Kontent qismiga oʻtish

Grek salati

Vikipediya, erkin ensiklopediya
Grek salati

Hydra orolida beriladigan feta pishlogʻli Grek salati; bu yerda bodring poʻsti archilgan. Boshqa hududlarda bodring poʻst bilan ishlatiladi.
Turi Salat
Milliy oshxona Yunon oshxonasi
Asl nomi Χωριάτικη σαλάτα (Horiatiki salata)
Kelib chiqishi Yunoniston
Muallifi Yunonlar
Asosiy komponentlari Pomidor, bodring, piyoz, feta pishlogʻi, zaytunlar (odatda Kalamata zaytuni), tuz, oregano, zaytun moyi

Greek salati, choriatiki[a] yoki horiatiki[b] (χωριάτικη σαλάτα (yunon tili)[c] or θερινή σαλάτα[d]) – yunon oshxonasiga xos salat turi boʻlib, odatda pomidor, bodring, piyoz, feta pishlogʻi va zaytun (odatda Kalamata zaytuni) donalaridan tayyorlanadi. Unga tuz, yunon oregano oʻti, limon sharbati va zaytun moyi qoʻshiladi. Koʻp yashil bulgʻor qalampiri yoki kappar mevalari (ayniqsa Kiklad orollarida) mavjud. Grek salati koʻpincha „dehqon nonushtasi yoki tushligi“ sifatida tasavvur qilinadi, chunki uning tarkibidagi mahsulotlar oddiy yunon dehqonining qoʻl ostida mavjud boʻlishi mumkin boʻlgan mahsulotlarga oʻxshaydi[3].

Gretsiyadan tashqarida

[tahrir | manbasini tahrirlash]
Salat bargi qoʻshilgan amerikacha uslubdagi grek salati

Gretsiyadan tashqarida, „grek salati“ koʻpincha salat barglari qoʻshilgan holda tayyorlanadi va faqat yunon uslubidagi masalliqlardan ilhomlangan taom sifatida taqdim etiladi. Aslida esa, klassik grek salati tarkibida salat barglari boʻlmaydi. Shu sababli, salat bargisiz tayyorlanadigan varianti baʼzan horiatiki, yaʼni „dehqon salati“ yoki „qishloq salati“ deb ataladi.

Biroq koʻplab Yevropa mamlakatlarida, jumladan Buyuk Britaniyada, bu salat asliga yaqin shaklda tayyorlanadi, ammo baʼzida yunoncha feta pishlogʻi oʻrniga boshqa pishloq turlari ishlatiladi. Chunki feta pishlogʻi Yevropa Ittifoqida kelib chiqish joyi bilan himoyalangan (PDO) mahsulot hisoblanadi.

Amerika uslubidagi grek salati odatda salat barglari, pomidor, feta pishlogʻi (koʻpincha kub shaklida kesilgan holda) va zaytundan iborat boʻladi. Shu bilan birga, bodring, peperonchini (marinadlangan achchiq qalampir), bulgʻor qalampiri, piyoz, rediska, doʻlma hamda anchovy yoki sardina kabi mahsulotlar ham tez-tez qoʻshiladi. Ayrim mintaqalarda salatga noodatiy masalliqlar ham kiritiladi: masalan, Detroit shahrida lavlagi, Tampa koʻrfazi hududida esa kartoshka salati qoʻshilgan variantlar uchraydi. AQShda bu salatga koʻpincha turli ziravorlar va mavsumiy koʻkatlar ham qoʻshiladi. Biroq bunday grek salati turlari Gretsiyaning oʻzida deyarli uchramaydi.

Soʻnggi bir asr davomida ingliz tilida „grek salati“ deb atalgan turli xil boshqa salatlar ham mavjud boʻlgan, garchi ularning yunon oshxonasi bilan bevosita aloqasi boʻlmasa ham. Masalan, 1925-yilda Avstraliya gazetasida „grek salati“ sifatida qaynatilgan qovoqqa qatiq qoʻshib tayyorlangan salat haqida yozilgan[4]. Shuningdek, 1934-yilda AQSh gazetasida esa mayonez qoʻshilgan salat barglari, mayda toʻgʻralgan karam va sabzidan iborat salat „grek salati“ deb taʼriflangan[5].

  1. Romanized chōriátiki saláta, el, Andoza:Literal translation.
  2. Pronounced /ˌhɔːriəˈtki/ HOR-ee-ə-TEE-kee in British English,[1] /ˌhɔːriˈɑːtɪki/ HOR-ee-AH-tik-ee in American English.[2]
  3. Romanized chōriátiki saláta, el, Andoza:Literal translation.
  4. Romanized theriní saláta, el, Andoza:Literal translation.