Gül Baba

Gül Baba
	; Gül Bobo türbesi (maqbara) oldida uning haykali o‘rnatilgan., Budapesht
Tavalludi	Merzifon tumani, Turkiya
Vafoti	1541; Buda, Vengriya
Fuqaroligi	Usmonli imperiyasi

Gül Baba (1541-yilda vafot etgan), shuningdek, Jafer nomi bilan ham tanilgan, Usmoniylar imperiyasi davrida bektoshiya tariqatiga mansub darvesh shoir boʻlgan. Sulton Sulaymon I (h. 1520–1566) hukmronligidan to Mehmed II hukmronligiga qadar Yevropaga qilingan bir qancha yurishlarda ishtirok etgan.

Hayoti

Gül Baba Merzifonlik (Marsivon, Sivas viloyati, Onadoʻli) boʻlib, Kutb’ül Arifin Veli’üddin Ibn Yalınkılıchning oʻgʻli boʻlgan^[1]. Vengriyada Gül Bobo „Atirgullar otasi“ nomi bilan tanilgan.

Gül Baba 1541-yilda Buda shahrida Usmoniylar gʻalabasidan keyin oʻtkazilgan birinchi musulmonlarning diniy marosimida vafot etgan. Muqobil rivoyatlarga koʻra, 1541-yil 21-avgust kuni shahar devorlari ostidagi jangda halok boʻlgan boʻlishi ham mumkin. Ayrim rivoyatlarga koʻra, Sulton Sulaymon uning tobutini koʻtarganlardan biri boʻlgan. Gül Babaning avlodlari Marzioʻgʻlilar oilasi vakillari boʻlib, ularning baʼzilari Trabzon viloyatida posho boʻlib xizmat qilgan.

Qabri

Asosiy maqola: Gul bobo maqbarasi

Gül Babaning sakkiz qirrali maqbarasi (türbe) Budapeshtning Rózsadomb tumani Mecset koʻchasida joylashgan boʻlib, u yerga Margaret koʻprigidan qisqa, ammo tik yoʻl orqali chiqiladi. Maqbara 1543–1548-yillar oraligʻida Usmoniylar hukmdorlari tomonidan Budaning uchinchi poshosi buyrugʻiga binoan qurilgan. Maqbaraning usti past gumbaz bilan qoplangan boʻlib, qoʻrgʻoshin plitalar va yogʻoch koshinlar bilan yopilgan edi^[2]. 1686-yilda Budaning Ikkinchi jangida Gabsburg qoʻshinlari hududni egallaganida binoga zarar yetmagan, biroq u iyezuitlar tomonidan Rim-katolik ibodatxonasiga aylantirilgan va „Avliyo Jozef ibodatxonasi“ deb nomlangan.

Keyinchalik yer János Wagner mulkiga oʻtgan. U bu joyni asrab-avaylagan va Usmoniylar imperiyasidan kelgan musulmon ziyoratchilariga bu yerga tashrif buyurishga ruxsat bergan (qarang: Vengriyada Islom). 1885-yilda Usmoniylar hukumati bir venger muhandisini maqbarani restavratsiya qilish uchun yollagan. Ishlar 1914-yilda yakunlangach, maqbara milliy yodgorlik deb eʼlon qilingan. Bu maskan 1960-yillarda va 1990-yillarda yana taʼmirlangan, hozirda Turkiya Respublikasiga qarashli. 2018-yil oktyabr oyida yirik rekonstruksiya ishlari yakunlangan va ochilish marosimi Vengriya bosh vaziri Viktor Orbán hamda Turkiya prezidenti Recep Tayyip Erdoğan tomonidan oʻtkazilgan.

Manbalar

↑ Houtsma, M Th et al. (Eds.). (1993). E. J. Brill’s First Encyclopaedia of Islam, 1913–1936. Brill. ISBN 90-04-09796-1, p. 181.
↑ Peterson, Andrew (1994). Dictionary of Islamic Architecture. London: Routledge. ISBN 0-415-06084-2, p. 112.

Yana qarang

Havolalar

Vikiomborda Gül Baba mavzusiga oid fayllar bor

[1] Houtsma, M Th et al. (Eds.). (1993). E. J. Brill’s First Encyclopaedia of Islam, 1913–1936. Brill. ISBN 90-04-09796-1, p. 181.

[2] Peterson, Andrew (1994). Dictionary of Islamic Architecture. London: Routledge. ISBN 0-415-06084-2, p. 112.

[1]

[2]