Feride Rushiti
| Feride Rushiti | |
|---|---|
.jpg) Rushiti 2023-yilda | |
| Tavalludi |
12-sentyabr 1970-yil Dragance, Serbiya SR, Yugoslaviya SFR |
| Fuqaroligi | Kosovo |
| Kasbi | Doktor, inson huquqlari faoli |
Feride Rushiti (1970-yil 12-sentyabr) – kosovolik inson huquqlari faoli, doktor, „Kosovo qiynoqlardan omon qolgan qurbonlarni reabilitatsiya qilish markazi“ (KRCT) direktori[1]. 2018-yil 23-mart kuni AQSh Davlat kotibining „Xalqaro jasur ayollar“ mukofotiga sazovor boʻlgan. Ushbu mukofot AQShning birinchi xonimi Melania Trump tomonidan topshirilgan[2][3][4][5][6].
Taʼlimi va faoliyati
[tahrir | manbasini tahrirlash]Feride Rushiti 1970-yil 12-sentyabrda dunyoga kelgan[7]. 1997-yilda Albaniyaning Tirana shahrida tibbiyot fakultetining gastroenterologiya ixtisosligini tamomlagan[8].
1998–1999-yillardagi Kosovo urushidan soʻng, Feride Rushiti urushdan keyin qaytib kelganlar va qiynoqlardan omon qolganlarga yordam koʻrsatish maqsadida Kosovodan 45 nafar sogʻliqni saqlash xodimidan iborat jamoani safarbar qilgan. U, shuningdek, Albaniyadagi qochqinlar lagerlarida shifokor sifatida xizmat qilgan va u yerda jinsiy zoʻravonlikdan omon qolganlar bilan bevosita ishlagan.
Urushdan keyin Kosovo qiynoqlardan omon qolgan qurbonlarni reabilitatsiya qilish markazini tashkil qilgan[9]. Markazning asosiy yoʻnalishi qiynoqlar va jinsiy zoʻravonlikdan omon qolganlarni reabilitatsiya qilish hamda ularning huquqlarini himoya qilishdan iborat edi.
Feride Rushiti hamda boshqa faol ayollar tomonidan oʻn yildan ortiq vaqt mobaynida Kosovodagi urushda jinsiy zoʻravonlik va qiynoqlarga uchragan ayollar huquqlarini himoya qilish, ularning soʻzlarini hukumatga yetkazish yoʻlida faoliyat olib borilgan va hukumatga taʼsir oʻtkazishga urinilgan. Natijada, hukumat bu insonlarni urush qurboni sifatida tan olgan, yaʼni ularga rasman ushbu maqomni bergan. Bu esa qurbonlarga davlat tomonidan har oy kompensatsiya sifatida maʼlum miqdorda pul olish huquqini bergan. Qurbonlarga toʻlanadigan kompensatsiya miqdori past boʻlishi mumkinligi haqida turli mish-mishlar tarqalganida Feride Rushiti moliya vaziri Bedri Hamza bilan uchrashib, bu borada u bilan gaplashgan[10]. 2018-yilning fevral oyidan boshlab roʻyxatga olish ishlari boshlangan. Ushbu davrda jinsiy zoʻravonlikka uchragan qurbonlarga oyiga 280 AQSH dollari (taxminan 228 yevro) miqdorida kompensatsiya toʻlanadi[11].
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ Feride Rushitit do tʼi ndahet Çmimi Ndërkombëtar për Gratë e Guximshme (albancha)
- ↑ Feride Rushiti merr Çmimin Ndërkombëtar për Gratë e Guximshme (Wayback Machine saytida 2019-08-11 sanasida arxivlangan) (albancha)
- ↑ Feride Rushiti, fituese e çmimit për gra të guximshme (albancha)
- ↑ Pensacola Welcomes Dr. Feride Rushiti, Human Rights Activist From Kosovo
- ↑ 'I didnʼt want this to be a tabooʻ: the fight for Kosovan women raped during the war
- ↑ Dr. Feride Rushiti (Kosovo)
- ↑ Urime 50 vjetorin e lindjes Themelueses dhe Drejtores sonë, Dr. Feride Rushiti! Të urojmë shëndet dhe suksese në përmbushjen e misionit Tonë të shenjtë! Dëshirat më të mirat nga stafi i KRCT-së. ----------------------- Happy 50th birthday to the Founder and the Director of KRCT, Dr. Feride Rushiti! We wish you health and success in fulfilling our sacred mission! Best wishes from the KRCT staff..
- ↑ Kush është Feride Rushiti e cila që 20 vjet punon me viktimat e dhunës seksuale në Kosovë (Wayback Machine saytida 2019-08-11 sanasida arxivlangan) (albancha)
- ↑ „History – KRCT“ (en-US). Qaraldi: 2025-yil 11-fevral.
- ↑ McVeigh, Karen. „'I didn't want this to be a taboo': the fight for Kosovan women raped during the war“ (en-GB). The Guardian (2018-yil 4-avgust). Qaraldi: 2019-yil 19-avgust.
- ↑ Not All Kosovar Women Raped During War With Serbia Apply For Compensation (albancha)