Diyorbakir viloyati (Usmoniylar imperiyasi)
Diyâr-ı Bekr viloyati (armancha: Տիգրանակերտի նահանգ, usmonli turkcha: ولايت دياربكر)[1] – Usmoniylar imperiyasining birinchi darajali maʼmuriy boʻlinmasi (viloyat), toʻliq hozirgi Turkiya hududi ichida joylashgan edi. Shimolda Furot daryosi oʻyidagi Palu tumanidan janubda Mardin va Nusaybingacha, yaʼni Mesopotamiya tekisligining chekkasigacha choʻzilgan[2]. 1923-yilda Turkiya Respublikasi tashkil etilgach, bu hudud yangi davlat tarkibiga kiritildi.
XX asr boshlarida Diyorbekr viloyati maydoni taxminan 18,074 kvadrat milya (46,810 km2) boʻlgan, 1885-yilda oʻtkazilgan Usmoniylarning aholini roʻyxatga olish boʻyicha ilk harakarlari natijalariga (1908-yilda eʼlon qilingan), aholisi 471 462 kishini tashkil etgan[3]. Aholi soniga oid maʼlumotlarning aniqligi ular toʻplangan mintaqaga qarab „taxminiy“dan „faqat faraziy“gacha oʻzgaradi[3].
Tarixi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Diyarbakir viloyati 1867-yilda tashkil etilgan[4]. 1867 yoki 1868-yillarda Mamuret-ul-Aziz va Kurdiston eyaleti Diyorbekr viloyati bilan birlashtirilgan. 1879–80-yillarda esa Mamuret-ul-Aziz yana ajratilib, alohida Mamuret-ul-Aziz viloyatiga aylantirilgan[4]. Bu viloyat imperiyaning olti arman viloyatidan biri edi[5].
Maʼmuriy boʻlinmalari
[tahrir | manbasini tahrirlash].jpg)
Viloyatning sanjaklari[6]:
- Diyorbekr sanjagi (Diyarbakır, Lice, Silvan, Derik, Beşiri);
- Mardin sanjagi (Mardin, Cizre, Midyat, Savur, Nusaybin va, ehtimol, Silopi ham);
- Ergani sanjagi (Maden, Palu);
- Siverek sanjagi (1907-yilda Diyorbekrdan ajratilgan) (Siverek, Çermik, Viranşehir).
Demografiyasi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Viloyatdagi xristian aholisi Birinchi jahon urushi davrida 1915-yilgi Diyorbekr genotsidi chogʻida tizimli ravishda qatl etilgan.
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ Hathi Trust Digital Library – Holdings: Salname-yi Vilâyet-i Diyarbakır.
- ↑
Chisholm, Hugh, ed. (1911) "Diarbekr" Encyclopædia Britannica (11chi nashri) Cambridge University Press
- ↑ 3,0 3,1 Asia by A. H. Keane, page 460
- ↑ 4,0 4,1 Klein, Janet „State, Tribe, Dynasty, and the Contest over Diyarbekir at the Turn of the 20th Century“, . Social Relations in Ottoman Diyarbekir, 1870-1915. Brill, 2012 — 172-bet. ISBN 978-90-04-22518-3.
- ↑ Klein, Janet „State, Tribe, Dynasty, and the Contest over Diyarbekir at the Turn of the 20th Century“, . Social Relations in Ottoman Diyarbekir, 1870-1915. BRILL, 2012 — 148-bet. ISBN 978-90-04-22518-3.
- ↑ Diyarbekir Vilayeti | Tarih ve Medeniyet
Havolalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]
Vikiomborda „Diyarbekir Vilayet“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor.