Dardanell boʻgʻozi

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Dardanell boʻgʻozi (turkcha Chanoqqalʼa boʻgʻozi, yun. Gellespont - Gellar dengizi) - Yevropa (Bolqon ya. o.) bilan Osiyo (Kichik Osiyo ya. o.) oʻrtasidagi boʻgʻozlardan biri. Marmar va Egey dengizlarini qoʻshib turadi. D. b. aslida daryo vodiysi boʻlib, quruklikning choʻkishi natijasida dengiz boʻgʻoziga aylangan. Uz. 120,5 km, eni 1,3—27 km, chuq. 29—153 m. Qirgʻoqlari qumtosh, ohaktoshlardan tarkib topgan boʻlib, siyrak oʻsimlik bilan qoplangan. Shim.sharqdan jan.-gʻarbga oqadigan yuza oqim Marmar dengizidan chuchukroq (shoʻrligi 25,5%o) suv olib ketadi, tezligi 2-6 km/soat. Jan.-gʻarbdan shim.-sharqqa oqadigan suv osti oqimi Egey dengizidan shoʻr (shoʻrligi 38,5%O gacha) suv keltiradi. D. b.ning Yevropa sohilida Gelibolu, Osiyo sohilida Chanoqqalʼa portlari joylashgan (D. b.ning xalqarohuquqiy va iqtisodiy ahamiyati haqida Qora dengiz boʻgʻotzlari maqolasiga q.).

Adabiyot[tahrir]

  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil