Eshonali Arabayev
| Eshonali Arabayev | |
|---|---|
| qirgʻizcha: Эшенаалы Арабай уулу | |
 | |
| Tavalludi |
1882-yil Qunbatish qishlogʻi, Qoʻchqor tumani |
| Vafoti |
1933-yil Toshkent |
| Fuqaroligi |
 SSSR |
Eshonali Arabayev (qirgʻizcha: Эшенаалы Арабай уулу; 1882, Qunbatish qishlogʻi, Qoʻchqor tumani — 1933-yil Toshkent) — qirgʻiz maʼrifatchisi va jamoat arbobi.
Hayoti
[tahrir | manbasini tahrirlash]1882-yilda Qunbatish qishlogʻida (hozirda Qoʻchqor tumani, Norin viloyati) tugʻilgan. 1883-yilda otasidan ayrilgan. 1895—1900-yillarda qishloq mullasidan tahsil olgan. Oiladagi ogʻir ahvol tufayli oʻqishga faqat 12 yoshida kira olgan. Qarakoʻl shahrida avval 5 yil tatar maktabida, soʻngra rus-tuzem maktabida oʻqigan. Uning oʻqituvchisi Eshonali Arabayevning oʻqishga intilishini payqab, unga oʻqishni Orenburg shahridagi „Xusainiya“ madrasasida davom ettirishni maslahat bergan, biroq u yetib borguniga qadar madrasaga yangi oʻquvchilarni qabul qilish toʻxtatilgan edi. Shu sababli u turk litseyi uchinchi sinfiga oʻqishga kiradi va u yerda 1908-yilgacha oʻqiydi. Baʼzi maʼlumotlarga koʻra, u Izmirda, Bayrutda boʻlgan va Makka hamda Madinaga haj qilgan[1]. Istanbulga qaytgach, Peterburgda olgan inqilobiy-demokratik ruhdagi matbuot tufayli Orenburgga qaytishga majbur boʻlgan. 1908—1909-yillarda „Xusainiya“ madrasasida oʻqigan. 1910-yilda u Ufaga joʻnab, u yerda oliy oʻquv yurti — Galiya madrasasida tahsil olgan. Aynan shu yerda u Moldo Qilichning Qissa-yi-zilzola asarini nashr ettirgan. 27 yoshida Galiyani tugatib, maʼrifatchilik faoliyatini davom ettirish uchun vataniga qaytgan. Oktyabr inqilobigacha boʻlgan qarashlari boʻyicha jadidchilik tarafdori boʻlgan[1].
Oʻlimi
[tahrir | manbasini tahrirlash]1933-yilda „Sotsial — Turon partiyasi“ ishi boʻyicha hibsga olingan. 1933-yil 7-iyunda sud boʻlishidan avval Toshkentdagi qamoqda vafot etgan. Ayrim maʼlumotlarga koʻra, oʻz joniga qasd qilgan (zahar ichgan)[2]. 1958-yil 9-iyulda oqlangan.
Xotirasi
[tahrir | manbasini tahrirlash]1992-yilda Qirgʻiziston davlat universitetiga Eshonali Arabayev nomi berildi.
Mukofotlari
[tahrir | manbasini tahrirlash]- „Qora-qirgʻiz avtonom viloyati tashkil etilganligining 100 yilligi“ yubiley nishoni (2025-yil 20-fevral, vafotidan keyin) — Qirgʻiziston Respublikasining mustaqilligini mustahkamlash, uning iqtisodiy, siyosiy, ijtimoiy, ilmiy, maʼnaviy salohiyatini, mudofaa qudratini oshirish, qirgʻiz davlatining chegaralari daxlsizligini taʼminlash, tinchlik va barqarorlikni, millatlararo doʻstlik va totuvlikni saqlash, adolatli fuqarolik jamiyatini barpo etishga qoʻshgan muhim hissasi uchun[3]
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- 1 2 Qariyeva. A. K 2017.
- ↑ Arabaev Ishenali // Lyudi i sudbi. Biobibliograficheskiy slovar vostokovedov — jertv politicheskogo terrora v sovetskiy period (1917—1991). — S.-Pb.: Peterburgskoe Vostokovedenie. Ya. V. Vasilkov, M. Yu. Sorokina. 2003.
- ↑ Yubileynim znakom k 100-letiyu Kara-Kirgizskoy avtonomnoy oblasti nagrajdeni gosudarstvennie deyateli, uchyonie, predstaviteli kulturi, sporta i drugix sfer