Foydalanuvchi:Ranoxa/qumloq
| Ranoxa/qumloq | |
|---|---|
 | |
| Tugʻilgan sanasi | tax. 1911 |
| Tugʻilgan joyi | Toshkent, Rossiya Turkistoni, Rossiya imperiyasi |
| Vafot sanasi | 10-may 1928-yil |
| Vafot joyi | Buxoro, Oʻzbekiston SSR, SSSR |
| Fuqaroligi |
 SSSR |
| Kasbi | aktrisa, xonanda |
Tursunoy Saidazimova (1911, Toshkent – 1928.10.5, Buxoro) – birinchi oʻzbek aktrisasi. Moskva oʻzbek drama studiyasida oʻqigan (1924—27); 1927-yildan Oʻzbek drama truppasida aktrisa. Qisqa umri davomida oʻzbek va chet el dramaturgiyasidan yorqin obrazlar yaratdi: Mariya Antonovna („Revizor“), Turandot („Malikai Turandot“, 1927), Klariche („Ikki boyga bir malay“) va boshqalar, F.Zafariyning „Halima“ musiqali dramasida Halima obrazini yaratish bilan oʻzbek musiqali sahna ijrochiligida yangi sahifa ochdi. Saidazimova bu spektaklda musiqali drama janrida ilk bor dramatik va vokal komponentlarni bir-biri bilan uygʻunlashtirgan holda obraz psixologiyasini, uning ichki dunyosini chuqur ochishga erishdi. 17 yoshida vahshiyona oʻldirilgan. Hamza Niyoziy unga atab „Tursunoy marsiyasi“ni yaratgan[1].
Karyerasi
[tahrir | manbasini tahrirlash]U 1926-yilda Toshkentda Hamza Hakimzoda Niyoziy bilan uchrashgan[2]. Hamza u bilan doʻstlashib, uni opera teatriga qoʻshilishga koʻndirgan. 1925–1927-yillarda u Moskvadagi Oʻzbek drama studiyasida teatr sanʼati boʻyicha tahsil olgan va Niyoziyning shogirdi boʻlgan. 1927-yildan umrining oxirigacha u Oʻzbek davlat drama teatrida aktrisa sifatida faoliyat yuritgan. U spektakllarga qoʻshiq va musiqiy chiqishlarni birinchi boʻlib kiritgan sanʼatkorlardan biri boʻlgan[3].
Qotillik va shahidlik
[tahrir | manbasini tahrirlash]1928-yilda, oʻsmir yoshida, u paranjisiz sahnaga chiqishi tufayli eri va uning qarindoshlari tomonidan „oilani sharmanda qilganlik“ ayblovi bilan oʻldirilgan[4].Uning vafoti oʻzbek teatr jamoatchiligi tomonidan keng qaygʻu bilan qarshi olindi. Dafn marosimida Niyoziy yozgan marsiyasini oʻqib berdi. Niyoziy uning vafotini eslab yozgan marsiyasida uni sanʼat shahidi deb atagan; uning qotilligi deyarli bir asr oʻtgach ham esda qolgan va uning xotirasini saqlash boʻyicha harakatlar davom etmoqda. Hamkasbi Nurxon Yuldashxoʻjayeva shunday sharoitda qotillikka uchrab, xotirasi oʻchirilgan boʻlsa-da, Saidazimova esda qolgan va uning ismi oʻzbek tilidagi teatr ommaviy axborot vositalarida hanuzgacha uchraydi. Bunda Niyoziyning „Tursunoi Marsiyasi“ sheʼri muhim rol oʻynagan, unda uning hayoti sanʼat shahidi sifatida hikoya qilinadi[5].
Yana qarang
[tahrir | manbasini tahrirlash]Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
- ↑ „Theater Pride | Botschaft der Republik Usbekistan“. www.uzbekistan.de. 2017-yil 7-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 4-noyabr.
- ↑ "Турсуной Саидазимова". ЎзМЕ: 32. 2000. http://n.ziyouz.com/books/uzbekiston_milliy_ensiklopediyasi/O%27zbekiston%20Milliy%20Ensiklopediyasi%20-%20S%20harfi.pdf.
- ↑ „Theater Pride | Botschaft der Republik Usbekistan“. www.uzbekistan.de. 2017-yil 7-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 4-noyabr.
- ↑ Kultura.uz „Театр и жизнь Зайнаб Садриевой – к 100-летию великой актрисы - Kultura.uz“. kultura.uz. Qaraldi: 2018-yil 31-yanvar.
Havolalar
[tahrir | manbasini tahrirlash] | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
 | Shaxsiyat haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin. |