Guri to‘g‘oni

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Simon Bolivar gidroelektrostansiyasi, shuningdek Guri to'g'oni ( ispancha: Central Hidroeléctrica Simón Bolívar yoki Represa de Guri ), ilgari Raul Leoni GESi nomi bilan tanilgan, Venesuelaning Bolivar shtatida, Karoni daryosida 1963 yildan 1969 yilgacha qurilgan beton-garvitatsion va toʻgʻondir . [1] Uning uzunligi 7426 metr va balandligi 162 m.

To'g'onni ta'minlaydigan Guri suv ombori yer yuzidagi eng katta suv omborlaridan biridir. GES o‘z vaqtida o'rnatilgan quvvati bo'yicha dunyoda eng katta bo'lgan, Grand Coulee GESi o'rnini egallagan, ammo keyinchalik Braziliya va Paragvayning Itaipusi GESi undan uzib ketgan. [2]

Tarixi va dizayni[tahrir | manbasini tahrirlash]

Kosmosdan to'g'on va suv ombori surati.

Texnik va iqtisodiy asoslari 1961 yilda Harza Engineering kompaniyasi tomonidan o'tkazilgan. [3] 1963 yilda Orinokodagi Karoni daryosining o'zanidan taxminan 100 kilometr yuqorida joylashgan Necuima kanyonida Guri GESi qurilishi boshlandi. [4] 1969 yilga kelib balandligi 106 m va uzunligi 690 m boʻlgan toʻgʻon Markaziy Hidroelektrik Simon Bolivar (ilgari 1978 yildan 2000 yilgacha Central Hidroelectrica Raul Leoni [5] nomi bilan atalgan) qurilgan. [6] U Venesueladagi eng katta chuchuk suv havzasi va hozirgacha yaratilgan eng katta texnogen suvli ko'llardan biri bo'lgan suv omborini yaratdi [7], uning suv sathi dengiz sathidan 215 metr balandlikda. [8] Elektr stantsiyasining umumiy o'rnatilgan quvvati 1750 megavatt (MVt) edi. [1] 1978 yilga kelib quvvati 2065 MVt ga ko'tarildi, o'nta turbina ishlab chiqaradi. [9]

Elektrga bo'lgan talab juda tez o'sganligi sababli, 1976 yilda qurilishning ikkinchi bosqichi boshlandi: 1300 m uzunlikdagi gravitatsiaon to'g'oni, yana bir suv to'kish kanali va har biri 725 MVt quvvatga ega 10 turbinani o'z ichiga olgan ikkinchi elektr stantsiyasi qurildi. [10] Bu toʻgʻon oʻlchamlarini 162 m balandlikka [11] va uzunligini 7426 m (boshqa manbalarga koʻra 11409 m) [1] ga oshirdi. Suv sathi 272 m gacha ko'tarildi va suv ombori hajmi bo'yicha 138 milliard kub metr hajmgacha yetdi. Tuzilma 1986 yil 8 noyabrda ochilgan [12]

2000 yildan beri Guri elektr stansiyasining ishlash muddatini 30 yilga uzaytirish bo'yicha rekonstruksiya loyihasi amalga oshirilmoqda.

Ishlab chiqarishdagi avariyalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

2010 yil[tahrir | manbasini tahrirlash]

1960-yillardan boshlab, iloji boricha ko'proq neft eksport qilish uchun qazib olinadigan yoqilg'idan energiya ishlab chiqarishni minimallashtirish bo'yicha hukumat siyosati tufayli Venesuela elektr energiyasining 74% gidroenergetika kabi qayta tiklanadigan energiyadan olinadi. Guri to'g'oni Venesuela elektr energiyasining uchdan biridan ko'prog'ini ta'minlagan [13] Guri GESida ishlab chiqarilgan energiyaning bir qismi Kolumbiya va Braziliyaga eksport qilinadi. [13] Ushbu strategiyaning xavf-xatarlari 2010 yilda, uzoq davom etgan qurg'oqchilik tufayli suv sathi talabni qondirish uchun yetarlicha elektr energiyasi ishlab chiqarish uchun juda past bo'ldi. [14] [15] 2010 yil yanvar oyida Venesuela hukumati qurg'oqchilik tufayli to'g'on orqasida suvning past darajasiga qarshi kurashish uchun elektr tokini o'chirishni joriy qildi. [14]

2016 yil[tahrir | manbasini tahrirlash]

2016 yil aprel oyida suv sathi yana pasayib ketdi va hukumat kuniga 4 soat, 40 kun yoki suv darajasi barqarorlashguncha o'chirishni e'lon qildi. [16] Hukumat xodimlariga juma kunlari ishga kelmaslik aytilgan, prezident Maduro ayollarni sochlarini fen ishlatmaslikka chaqirgan, o‘n beshta savdo markaziga elektr energiyasi yetkazib berilgan. [17] [18] [19]

2019-yil[tahrir | manbasini tahrirlash]

2019-yil 7-mart kuni mahalliy vaqt bilan soat 17:00 dan biroz oldin Simon Bolivar GESi ishlamay qoldi va Venesuelaning 32 million fuqarosining aksariyati zulmatda qoldi. [20] O'chirish boshlanganidan keyingi kunlarda mamlakat elektr energiyasining 80 foizini taqsimlovchi asosiy San-Geronimo B podstansiyasini qayta ishga tushirishga kamida to'rtta urinish qilingan, ammo barchasi muvaffaqiyatsizlikka uchragan va stansiyani qayta ishga tushirish sanasi belgilanmagan. [21] Hukumat rasmiylari elektr tokining o‘chirilishini “sabotaj harakati” deb ta’kidlasa, ekspertlar buni infratuzilmaning eskirgani va yetarli darajada ta’mirlanmagani bilan bog‘lashmoqda. [22]

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. 1,0 1,1 1,2 "Guri Dam". Encyclopædia Britannica Online. Encyclopædia Britannica, Inc.. 2011. Archived from the original on 28 August 2011. https://web.archive.org/web/20110828215234/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/249657/Guri-Dam. Qaraldi: 2011-08-29.  Manba xatosi: Invalid <ref> tag; name "eb" defined multiple times with different content Manba xatosi: Invalid <ref> tag; name "eb" defined multiple times with different content
  2. NATIONAL GEOGRAPHIC, 1992. 
  3. „The Guri Hydroelectric Power Plant Project, Venezuela“. Power Technology. Qaraldi: 22-may 2020-yil.
  4. Mitteilungen aus dem Geologisch-Paläontologischen Institut der Universität Hamburg. Geol.-Paläont. Inst, Univ. Hamburg., 1992. 
  5. Patricia Corrigan. Waterfalls. Infobase Publishing, 2007 — 4– bet. ISBN 978-1-4381-0671-7. 
  6. Encyclopaedia Britannica, inc. The New Encyclopædia Britannica: Micropædia. Encyclopædia Britannica, 1993. ISBN 978-0-85229-571-7. 
  7. Archiv Für Hydrobiologie. E. Schweizerbart'sche Verlagsbuchhandlung (Nägele u. Obermiller), 1994. 
  8. Latin America Report. [Executive Office of the President], Federal Broadcast Information Service, Joint Publications Research Service, 1981. 
  9. Carib-Latin Energy Consultant. Carib-Latin Energy Consultants Limited, 1986. 
  10. Farhad Yazdandoost. Hydraulics of Dams and River Structures: Proceedings of the International Conference, Tehran, Iran, 26-28 April 2004. CRC Press, 15 April 2004 — 53– bet. ISBN 978-1-4822-9832-1. 
  11. International Journal on Hydropower & Dams. Aqua-Media International, 2003. 
  12. Keesing's Record of World Events. Longman, 1988. 
  13. 13,0 13,1 CVG Electrificación Del Caroní, C.A.: Cifras 2006, Andoza:ISSN.
  14. 14,0 14,1 Javier Corrales. Dragon in the Tropics: Hugo Chavez and the Political Economy of Revolution in Venezuela. Brookings Institution Press, 1 February 2011 — 68– bet. ISBN 978-0-8157-0502-4. 
  15. Elizabeth Gackstetter Nichols. Venezuela. ABC-CLIO, 2010 — 26– bet. ISBN 978-1-59884-569-3. 
  16. „Venezuela Announces Daily 4-Hour Power Cuts Amid Drought“. National Public Radio (22-aprel 2016-yil). 28-iyul 2018-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 5-may 2016-yil.
  17. „Venezuela to ration malls, change clocks, to save power“ (15-aprel 2016-yil). 21-mart 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-mart 2019-yil.
  18. Millward. „Venezuelan women urged to stop using hairdryers“. The Telegraph (10-aprel 2016-yil). 21-mart 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-mart 2019-yil.
  19. „President of Venezuela tells women to stop using hairdryers“. The Independent (9-aprel 2016-yil). 21-mart 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-mart 2019-yil.
  20. „Huge power outage leaves most of Venezuela in darkness“. Qaraldi: 9-mart 2019-yil.
  21. „No End in Sight to Venezuela's Blackout, Experts Warn“. nytimes.com (11-mart 2019-yil). 11-mart 2019-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 11-mart 2019-yil.
  22. „Venezuela power flickers after worst blackout in decades“. Qaraldi: 9-mart 2019-yil.

Tashqi havolalar[tahrir | manbasini tahrirlash]