Fridrix III
 | Bu maqolada bir qancha muammolar mavjud. Iltimos, ularni tuzatib yordam qiling yoki shu muammolarni munozara sahifasida muhokama qiling.
|
Fridrix III, shuningdek Valiahd Shahzoda Fridrix Vilgelm nomi bilan ham tanilgan (1888-yilgacha), nemischasi Kronprinz Friedrich Wilhelm, toʻliq ismi Friedrich Wilhelm Nikolaus Karl (1831-yil 18-oktyabr — 1888-yil 15-iyun) — 1888-yilda 99 kun davomida Prussiya qiroli va Germaniya imperatori boʻlgan. Liberal va konstitutsion fikrlardan taʼsirlangan, lekin Hohenzollern sulolasining qirollik va imperatorlik qadriyatlariga sodiq qolgan.
Otasi I. Vilgelm 1861-yilda Prussiya qiroli, 1871-yilda esa Germaniya imperatori boʻldi. Onasi Saksoniya-Veymar-Eyzenax malikasi Augusta edi. Fridrix Prussiyadagi universitetda taʼlim olgan birinchi shahzoda boʻlib, shuningdek, qatʼiy harbiy tayyorgarlikdan oʻtgan. 1858-yilda Britaniya malikasi Viktoriya bilan (1840-1901; 1888-yildan keyin imperatrisa Fridrix) turmush qurgan. U xotinining liberal gʻoyalaridan taʼsirlangan boʻlsa-da, kuchli markaziy hukumat va boshqa nemis knyazliklari ustidan nazorat oʻrnatish tarafdori edi. Shu nuqtayi nazardan u Otto fon Bismarkdan ham baʼzan oʻzib ketgan.
Hayoti va taʼlimi
[tahrir | manbasini tahrirlash]III Fridrix 1831‑yil 18 oktyabrda Potsdam shahrida tugʻilgan Encyclopedia Britannica. U Prussiya qirolligida universitet taʼlimi olgan birinchi shahzoda boʻlib, 1849–1850 yillarda. The free library.
Harbiy faoliyati
[tahrir | manbasini tahrirlash]Veliahd shahzoda sifatida u Prussiya armiyasi safida xizmat qilib, Ikkinchi Shlezvig urushida (1864), Yetti haftalik urushda (1866) va Fransuz-Prussiya urushida (1870–1871) muhim harbiy rol oʻynagan. Urushdagi odobsiz usullarni yoqtirmasligi va „qon va temir“ siyosatiga toʻliq qoʻshilmasligi bilan tanilgan, biroq u har uch harbiy harakatda Bismarkni qoʻllab-quvvatlagan .
Qirol va imperator sifatida hukmronligi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Otasi Vilgelm I vafotidan keyin 1888‑yil 9 martda Prussiya qiroli va Germaniya imperatori unvoni bilan qirolikka koʻtarilgan Encyclopedia Britannica. Ammo u tilidan ayrilgan holda, halqum saratoniga chalinganligi sababli 99 kun ichida 15 iyunga qadar hukmronlik qilgan Unofficial Royalty. Ushbu qisqa davrda eng muhim qarorlardan biri konservativ Ichki ishlar vaziri Robert fon Puttkamerni lavozimidan ozod etish boʻlgan Encyclopedia Britannica.
Shaxsiy hayoti va oilasi
[tahrir | manbasini tahrirlash]1858‑yilda u Britaniya malikasi Viktoriya (malika royal) bilan turmush qurgan . Ularning oilasida sakkiz nafar farzand dunyoga kelgan, jumladan II Vilgelm (keyingi imperator), Prenses Sharlotta, Shahzoda Genrix va boshqa bir qancha qirollik avlodlari bor
Merosi
[tahrir | manbasini tahrirlash]III Fridrix koʻproq liberal va konstitutsion gʻoyalarga moyilligini, mustahkam markaziy hukumat tarafdori boʻlishini uygʻunlashtira olgan qirol sifatida eslanadi, biroq qisqa hukmronligi sababli oʻz rejasini amalga toʻla oshira olmadi Internet Archive. Uning vafoti bilan „Uch imperator yili“ yakunlandi va Germaniya siyosiy maydoni konservativ yoʻnalishga qaytdi.