Fathiddin ibn Sayyid an-Nas
| Fathiddin ibn Sayyid an-Nas | |
|---|---|
| Tavalludi | 1272 va 1273[1] |
| Vafoti | 25-aprel 1334 |
| Era | Oʻrta asrlar davri |
| Hudud | Misr |
| School | Zahiri |
Muhammad ibn Muhammad al-Yaʼmariy, Fatḥiddin ibn Sayyid an-Nas nomi bilan yaxshi tanilgan, Oʻrta asr misrlik ilohiyotshunos boʻlib, musulmon paygʻambari Muhammadning bashoratlari va odatlari haqidagi yozib qoldirilgan rivoyatlar majmui – hadis ilmi sohasiga ixtisoslashgan edi. U Muhammadning tarjimayi holini yozganligi bilan mashhur boʻlgan.
Hayoti
[tahrir | manbasini tahrirlash]Ibn Sayyid an-Nas oʻzi misrlik boʻlsa-da[2], u Sevilyalik andalusiy musulmon oilasida tugʻilgan[3]. Oila shaharga 1248-yilda nasroniylar tomonidan nisbatan kuchaygan dushmanlik tufayli, ular shaharga egalik qilganidan soʻng qochib ketishgan[4]. Uning bobosi Abu Bakr Muhammad ibn Ahmad 1200-yilda tugʻilgan va Ibn Sayyid an-Nasning otasi 1247-yil oktyabrda tugʻilgan Tunis shahriga joylashgan[4]. Uning bobosi 1261-yilda vafot etgan[5].
Ibn Sayyid an-Nas 1334-yilda[6] vafot etgan boʻlib, bu sana hijriy taqvimning 734-yiliga toʻgʻri keladi[3]. U Zohiriya mazhabining sunniylikdagi izdoshi sifatida tanilgan edi[3].
Asarlari
[tahrir | manbasini tahrirlash]Ibn Sayyid an-Nasning paygʻambar Muhammad tarjimayi holi yaxshi maʼlum[7][8]. Baʼzi isnodlar, yaʼni voqealarning tarixiyligini tasdiqlovchi rivoyat zanjirlari noyobdir; klassik muarrixlar orasida eng nufuzlilaridan biri hisoblangan Ibn Hishom oʻzining paygʻambar tarjimayi holi nusxasiga faqat Ibn Sayyid an-Nas asarida uchraydigan isnodlar bilan kelgan voqealarni kiritgan[9]. Oʻz davrida u Qohiraning Muhammadni madh etuvchi sheʼriyatining eng yirik shoirlari va mualliflaridan biri hisoblangan[10]. Ibn Sayyid an-Nas Abu Hayyan al-Gʻarnatiy bilan birga mamluk sultoni an-Nosir Muhammad hukmronligi davridagi sheʼriy bellashuvlarda koʻpincha hakamlik qilgan[11]. Oʻz saltanatida oʻqilishi mumkin boʻlgan adabiyotlarni keskin cheklagan, 1800-yillarning boshlarida yashagan Marokashlik Sulaymon, yaʼni Marokash sultoni, Ibn Sayyid an-Nasning paygʻambar tarjimayi holini faqat ikki tasdiqlangan asardan biri sifatida belgilagan[12].
Ibn Sayyid an-Nas hadis ahli orasida "Sahih al-Buxoriy"ning bir tahqiq nusxasini rivoyat qilgani uchun hurmat qozongan boʻlib, bu sunniy islomdagi eng muhim paygʻambar hadislari toʻplamidir. Mashhur Hudhayl hujumi voqeasining keng tarqalgan rivoyatiga doir Ibn Sayyid an-Nas rivoyati deyarli toʻliq darajada uning muallifi Muhammad al-Buxoriyning oʻz rivoyatlari bilan mos tushadi; farq faqat yetti kichik joyda boʻlib, ulardan oltitasi koʻchirish xatolari, bittasi esa bitta soʻzdagi farqdir[13].
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ — Т. 7. — С. 34.
- ↑ Alexander D. Knysh, Ibn 'Arabi in the Later Islamic Tradition: The Making of a Polemical Image in Medieval Islam, pg. 67. Albany: State University of New York Press, 1999. ISBN 978-0-7914-3967-8
- 1 2 3 Ignác Goldziher, The Zahiris: Their Doctrine and Their History, pg. 171. Leiden: Brill Publishers, 1997. ISBN 978-90-04-02632-2
- 1 2 Franz Rosenthal, Ibn Sayyid al-Nās. Encyclopaedia of Islam, 2nd ed. Ed. P. Bearman, Th. Bianquis, C. E. Bosworth, E. van Donzel and W. P. Heinrichs. Brill Online. Accessed 30 October 2013.
- ↑ Scott C. Lucas, Constructive Critics, Ḥadīth Literature, and the Articulation of Sunnī Islam: The Legacy of the Generation of Ibn Saʼd, Ibn Maʼīn, and Ibn Ḥanbal, pg. 110. Volume 51 of Islamic History and Civilization. Leiden: Brill Publishers, 2004. ISBN 978-90-04-13319-8
- ↑ Scott C. Lucas, Constructive Critics, pg. 45.
- ↑ Everett K. Rowson, „Al-Safadi.“ Taken from Eds. Joseph Edmund Lowry and Devin J. Stewart. Volume 2 of Essays in Arabic Literary Biography. Wiesbaden: Harrassowitz Verlag, 2009. ISBN 978-3-447-05933-6
- ↑ Muhammad Rida Naji, „Islamic Historiography.“ Taken from History and Historiography: An Entry from Encyclopaedia of the World of Islam, pg. 20. Eds. Gholam-Ali Haddad-Adel, Mohammed Jafar Elmi and Hassan Taromi-Rad. London: EWI Press, 2012. ISBN 978-1-908433-04-6
- ↑ Moshe Gil, Jews in Islamic Countries in the Middle Ages, pg. 24. Leiden: Brill Publishers, 2004. ISBN 978-90-04-13882-7
- ↑ Thomas Bauer, „Jamal al-Din Ibn Nubatah.“ Taken from Essays in Arabic Literary Biography: 1350-1850, pg. 187.
- ↑ Devin J. Stewart, „Ibn Hijjah al-Hamawi.“ Taken from Essays in Arabic Literary Biography: 1350-1850, pg. 143.
- ↑ Knut S. Vikør, Sufi and Scholar on the Desert Edge: Muḥammad B. ʻAlī Al-Sanūsī and His Brotherhood, pg. 37. Series in Islam and society in Africa. London: C. Hurst & Co., 1995. ISBN 978-1-85065-218-2
- ↑ Nicolet Boekhoff- van der Voort, „The Raid of Hudhayl: Ibn Shihab al-Zuhri’s Version of the Event.“ Taken from Analysing Muslim Traditions: Studies in Legal, Exegetical and Maghāzī Ḥadīṯ, pg. 325. Ed. Harald Motzki. Volume 78 of Islamic History and Civilization. Leiden: Brill Publishers, 2010. ISBN 978-90-04-18049-9
