadqiqot instituti
  • Atrof-muhit tadqiqotlari va amaliy markazi (ERAC)

Kasb-hunar maktablari[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • Bala kasb-hunar maktabi
  • Hacettepe kasb-hunar maktabi
  • Sogʻliqni saqlash xizmatlari kasb-hunar maktabi
  • Poʻlatli sogʻliqni saqlash xizmatlari kasb-hunar maktabi
  • Polatli texnika fanlari kasb-hunar maktabi
  • Ijtimoiy fanlar kasb-hunar maktabi

Taniqli odamlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Bitiruvchilar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • Bilge Yildiz — MIT yadroviy fan va muhandislik kafedrasi dotsenti[11]
  • Prof. Dr.Erkan İbiş[12] -Anqara universiteti rektori[13]
  • Erdal Beshikchioʻgʻli — aktyor
  • Ugʻur Erdener — oftalmologiya boʻyicha ixtisoslashgan shifokor va professor
  • Chagʻri Erhan — Istanbul Kemerburgaz universiteti rektori
  • Erdal Inji — yangi media rassomi
  • Tekin Bingol — siyosatchi va shifokor
  • Esen K. Akpek — Jons Xopkins universiteti tibbiyot fakultetining Bendann oftalmologiya professori
  • Canan Dağdeviren — MIT Media Laboratoriyasining yordamchi professori
  • Esra Bilgich Tore — aktrisa
  • Burju Özberk — aktrisa
  • Mehmet Jem Toker — Yadro muhandisi

Shuningdek qarang[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • Anqaradagi universitetlar roʻyxati
  • Turkiyadagi universitetlar roʻyxati

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. „URAP“. 18-dekabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-iyun 2022-yil.
  2. 2,0 2,1 „Hacettepe University“. www.hacettepe.edu.tr. Qaraldi: 4-oktabr 2017-yil.
  3. „Hacettepe University“. www.hacettepe.edu.tr. Qaraldi: 4-oktabr 2017-yil.
  4. „Archived copy“. www.hacettepe.edu.tr. 10-avgust 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-yanvar 2022-yil.
  5. „US News – University Clinical Medicine Ranking by Academic Performance“.
  6. „URAP – University Ranking by Academic Performance“. 18-dekabr 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-iyun 2022-yil.
  7. „Hacettepe University“ (en). Top Universities.
  8. „Hacettepe University“ (en). Times Higher Education (THE) (13-noyabr 2021-yil).
  9. „ShanghaiRanking's Global Ranking of Academic Subjects 2019 – Clinical Medicine“. 1-iyul 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 14-iyun 2022-yil.
  10. „OSYM- Medical School Rankings by Minimum Scores“. 9-iyul 2012-yilda asl nusxadan arxivlandi.
  11. Nuclear Science and Engineering, Massachusetts Institute of Technology
  12. Prof.Dr. „Rector of Ankara University“. 16-aprel 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi.
  13. Twitter“. twitter.com. Qaraldi: 16-aprel 2016-yil.