Edmund Phelps
 Phelps 2017-yilda | |
| Tugʻilgan |
1933-yil 26-iyul Evanston, Illinois, AQSh |
|---|---|
| Soha | Makroiqtisodiyot |
| Hissasi |
Makroiqtisodiyotning mikroasoslari, Ish haqi va narx belgilashda kutilmalar, Ishsizlikning tabiiy darajasi, Statistik diskriminatsiya, Tarkibiy pasayishlar, Innovatsiyada tasavvur, Jamgʻarmaning oltin qoida stavkasi |
| Mukofotlar |
Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti (2006), „Chevalier de la Legion d’Honneur“ (2008), „Pico Mirandola“ mukofoti (2008), „Global Iqtisodiyot“ mukofoti (2008), „Xitoy Doʻstlik“ mukofoti (2014) |
Edmund Strother Phelps (1933-yil 26-iyulda tugʻilgan) — amerikalik iqtisodchi va 2006-yilgi Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti sovrindori.
1960-yillarning birinchi yarmida Phelps Yelning Cowles fondida iqtisodiy oʻsish manbalari boʻyicha tadqiqotlari bilan tanildi. Uning oltin qoida jamgʻarma stavkasini koʻrsatishi (bu John von Neumann ishi bilan bogʻliq tushuncha) millatning kelajak avlodlar uchun jamgʻarish va investitsiya qilishdan koʻra hozirgi isteʼmolga qancha sarflashi kerakligi haqidagi tadqiqotlar toʻlqinini boshlab berdi.
Phelps 1966-yildan 1971-yilgacha Pensilvaniya universitetida boʻlgan va 1971-yilda Columbia universitetiga koʻchib oʻtgan. Uning eng asosiy ishi bandlikni aniqlash va narx-ish haqi dinamikasining makroiqtisodiy nazariyasini qoʻllab-quvvatlash uchun nomukammal maʼlumot, toʻliq boʻlmagan bilim hamda ish haqi va narxlar haqidagi kutilmalarni oʻz ichiga olgan mikroasosni kiritdi. Bu uning ishsizlikning tabiiy darajasini (uning mavjudligi va hajmini boshqaruvchi mexanizm) ishlab chiqishiga olib keldi. 2000-yillarning boshida u biznes innovatsiyasini oʻrganishga oʻtdi.
U 1982-yildan 2021-yilgacha Columbia universitetida MakVikar siyosiy iqtisod professori boʻlgan. 2022-yil 1-yanvardan boshlab uning lavozimi MakVikar siyosiy iqtisod professori emeritusiga oʻzgartirildi.
Erta hayoti va taʼlimi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Phelps 1933-yil 26-iyulda Illinois shtatining Evanston shahrida tugʻilgan va u olti yoshida oilasi bilan New York shtatining Hastings-on-Hudson qishlogʻiga koʻchib oʻtgan va u yerda maktab yillarini oʻtkazgan[1]. 1951-yilda u bakalavriat taʼlimi uchun Amherst kollejiga bordi. Otasining maslahati bilan Phelps Amherstdagi ikkinchi yilida birinchi iqtisodiyot kursiga yozildi. Iqtisodchi Jeyms Nelson kursni oʻqidi, u Pol Samuelsonning mashhur „Economics“ darsligiga asoslangan edi. Phelps biznesga formal tahlilni qoʻllash imkoniyatidan qattiq taʼsirlangan edi. U tezda mavjud iqtisodiy nazariya va mikroiqtisodiyot hamda makroiqtisodiyot oʻrtasidagi mavjud boʻshliq bilan muhim hal qilinmagan muammoni anglab yetdi.
1955-yilda Amherstdan bakalavr darajasini olgach, Phelps magistratura taʼlimi uchun Yale universitetiga bordi. Yaleda u boshqalar qatori boʻlajak Nobel sovrindorlari James Tobin va Thomas Schelling qoʻl ostida tahsil oldi. Phelps, shuningdek, agentlarning kutilmalariga urgʻu bergan kursi bilan William Fellner tomonidan ham kuchli taʼsirlangan. Phelps 1959-yilda Yaleda iqtisodiyot boʻyicha PhD darajasini oldi.
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ Phelps, Edmund S. „Chapter 5: A Life in Economics“, . The Makers of Modern Economics, First Arnold Heertje: , Aldershot; Brookfield: Edward Elgar Publishing Co., 1995. ISBN 1-85898-237-5.