Braziliyaliklar
| Braziliyaliklar Brasileiros | |||
|---|---|---|---|
[[Fayl: |300px]] | |||
| Umumiy aholi soni | |||
|
201.032.714 | |||
| Katta aholiga ega mintaqalar | |||
| |||
| Tillar | |||
| 99% Portugal tili, 0,8% Nemis tili, 0,2% Hind tillari | |||
| Dinlar | |||
| 87% Xristianlik <kichik>(68% Katolik cherkovi, 19% Protestantizm), 7,4% Dinsizlik, 1,3% Spiritizm , 0,5% Islom, 0,5% Iudaizm, 0,3% Afroamerikalik dinlar |
Braziliyaliklar Braziliya fuqarolaridir. Braziliya koʻp millatli jamiyatga ega va uning aholisining aksariyati yevropalik, mahalliy va afrikalikdir. Afrika millatiga mansub odamlar shimoli-sharqda va janubi-sharqda eng koʻp, hindlarning avlodlari asosan shimolda joylashgan.[1]
Braziliyaliklar oʻzlarining ona tili sifatida portugal tilida gaplashadilar, bu federal konstitutsiyaga muvofiq rasmiy tildir.
Kelib chiqishi
[tahrir | manbasini tahrirlash]| Teri rangiga qarab braziliyaliklarning oʻzini oʻzi aniqlash (1835, 1940, 2000 va 2008) | |||
|---|---|---|---|
| Yil | Oq | jigarrang | Qora |
| 1835 | 24.4% | 18.2% | 51.4% |
| 1940 | 64% | 21% | 14% |
| 2000 | 53.7% | 38.5% | 6.2% |
| 2008 | 48.3% | 43.7% | 7.5% |
Portugaliya mustamlakasidan oldin, Braziliyada hindular deb nomlanuvchi nomaʼlum miqdordagi mahalliy aholi yashagan. Hindlar, boshqa barcha amerikalik aholi kabi, ming yillar oldin Osiyo qitʼasidan kelgan odamlarning avlodlari. Portugallar 1500-yilda kelishgan. Taxminlarga koʻra, 1500-1808-yillarda Braziliyaga 500 000 ga yaqin portugallar kelgan. Ular mamlakatni mustamlaka qilishgan va Braziliyaning etnik tarkibiga taʼsir qilgan. XVI asr oʻrtalaridan boshlab afrikaliklar Braziliyaga shakarqamish fermalarida, keyinroq esa oltin va olmos konlarida va kofe plantatsiyalarida ishlash uchun olib kelindi. Tarixiy maʼlumotlarga koʻra, 1550-1850-yillarda (qul savdosi bekor qilinganda) Braziliyaga toʻrt millionga yaqin afrikalik kelgan.[2]
XIX asr oʻrtalarigacha Braziliya aholisining koʻp qismini qora tanlilar va mulatlar tashkil etgan.[3]
Braziliyada, ayniqsa 1880-1930-yillarda yirik Yevropa immigratsiyasi sodir boʻldi. Italiyaliklar Braziliyadagi muhojirlar orasida birinchi ozchilik; undan keyin portugallar, ispanlar, nemislar va yaponlar.
Taxminan 100 yil davomida (1872-1975) Braziliya Evropadan va dunyoning boshqa qismlaridan kamida 5,5 million muhojirni qabul qildi. Bular kamayish tartibida 34% italyan, 29% portugal, 14% ispan, 5% yapon, 4% nemis, 2% livan va suriyalik va 12% boshqalar edi. Ushbu hodisa Braziliyaning "oqartilishi" deb nomlanadi.
2008-yilda oʻtkazilgan tadqiqotlarga koʻra, braziliyaliklarning 48,8% oq, 43,8% jigarrang, 6,5% qora, qolganlari esa boshqa kelib chiqishiga ishonishadi.
| Braziliyada afrikalik qulla, 1500-1855-yillar | ||||
|---|---|---|---|---|
| Davr | 1500–1700 | 1701–1760 | 1761–1829 | 1830–1855 |
| raqamlar | 510.000 | 958.000 | 1.720.000 | 618.000 |
| Braziliyaga immitrasiya | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Kelib chiqishi | Davr | Jami | |||||||||
| 1884-1893 | 1894-1903 | 1904-1913 | 1914-1923 | 1924-1933 | 1934-1939 | 1940-1944 | 1945-1949 | 1950-1954 | 1955-1959 | ||
| nemislar | 22.778 | 6.698 | 33.859 | 29.339 | 61.723 | 16.243 | N/D | 5.188 | 12.204 | 4.633 | 192.665 |
| ıspanlar | 113.116 | 102.142 | 224.672 | 94.779 | 52.405 | 4.604 | N/D | 4.092 | 53.357 | 38.819 | 687.986 |
| Italyanlar | 510.533 | 537.784 | 196.521 | 86.320 | 70.177 | 10.928 | N/D | 15.312 | 59.785 | 31.263 | 1.518.623 |
| Yaponlar | - | - | 11.868 | 20.398 | 110.191 | 43.342 | N/D | 12 | 5.447 | 28.819 | 220.077 |
| Portugallar | 170.621 | 155.542 | 384.672 | 201.252 | 233.650 | 56.657 | N/D | 26.268 | 123.082 | 96.811 | 1.448.555 |
| Suriyaliklar va turklar | 96 | 7.124 | 45.803 | 20.400 | 24.491 | 848 | N/D | N/D | N/D | N/D | 98.762 |
| boshqalar | 66.524 | 42.820 | 109.222 | 51.493 | 164.586 | 32.647 | N/D | 29.552 | 84.851 | 47.599 | 629.294 |
| jami | 883.668 | 852.110 | 1.006.617 | 503.981 | 717.223 | 165.269 | N/D | 80.424 | 338.726 | 247.944 | 4.795.962 |
Yana qarang
[tahrir | manbasini tahrirlash]Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ (Inglizcha)Allele frequencies of 15 STRs in a representative sample of the Brazilian population arxiv nusxasi (PDF), 2011-04-08da asl nusxadan (PDF) arxivlandi, qaraldi: 2022-02-26
- ↑ (PT) Rodolfo Ilari e Renato Basso, O português da gente, Editora Contexto, 2006.
- ↑ „Immigrazione Italiana nell'America del Sud (Argentina, Uruguay e Brasile)“. 21 febbraio 2011da asl nusxadan arxivlangan. (Wayback Machine saytida 2011-02-21 sanasida arxivlangan)