Bou Inania madrasasi
| Madrasa | |
 | |
| Mamlakat |  Marokash |
| Shahar | Fos |
| Koordinatalar | 34°03′43″N 4°58′58″W / 34.06194°N 4.98278°W |
| Yoʻnalishi | sunniy |
| Masjid turi | Jomeʼ-Masjid |
| Meʼmoriy uslub | Mariniylar meʼmorchiligi, Marokash meʼmorchiligi |
| Asoschi | Sulton Abu Inan Faris |
| Binokorlik | 1350—1355 |
| Asosiy sana: 28-dekabr 1350-yil | |
| Bino maydoni | 34,65 × 38,95 metr |
| Holati | amaldagi |
| Tarovih |  |
| Saharlik va iftorlik | |
 Bou Inania madrasasi Vikiomborda | |
Bou Inania madrasasi yoki Bou Inania madrasasi (arabcha: المدرسة البوعنانية) — Marokashning Fos shahrida joylashgan madrasa boʻlib, 1350–1355-yillarda Mariniy sultoni Abu Inan Faris tomonidan qurilgan. U Marokashdagi madrasa boʻlish bilan birga jome masjidi sifatida ham faoliyat koʻrsatgan yagona madrasa hisoblanadi[1]. Shuningdek, u Mariniylar meʼmorchiligi hamda umuman tarixiy Marokash meʼmorchiligining eng yuksak namunalaridan biri sifatida keng eʼtirof etiladi[2][3][1][4].
Asosiy bino Talaʼa Kebira koʻchasining janubiy tomonida joylashgan boʻlib, ikkinchi qavatida talabalar uchun xonalar qurilgan galereyalar bilan oʻralgan hovlidan iborat. Hovlining ikki tomonida dars oʻtiladigan xonalar joylashgan boʻlib, u keng namoz zaliga olib boradi. Masjid sifatida ham xizmat qilganligi sababli, u koʻzga tashlanadigan minoraga ega boʻlgan kam sonli Marokash madrasalaridan biridir. Binoning katta qismi yuqori sifatli bezaklar — oʻyma ganch bezaklari, zellij (mozaik plitkalar) va oʻyma yogʻoch bezaklar bilan qoplangan.
Koʻchaning narigi tomonida, yaʼni Talaʼa Kebira koʻchasining shimoliy tomonida tahorat qilish uchun inshoot (dar al-vuḍūʾ) hamda Dar al-Magana joylashgan. Bu binoning koʻcha tomonidagi fasadi murakkab suv soati bilan bezatilgan.
Tarixi
[tahrir | manbasini tahrirlash]
Bou Inania (Boū 'Inānia) nomi uning asoschisi — Mariniy sultoni Faris ibn Ali Abu Inan al-Mutavakkil nomidan kelib chiqqan (odatda qisqacha Abu Inan yoki Abou Inan deb ataladi)[2][5]. Madrasa dastlab Madrasa al-Mutavakkiliya deb nomlangan, biroq keyinchalik Bou Inania madrasasi nomi saqlanib qolgan[6].
U sulton Abu al-Hasanning oʻgʻli va vorisi boʻlgan. Abu al-Hasan hukmronligi davrida Mariniylar imperiyasi eng yuqori choʻqqisiga chiqib, sharqda Tunisgacha kengaygan edi[7][5].
1348-yilda otasiga qarshi isyon koʻtarib, oʻzini sulton deb eʼlon qilgan Abu Inan sharqdagi barcha yangi hududlarni saqlab qola olmadi. Shunga qaramay, uning hukmronligi davrida Marokash davlati iqtisodiy jihatdan farovonlikka erishgan[1][7]. U 1358-yil 10-yanvarda, 31 yoshida, oʻzining vaziri tomonidan oʻldirilgan[7].
Uning oʻlimi Mariniylar sulolasining keskin tanazzuli boshlanishini anglatgan. Keyingi Mariniy hukmdorlari koʻpincha kuchli vazirlar tomonidan boshqariladigan ramziy hukmdorlar boʻlib qolgan[7].
Meʼmorchilik
[tahrir | manbasini tahrirlash]).png)
Madrasa aslida madrasa va masjid vazifasini bajarish uchun zarur boʻlgan inshootlardan iborat majmuadir. Asosiy bino notekis toʻrtburchak shaklga ega boʻlib, uning oʻlchami 34,65 × 38,95 metrni tashkil etadi[1]:474. U Talaʼa Kebira va Talaʼa Segʻira koʻchalari orasida joylashgan boʻlib, ular Fos al-Balining eng muhim koʻchalaridan hisoblanadi. Bino oʻsha davrda qibla (namoz yoʻnalishi) deb hisoblangan tomonga, yaʼni janubi-sharqqa qaratilgan.
Ushbu asosiy inshoot tarkibiga dars oʻtiladigan joylar, masjid yoki namoz zali, talabalar yashash xonalari hamda tahorat xonasi kiradi. Koʻchaning shimoliy tomonida, bevosita qarama-qarshi joyda yana kattaroq tahorat uyi (dar al-vuḍūʾ) mavjud boʻlib, unda hojatxonalar ham joylashgan[8].
Uning yonida Dar al-Magana yoki „Soat uyi“ joylashgan boʻlib, uning fasadida mashhur, ammo hozir ishlamayotgan gidravlik suv soati mavjud.
Yana qarang
[tahrir | manbasini tahrirlash]
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- 1 2 3 4 Ettahiri, Ahmed „La Bu'inaniya de Fès, perle des madrasas mérinides“, . Maroc médiéval: Un empire de l'Afrique à l'Espagne (fr). Paris: Louvre éditions, 2014 — 474–481-bet. ISBN 9782350314907.
- 1 2 Touri, Abdelaziz; Benaboud, Mhammad; Boujibar El-Khatib, Naïma; Lakhdar, Kamal; Mezzine, Mohamed. Andalusian Morocco: A Discovery in Living Art, 2, Ministère des Affaires Culturelles du Royaume du Maroc & Museum With No Frontiers, 2010. ISBN 978-3902782311.
- ↑ Parker, Richard. A practical guide to Islamic Monuments in Morocco (en). Charlottesville, VA: The Baraka Press, 1981 — 129–131-bet.
- ↑ Marçais, Georges. L'architecture musulmane d'Occident (fr). Paris: Arts et métiers graphiques, 1954 — 284–294-bet.
- 1 2 Bosworth, Clifford Edmund. New Islamic Dynasties. Edinburgh University Press, 1996 — 15–17-bet.
- ↑ Gaudio, Attilio. Fès: Joyau de la civilisation islamique. Paris: Les Presse de l'UNESCO: Nouvelles Éditions Latines, 1982 — 113-bet. ISBN 2723301591.
- 1 2 3 4 Abun-Nasr, Jamil. A history of the Maghrib in the Islamic period. Cambridge: Cambridge University Press, 1987. ISBN 0521337674.
- ↑ Salmon, Xavier. Fès mérinide: Une capitale pour les arts, 1276-1465 (fr). Lienart, 2021 — 210–249-bet. ISBN 9782359063356.
Havolalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]
Vikiomborda „Bou Inania Madrasa, Fes“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor.
 | Masjid haqidagi ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin. |