Atsetilsellyuloza

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Atsetilsellyuloza – sellyu-lozaning atsetat efiri. Oq amorf modda. A. olishda xom ashyo sifatida asosan paxta momig‘i, ayrim hollardagina sel-lyuloza ishlatiladi. Sellyuloza kata-lizatorlar ishtirokida sirka angidrid yoki atsetil xlorid bilan atsetillansa, tar-kibida bog‘langan 62,4% sirka kislota qoldiqlari bo‘lgan triatsetilsellyu-loza faqat ba’zi organik erituvchilar (sirka kislota, xloroform va metilen xlorid)da eriganligi uchun undan keng ko‘lamda foydalanib bo‘lmaydi. U deyarli nam tortmaydi. A. elektr izolyatsiya materiallari, sun’iy tola va yonmay-digan kinoplyonka olishda ishlatiladi. Triatsetilsellyulozaning 92 – 96% li sirka kislotadagi eritmasi katali-zator – sulfat kislota ishtirokida qisman gidrolizlansa, ikkilamchi A. hosil bo‘ladi. Uning tarkibida boglan-gan 52 – 57% sirka kislota bo‘lib, bir qancha arzon erituvchilar (atseton, siklo-geksan, atseton bilan spirt aralashmasi, etilatsetat, butilatsetat va boshqalar)da eriydi. A. ishqorlar va mineral kislotalar ta’siriga beqarorroq, ammo nur ta’siriga chidamli, yonmaydi. Shuning uchun ham A. kinoplyonkalar, bo‘yoq va plastmassalar ishlab chiqarishda yonuvchi nitrotsellyuloza o‘rnini tobora ko‘p egallamoqda.

Adabiyotlar[tahrir]

  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil