Global korrupsiya hisoboti

Global korrupsiya hisoboti — Transparency Internationalning asosiy nashrlaridan biri boʻlib, unda dunyoning turli mamlakatlaridan boʻlgan ekspertlar maʼlum bir sohada korrupsiyani muhokama va tahlil qiladi. Hisobotlar hozirgacha iqlim oʻzgarishi, xususiy sektor, suv resurslari va sud tizimidagi korrupsiyaga bagʻishlangan. U 2001-yilda dunyo miqyosidagi korrupsiya boʻyicha tadqiqotlar toʻplami sifatida boshlangan, 2003-yildan boshlab esa korrupsiyani turli sohalarda tushuntirish va unga qarshi yechimlar taklif qilishga bagʻishlangan mustaqil hisobotga aylandi.

Maqsad

Korrupsiya global, axloqiy va huquqiy masala boʻlib, Transparency International uni „ishonib topshirilgan hokimiyatdan shaxsiy manfaat uchun foydalanish“ sifatida taʼriflaydi. Global korrupsiya hisobotining maqsadi — korrupsiya masalasini jahon hamjamiyati eʼtiboriga yetkazish va unga qarshi kurashga koʻmak berishdir. Hisobot siyosatchilar va jamoatchilik uchun oʻzgarish qilishga undovchi vosita sifatida ishlab chiqilgan boʻlib, unda korrupsiyaga qarshi aniq tavsiyalar va koʻrsatmalar beriladi. Unda ekspertlar, faollar hamda soʻnggi ilmiy tadqiqotlardan olingan maʼlumotlar yordamida korrupsiyaga oid eng yangi tendensiyalar yoritiladi. Hisobot, shuningdek, xalqaro va mintaqaviy tendensiyalarni tahlil qiladi, muhim korrupsiya holatlarini koʻrsatib beradi va daliliy asos sifatida Pora beruvchilar indeksi hamda Korrupsiyani idrok etish indeksidan foydalanadi. Hisobot 30 dan ortiq mamlakatlardagi korrupsiya holatini baholaydi, turli tadqiqot natijalari va qarashlarni jamlaydi va keng auditoriyaga moʻljallangan. Bunga siyosatchilar, jurnalistlar, oʻqituvchilar, talabalar hamda keng jamoatchilik kiradi.

Har yili hisobot bitta aniq sektorga eʼtibor qaratadi va dunyo miqyosida oʻsha sohadagi korrupsiya holatini oʻrganadi. Bitta sektorni tanlash orqali hisobot bu sohadagi korrupsiyaning jiddiyligini, oʻzgarish zarurligini va korrupsiya mazkur soha taʼsir koʻrsatadigan mamlakatlarda odamlar hamda iqtisodiyotga qanday taʼsir qilayotganini taʼkidlaydi. Hisobot shuningdek, davlatlarning siyosatida nima yetishmayotganini koʻrsatib beradi va ularni yaxshiroq siyosiy choralar va jarayonlarni joriy etishga undaydi. Bir sektor boʻyicha siyosatni tahlil qilish esa, siyosatchilarni boshqa sohalarni ham qayta koʻrib chiqishga va yanada kengroq islohotlarni amalga oshirishga ragʻbatlantirishi mumkin.

Misollar

Oldingi hisobotlarda 2007-yilgi Global korrupsiya hisoboti sud tizimidagi korrupsiya va uning butun adliya tizimiga taʼsiriga bagʻishlangan edi. Hisobotda siyosatchilar, jamiyat va iqtisodiy sharoitlar tomonidan sudyalarga va sudlarga koʻrsatiladigan bosimlar ham tahlil qilingan. Hisobot sud tizimidagi korrupsiya qayerda va nima sababdan yuz berayotgani haqida maʼlumot beradi. Shuningdek, sud tizimidagi korrupsiyani kamaytirish boʻyicha amalga oshirilayotgan saʼy-harakatlar hamda sud tizimi vakillari uchun korrupsiyadan qochish va uni yoʻqotish boʻyicha tavsiyalar bayon etilgan. 2007-yilgi hisobot sud tizimlarining „pok“ boʻlishi, halollik, javobgarlik va oshkoralikni saqlab qolishi zarurligini taʼkidladi. Faqat shundagina sud hokimiyati ortiqcha taʼsirlardan holi boʻlib faoliyat yurita oladi va har bir insonning adolatli sudlanish huquqi taʼminlanadi.

2006-yilgi Global korrupsiya hisoboti sogʻliqni saqlash sohasidagi korrupsiyaga qaratilgan boʻlib, davlat mablagʻlari ushbu sektorda korrupsiyaga qanday ragʻbat boʻlishi mumkinligi muhokama qilingan. Hisobot farmatsevtika zanjiridagi korrupsiya, shifoxonalar boshqaruvidagi korrupsiya va sogʻliqni saqlash sohasidagi turli korrupsiya shakllarini yoritib bergan. Unda, shuningdek, korrupsiya taʼsir koʻrsatgan davlatlar aholisi va ularning sogʻligʻiga taʼsiri haqida ham fikrlar keltirilgan.

Havolalar

• http://www.transparency.org (Wayback Machine saytida 2009-04-29 sanasida arxivlangan)
• The Global Corruption Report: Climate Change (2011) (Wayback Machine saytida 2013-05-17 sanasida arxivlangan)
• The Global Corruption Report: Private Sector (2009) (Wayback Machine saytida 2013-05-10 sanasida arxivlangan)
• The Global Corruption Report: Water (2008) (Wayback Machine saytida 2013-05-10 sanasida arxivlangan)
• „The Global Corruption Report: Judiciary (2007)“. 2010-yil 3-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2007-yil 18-noyabr.
• The Global Corruption Report: Health (2006) (Wayback Machine saytida 2010-02-23 sanasida arxivlangan)