Belaya veja pushchasi

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Belaya veja pushchasi, Belaya Veja oʻrmoni — Bug , Neman va Pripyat daryolari suvayirgʻichlari hududidagi yirik oʻrmon massivi. Belorussiya bilan Polsha chegaralarida joylashgan. Umumiy maydoni 150 ming ga (jumladan Belorussiyaning Grodno va Brest viloyatlari hududida 87,6 ming ga). B.Belaya veja pushchasi ning sharqiy qismi (Belorussiya hududi)da 1939 y.da davlat qoʻriqxonasi tashkil etilib (umumiy maydoni 87,6 ming ga), 1957 y.dan ovchilikqoʻriqxona xoʻjaligiga aylantirilgan, 1991 y.dan Belorussiya milliy bogʻi. B.Belaya veja pushchasi ning 81,5% hududi asrlar davomida kesilmagan qayin, dub, qaragʻay, archa va boshqalardan iborat oʻrmon. B.Belaya veja pushchasi 13-asrdan Polsha qirollarining ov qoʻriqxonasiga aylantirilgan. 14-asrda zubrlarni ovlash chegaralangan, 1802 y.dan butunlay taqiqlangan. 1-jahon urushi yillarida zubrlarning hammasi qirib yuborilgan. 1929 y.da Germaniya va Shvesiyadan 8 zubr keltirilib, pitomnik tashkil etilgan. Ikkinchi jahon urushidan keyin olimlarning saʼyharakatlari bilan zoti toza zubrlar populyatsiyasi qayta tiklandi. B.Belaya veja pushchasi oʻzining zubrlari bilan jahonga mashhur. B.Belaya veja pushchasi da 55 dan koʻp turdagi hayvonlar (bugʻu, choʻchqa, olmaxon, tulki, qunduz va boshqalar), 212 turdagi qushlar (kaptar, qora laylak, karkur va boshqalar) bor. 900 turdagi oʻsimliklar (jumladan 109 turdagi kam uchraydigan va 21 turdagi yoʻqolib borayotgan oʻsimliklar) muhofaza qilinadi. B.Belaya veja pushchasi da yovvoyi hayvonlar ekologiyasi oʻrganiladi, ulardan samarali foydalanish bilan birga hayvonlar va foydali oʻsimliklarni muhofaza qilish, qayta tiklash ishlari amalga oshiriladi. Ovchilik qoʻriqxona xoʻjaligida "B.Belaya veja pushchasi " tabiat muzeyi tashkil etilgan. B.Belaya veja pushchasi ning gʻarbiy qismi (Polsha hududi)da 1947 y. Belovej xalq bogʻi qoʻriqxonasi barpo etilgan (umumiy maydoni salkam 58 ming ga; tabiat muzeyi ham bor). B.Belaya veja pushchasi da 1991 y. 8 dek.da sobiq "Qizil imperiya" — SSSRning parchalanganligi qayd qilindi.

Oʻlmas Sobirov.

Adabiyotlar[tahrir]

  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil