Erica arborea

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Erica arborea
Erica arborea JPG1.jpg
Ilmiy tasniflash
Oʻsimliklar
Yuksak oʻsimliklar
Gulli oʻsimliklar
Ikki urugʻpallalilar
Asterids
Ericales
Ericaceae
Erica
E. arborea
Binar nomi
Erica arborea

Erica arborea Shimoliy-G'arbiy Afrika
Madeyradagi kichik daraxt o'lchamli misollar

Erica arborea, daraxt poyasi yoki daraxt shirasi, Oʻrta yer dengizi havzasi, Efiopiya, Keniya, Sharqiy Afrika,Tanzaniyadan kelib chiqqan Ericaceae oilasiga mansub gulli oʻsimlik (angiospermlar) turi[1]. Bundan tashqari, bezak oʻsimlik sifatida yetishtiriladi.

Briar ildizi (fransuzcha: bruyère, katalancha: bruc, portugalcha: betouro, ispancha: brezo) deb nomlanuvchi yogʻoch juda qattiq va issiqqa chidamli. Ushbu turga tegishli barglar qoldiqlari Madeyra orolidagi San-Xorxening Mio-Pleystotsen konidan topilgan[2].

Tavsif[tahrir | manbasini tahrirlash]

Erica arborea - yovvoyi tabiatda balandligi taxminan 7 m (23 ft) ga teng boʻlgan tik turuvchi doimiy yashil buta yoki kichik darxt shaklida oʻsadi. U quyuq yashil ignaga oʻxshash barglar va koʻplab kichik asal hidli qoʻngʻiroq shaklidagi oq gullarga ega[3].

Tarqatish[tahrir | manbasini tahrirlash]

Afrikada Efiopiya togʻlari, Ruvenzori togʻlari va Kamerun togʻlarida bir- biridan ajralib turadigan populyatsiyalar mavjud. Afrikada odatda gigant heather deb ataladi. Uning vatani Oʻrta yer dengizi havzasini shimolda Bolgariya va gʻarbda Portugaliya, Kanar va Madeyra orollari atrofidagi makvis butazorlarini qamrab oladi. Tabiiylashtirilgan populyatsiyalarni Avstraliyaning janubi-sharqiy qismidan topish mumkin.

Turlari[tahrir | manbasini tahrirlash]

Bogʻda foydalanish uchun bir nechta navlar va duragaylar yaratilgan boʻlib, ulardan quyidagilar Qirollik bogʻdorchilik jamiyatining bogʻdagi xizmatlari uchun mukofotiga sazovor boʻlgan[4]:

  • E. arborea 'Estrella Gold'[5] (oltin uchli barglar)
  • E. arborea var. alpina[6]
  • E. arborea var. alpina f. aureifolia „Albert oltini“[7] (oltin bargli)
  • E. × veitchii „Oltin maslahatlar“[8] (E. arborea × E. lusitanica)

Portugaliya Heath (Erica lusitanica) va kanal hiti (Erica canaliculata), shu baʼzan daraxt tanasi deb nomlanishi mumkin.

Foydalanish[tahrir | manbasini tahrirlash]

Dumaloq quvur tokchasidagi briar quvurlari

Briar ildizi sifatida tanilgan yogʻochi juda qattiq, zich va issiqlikka chidamli boʻlib, asosan trubka tayyorlash uchun ishlatiladi, chunki u tamaki hidiga taʼsir qilmaydi. Futbol toʻpi kattaligidagi ildiz mevalari 30 yoshdan 60 yoshgacha boʻlgan daraxtlardan yigʻiladi. Ular bir necha soat davomida pishiriladi, keyin ularni qayta ishlashdan oldin bir necha oy davomida quritiladi.

Yogʻochdan zargarlik buyumlari, favvora qalamlari va pichoq tutqichlari tayyorlanadi.

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. 1,0 1,1 Harvey-Brown, Y.; Barstow, M. (2017). "Erica arborea". IUCN Red List of Threatened Species. 2017: e.T73094040A109616921. doi:10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T73094040A109616921.en. Retrieved 19 November 2021.
  2. Góis-Marques, Carlos A.; Madeira, José; Sequeira, Miguel Menezes de (26–yanvar 2018–yil). „Inventory and review of the Mio–Pleistocene São Jorge flora (Madeira Island, Portugal): palaeoecological and biogeographical implications“. Journal of Systematic Palaeontology. 16-jild, № 2. 159–177-bet. doi:10.1080/14772019.2017.1282991. ISSN 1477-2019.{{cite magazine}}: CS1 maint: date format ()
  3. RHS A-Z encyclopedia of garden plants. United Kingdom: Dorling Kindersley, 2008 — 1136 bet. ISBN 978-1405332965. 
  4. „AGM Plants - Ornamental“. Royal Horticultural Society (2017-yil iyul). Qaraldi: 6-fevral 2018-yil.
  5. „RHS Plant Selector - Erica arborea 'Estrella Gold'“. Qaraldi: 7-iyun 2020-yil.
  6. „RHS Plant Selector - Erica arborea var. alpina. Qaraldi: 7-iyun 2020-yil.
  7. „RHS Plant Selector - Erica arborea var. alpina f. aureifolia 'Albert's Gold'“. Qaraldi: 7-iyun 2020-yil.
  8. Erica × veitchii 'Gold Tips'“. RHS. Qaraldi: 7-iyun 2020-yil.