Antioksidlovchilar

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Navigatsiya qismiga oʻtish Qidirish qismiga oʻtish

Antioksidlovchilar, anti-oksidantlar, oksidlanish ingibitorlari – moddalarning molekulyar kislorod bilan oksidlanishiga yoʻl qoʻymaydigan yoki oksidlanishini sekinlashtiradigan moddalar.A. ga koʻp atomli fenollar, aromatik aminlar, dialkilsulfidlar, dialkil fosfat va diarilditiofosfatlar (rux tuzi), dialkilditiokarbamatlar (kad-miy, rux tuzlari) va boshqa kiradi. Organik birikmalarning oksidlanish jarayoni zanjir reaksiya tarzida boradi; ok-sidlanishning birinchi bosqichi erkin holatdagi faol peroksid radikal (RO2), alkoksil (RO) va alkil (R) radikallar ishtirokida boʻladi. A. shu radikallar bilan reaksiyaga kirishib, oksidlanishning toʻxtashi yoki sekinlashishiga – zanjir reaksiyaning uzilishiga sabab boʻladi. Samarali A. moddalarga juda oz miqdorda (0,01 – 0,001%) qoʻshilganda ham ularning oksidlanish tezligini keskin kamaytiradi va ma’lum vaqtgacha (toʻxtash davri, induksiya) ularda oksid-lanish mahsulotlari hosil boʻlmaydi. A.ning ta’sirchanligi ularni reaksiyaga kiritish paytiga bogʻliq. Ular moddalarga oksidlanish jarayoni boshlanmasdan avval qoʻshilsa, juda yaxshi natija beradi. Transformator, turbina va mo-tor moylariga A. qoʻshilganda, ularning ishlash muddati 2 – 4-marta uzayadi. A. kauchuk va oziq-ovqat sanoatida ham ish-latiladi.

Adabiyotlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil