Gossipol

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Gossipol, C30H30O8 — sariq rangli zaharli, qattiq kristall modda. Polifenol birikmalarga kiradi. Gʻoʻza chigiti va iddiz poʻstlogʻida koʻp miqdorda (0,02—1,6%), boshqa qismlarida esa kam boʻladi. G. va uning analoglari — gossipurpurin, gossiverdurin, gossifulvin chigit yadrosidagi maxsus bezchalarda joylashgan boʻlib, ular devori nihoyatda mustahkam va koʻpchilik organik erituvchilar taʼsiriga chidamli. Lekin past molekulyar spirtlar va suvda G. bezchalari tezda yemiriladi. Gʻoʻzaning har xil tur va navlarida G. miqdori turlicha. Ingichka tolali gʻoʻza navlari tarkibida G. koʻp miqdorda (1,47—1,60%) boʻladi. Chorva mollari, ayniqsa qoramolga chigit kunjarasi va shroti meʼyordan ortiq berilganda mollar ozuqa tarkibidagi G.dan zaharlanishi mumkin. G. yogʻ sanoati chiqindilaridan olinadi. G. antranalitlari, G. smolasi va ularning mahsulotlari inson uchun foydali moddalar hisoblanadi. Ular xalq xoʻjaligining turli sohalarida: tibbiyot, kimyo sanoati, q.x., metall quyish sanoati va b.da ishlatiladi. G. virusga faol taʼsir qiladi. Shu sababli hozirgi vaqtda G.dan virusga qarshi ishlatiladigan interferon induktori preparatlari va b. moddalar ajratib olingan. Ad.: Sadi kov A. S, Xlopchatnik — chudo rasteniye, M., 1985.

Abdukarim Zikiryoev.

Adabiyotlar[tahrir]

  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil