Andijon (tuman)

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
(Andijon tumanidan yoʻnaltirildi)
Jump to navigation Jump to search
Andijon tumani
Андижанский район
tuman
Tarkibida Andijon viloyati
Maʼmuriy markazi Oltiariq
' Isomiddinov Ulugʻbek Xalimovich [1]
Rasmiy tillar Oʻzbek
Andijon tumani xaritada
Soat mintaqasi UTC+5

Andijon tumani – Andijon viloyatidagi tuman, viloyatning markazida joylashgan. 1926-yil 29-sentyabrda tashkil etilgan. Viloyatning Jalaquduq, Xoʻjaobod, Asaka, Oltinkoʻl, Baliqchi, Izboskan va Paxtaobod tumanlari bilan chegaradosh. Maydoni – 0,4 ming kv. km. Aholisi – 198,4 ming kishi. Maʼmuriy markazi – Kuyganyor shaharchasi. Andijon tumani – Andijon viloyati markaziy qismida joylashgan tuman. 1926 yil 29 sentabrda tashkil etilgan. Jalaquduq, Xo‘jaobod, Asaka, Oltinko‘l, Baliqchi, Izboskan va Paxtaobod tumanlari bilan chegaradosh. Maydoni 0,38 ming km². Aholisi 177,3 ming kishi (2000). Andijon (tuman)da 1 shaharcha (Kuyganyor) va 9 qishloq fuqarolari yig‘ini (Bo‘taqora, Yorboshi, Kunji, Nayman, Orol, Oqyor, Xaqan, Hartum, Harabek) bor (2000). Markazi – Kuyganyor shaharchasi.Tabiati. Andijon (tuman) relefi pasttekislik, qir va adirlardan iborat. Shimoli-sharqida Andijon – Otchopar, Teshiktosh adirlari va Harabek, Bo‘taqora, Yorboshi kirlari mavjud. Iqdimi kes-kin kontinental. Iyulning o‘rtacha temperaturasi 27,3°, yanvarniki – 3°. Vegetatsiya davri 160–180 kun. Yi-508liga o‘rtacha 225 mm yog‘in tushadi. Tumanning shimoliy va shimoli-sharqidan Qoradaryo, Andijonsoy oqib o‘tadi. Sovuqbuloq bulog‘i, Usmon Yusupov nomidagi Katta Farg‘ona kanali, Quyi Ulug‘nor kanali, Kuyganyor nasos stansiyasi, Ko‘tarma nasos stansiyasi, Chinobod, Asaka tashlamalari bor. Tuman adir qismining tuprog‘i arziq, qolgan yerlarda bo‘z tuproq. Bahorda adirlar efemer o‘simliklar bilan qoplanadi. Ekin ekilmaydigan yerlarda shuvoq-sho‘ra o‘sadi. Yovvoyi hayvonlar kam uchraydi, sudraluvchilar, kemiruvchilar, qushlar bor.Aholisining aksari qismi o‘zbeklar; rus, tojik, uyg‘ur, qirg‘iz va boshqa millat vakillari ham bor. 1 km² ga o‘rtacha 465 kishi to‘g‘ri keladi. Shaharliklar 10,2 ming kishi, qishloq aholisi 163,1 ming kishi (2000). Xo‘jaligi. Tumanxo‘jaligiasosan qishloq xoʻjaligiga ixtisoslashgan. Sanoat, transport, aloqa korxonalari bor. Shirkat xo‘jaliklari paxtachilik, bog‘dorchilik, sabzavotchilik, g‘allachilik, polizchilik, chorvachilik bilan shug‘ullanadi. Tumanda 10 qo‘shma korxona, 114 kichik korxona, 14 aksiyadorlik jamiyati, 74 xususiy, 10 shirkat korxonalari mavjud (2000). Andijon (tuman)ning yetakchi tarmog‘i – paxtachilik. Andijon (tuman)da sug‘oriladigan yerlar 12,0 ming ga, shu jumladan 5,8 ming ga yerga paxta, 0,5 ming ga yerga sabzavot, 1,2 ming ga yerga beda, 0,2 ming ga yerga sholi ekiladi, 0,2 ming ga yer bog‘dan iborat. Andijon (tuman)da 15 shir-kat xo‘jaligi, 9 xo‘jaliklararo korxona, 1 o‘quv tajriba, 1 urug‘chilik xo‘jaligi, 116 fermer xo‘jaligi, agrofirma bor. Tuman shirkat va shaxsiy xo‘jaliklarida 37,2 ming qoramol, 37,7 ming qo‘y va echki, 48,1 ming parranda boqiladi (2000).Andijon (tuman)da Andijon qishloq hujaligi instituto‘, O‘zbekiston Respublikasi Andijon (tuman) va suv xo‘jaligi vazirligi Andijon (tuman) ilmiy ishlab chiqarish markazining sug‘oriladigan yerlarda g‘alla va dukkakli o‘simliklar yetishtirish ilmiy tadqiqot instituti (1999) joylashgan. Bulardan tashqari tumanda Andijon viloyat nasos stansiyasi, viloyat sabzavot va nav urug‘lari ochiq turdagi aksiyadorlik jamiyati va qishloq xoʻjaligini kimyo-lashtirish markazi (lab.) bor. 1999 yil 2 sentabrda Oqyor sanoat kasb-hunar kolleji bi-nosi qurilib ishga tushirildi. Kollejda 280 o‘quvchi o‘qiydi (2000). 2000 yilda akademik litsey tashkil etildi. 1999/2000 o‘quv yilida 53 umumiy taʼ-lim maktabi bo‘lib, 39,6 ming o‘quvchi taʼlim oldi. Gimnaziya, 3 litsey mavjud. 1465 o‘rinli kasalxona va dispanser bo‘lib, ularda 94 vrach, 458 o‘rta maʼlu-motli tibbiy xodim ishlaydi. „Andijon tongi“ tuman gaz. 1962 yildan chiqadi (adadi 2370).[2]

Maʼmuriy boʻlinishi[tahrir]

Andijon tumanida 1 ta shaharcha va 54 ta qishloqni birlashtirgan 9 ta qishloq fuqarolar yigʻini mavjud.

Geografiyasi[tahrir]

Andijon tumani relyefi pasttekksilik, qir va adirlardan iborat. Shimoli-sharqida Andijon-Otchopar, Teshiktosh adirlari va Xarabek, Boʻtaqora, Yorboshi qirlari mavjud. Iqlimi – keskin kontinental. Iyulning oʻrtacha harorati – 27,3, yanvarniki – minus 3 daraja. Vegetatsiya davri 160-180 kun. Yiliga oʻrtacha 225 mm. yogʻin tushadi.

Tumanning shimoliy va shimoli-sharqidan Qoradaryo, Andijonsoy oqib oʻtadi. Sovuqbuloq bulogʻi, Usmon Yusupov nomidagi Katta Fargʻona kanali, Quyi Ulugʻnor kanali, Kuyganyor nasos stansiyasi, Koʻtarma nasos stantsiyasi, Chinobod, Asaka tashlamalari bor. Tuman adir qismining tuprogʻi arziq, qolgan yerlarda boʻz tuproq. Bahorda adirlar efеmеr oʻsimliklar bilan qoplanadi. Ekin ekilmaydigan yerlarda shuvoq-shoʻra oʻsadi. Yovvoyi hayvonlar kam uchraydi. Sudraluvchilar, kеmiruvchilar, qushlar bor.

Aholisi[tahrir]

Tuman aholisining milliy tarkibi – oʻzbeklar; rus, tojik, uygʻur, qirgʻiz va boshqa millat vakillari ham bor. 1 kv.km.ga 533 kishi toʻgʻri keladi.

Manbalar[tahrir]

  1. АНДИЖОН ТУМАНИ
  2. "Andijon (tuman)" OʻzME. A-harfi[sayt ishlamaydi] Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Havolalar[tahrir]