Guk qonuni

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Guk qonuni — qattiq jismning elastik deformatsiyasi bilan shu jismga qoʻyilgan mexanik kuchlanish orasidagi chiziqli munosabatni ifodalaydigan qonun. Robert Guk kashf qilgan (1660). Kuchlanish taʼsirida jism choʻzilishi yoki siqilishi mumkin. Masalan, uzunligi va koʻndalang kesim yuzasi S boʻlgan sterjen boʻylama Gʻ kuch bilan choʻzilsa, uning uzayishi Al=Fl/ES boʻladi, bunda: D — mutlaq (absolyut) choʻzilish (qisqarish), Ye — elastiklik moduli (Yung moduli). Nisbiy choʻzilish uchun o"=£e, bunda o — normal kuchlanish, ye — nisbiy choʻzilish. Siljish uchun x=Su, bunda: u — siljish burchagi, x — urinma kuchlanish, G — siljishdagi elastiklik moduli, koʻpchilik materiallar uchun G=0,4E. Masalan, poʻlat uchun £=2-106 kg-k/sm2, choʻyan yoki mis uchun £’=1-106 kg-k/sm2 va h.k.

Adabiyotlar[tahrir]

  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

I. Elastik deformasiya uchun Guk qonuni: Elastik jismlarda nisbiy deformasiya mexanik kuchlanishga to’g’ri proporsional bo’ladi.

                                               k – elastiklik koeffisenti 

Guk qonunini quyidagicha yozish mumkin:

                                                                Е – elastiklik moduli yoki   
                                          Yung moduli.
(5)

Elastik jismlar uchun Guk qonuni:


Yung moduli fizikaviy kattalik bo’lib, jismga qo’yilgan shunday kuchlanishga tengki, u jism uzunligini 2 marta uzaytiradi, ya’ni ε=1 bo’ladi
II. Yopishqoq jismlar uchun Guk qonuni.Yopishqoq jismlarda nisbiy deformasiya nafaqat mexanik kuchlanishga, balki kuchning ta’sir etish vaqtiga ham bog’liq bo’ladi.\